

D4190

བོད་ཀྱི་ལོ་ཆུང་གནུབས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའོ།།[་]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བྱག་ཏ་པ་ད་སུ་ཧྲྀ་ད་ལེ་ཁ་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། བཤེས་པའི་སྤྲིང་ཡིག་གི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ཚིག་གསལ་བ། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་ གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛའ་བོ་རྒྱལ་པོ་བདེ་སྤྱོད་ལ་སྤྲིང་ཡིག་ཡོན་ཏན་ཅན་འདི་བསྐུར་བས་ན་བཤེས་པའི་ཕྲིན་ཡིག་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པ་སྟེ། སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་ངེས་པར་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། །རང་ བཞིན་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དགེ་འོས་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞིག་འདས་པའི་དུས་ན་དགེ་བ་བྱེད་པ་དེ་ནི། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན།དགེ་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདིས་ནི་འདི་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པའི་འོས་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་དེ། །དེ་ལྟ་ བས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་འཕགས་པའི་དབྱངས་འདི་དག་གསན་པའི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་སུས་ནི་བྱས། ཅིའི་ཕྱིར་ནི་བྱས་ཤེ་ན། བདག་གིས་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་བསྙད་ལས་བྱུང་བའི། །བསོད་ནམས་འདུན་སླད་འཕགས་པའི་དབྱངས་འདི་དག་།ཅུང་ཟད་ཅིག་ བསྡེབས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་བསྙད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འདུན་པའི་ཕྱིར་བདག་གིས། འཕགས་པའི་དབྱངས་འདི་དག་བསྡེབས་ཤིང་སྦྱར་གྱིས། གསན་ པའི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པའི་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་མིང་ངོ་། །དེ་དག་ཀྱང་ཅི་ཙམ་ཞིག་ཅེ་ན། ཅུང་ཟད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིས་ནི་ཚིག་མངས་པའི་འཇིགས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན། ཡོན་ཏན་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།འདིས་ནི་འདི་དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །དགེ་འོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བར་འོས་པ་ཉིད་དེ། དགེ་བའི་བསམ་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བར་འོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པའི་རིགས་སོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་ དེ།དགེ་བ་ནི་དེའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་སྙན་དངགས་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་འདི་མི་ཉན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་བདེ་གཤེགས་སྐུ་གཟུགས་ཤིང་ལས་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་ སྒྲས་ནི།རྡོ་བ་དང་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །ཅི་འདྲའང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བཟང་པོའམ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཤིང་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་བྱས་པ་ཅི་འདྲའང་རུང་བ་ནི་བཞི་པོའི་ཁྱད་པར་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་མཆོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་གི་སྙན་དངགས་འདི་ཡང་ངན་ཞིང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཡང་།དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་བསྔགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། བསྔགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཉན་པར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་ངས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་རྣམས་ཤེས་ཟིན་པ་ཉིད་པས། ཡང་སྙན་དངགས་འདིས་ཇི་ཞིག་བྱ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེའི་ཕྱིར། ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་བཀའ་ནི་སྙན་དགུ་ཞིག་།ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་སུ་ལྟ་ཡང་ཆུད་མོད་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡང་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཐོས་པ་དང་རབ་ཏུ་བཤད་པ་དང་བསྒོམ་པ་དག་བསྡུའོ།

由西藏年轻的努图勒吉协饶翻译。

梵文为：Vyakta-pada-suhrid-lekha-tika。藏文为：《善知识书信广释明句》。
顶礼圣文殊师利童子。
由于龙树菩萨将此具功德的书信寄给友人国王善行，故称为《善知识书信》。
其中'功德自性'是赞叹语，因为从往昔善根中必定生起，故自性即是因。
因此，解释为'应善'，即是说，过去行善者，于现在成为具善缘者。此说明他堪能听闻正法。
因此，意为'你应当听闻这些圣韵'。
若问：这些是谁造的？为何而造？答曰：'我从如来语教中，为求福德故，略作此圣韵'。
'如来语教'即是'开示'的意思。为了希求从中所生的福德，我编排组织了这些圣韵，请您听闻。
'圣韵'是偈颂的别名。
若问这些有多少？答曰：'略作'。这是为了避免文字过多之过。
另外，'功德自性'即是功德的本质之意，这说明此是善的特征。
'应善'即是应当为善，具有善意者即是应当为善者。
因此，表明应当听闻正法，因为善是其先行条件。其余如前所述。
如果你认为'不应听闻你这不好的诗偈'，为此说：'如同善逝身像虽由木所造'等。
'虽'字包含石头、泥土等。'无论如何'意为无论好坏。
如同由木所造的如来身像，无论如何，都应受到通晓四种差别的智者供养，同样，我的这些诗偈虽然粗劣不好，但因为依止正法之语，故应当赞叹。表明因为应当赞叹，所以也应当听闻。
若想：'我已经了知如来教法，这些诗偈又有何用？'为此说：'大圣教法虽悦耳，你心中虽已通达'等。
'又'字包含闻、详说、修习等。

།འདི་སྐད་དུ་ཁྱོད་ཀྱི་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་སྙན་པ་དག་ལྟ་ཐུགས་སུ་ཆུད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སྙན་དངགས་འདི་སྨད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྡོ་ཐལ་ལས་བགྱིས་དགུང་ཟླའི་འོད་ཀྱིས་ནི། །ཆེས་དཀར་ཉིད་དུ་ཅི་སྟེ་མི་བགྱིད་ལགས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འདི་ལྟར་གཞལ་མེད་ཁང་རྡོ་ཐལ་ལས་བྱས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་དཀར་བ་ཡང་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་བཟླས པ་བཞིན་དུ་དཀར་པོ་ཉིད་དུ་བྱེད་པས་བཀའ་སྩལ་ཟིན་པ་ལ་ཡང་བཟླས་ན།ཆེས་གསལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་སྙན་དངགས་འདི་སྨད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ལེགས་ པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་སྙན་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་མན་ཆད་རྒྱལ་བས་སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྡིག་པའི་ཆོས་ལས་རྒྱལ་བའི་ཕྱིར། རྒྱལ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ། སྡིག་པའི་ཆོས་ལས་ང་རྒྱལ་ བས།།དེ་བས་ཉེར་འགྲོ་ང་རྒྱལ་བའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་།རབ་ཏུ་བཀའ་སྩལ་ཞེས་བྱ་བ་དྲུག་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། གཏོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཚུལ་ ཁྲིམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་།ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ། །ཡང་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། རང་རང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སངས་ རྒྱས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེ་དག་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་ཞིང་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིར་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དག་ཡིན་པར་བཤད་དེ། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ རང་རང་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱས་ན་ལེགས་པར་འབྱོར་པ་ཉིད་དོ།།ཡང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི། འདི་ལྟར་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ།བདེ་བར་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ། བླ་ན་མེད་པ། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ ཏན་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་སྙན་པའི་རྣམ་པར་གྲགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་ཚིག་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན། འདི་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་བཞུགས་པ་ལ། བར་ཆད་བྱ་བར་བརྩོན་པའི་བདུད་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདི་ལ་སྐལ་བ་ཡོད་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བར་གནས་པ་དེ་དག་དེ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ཤིང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ།

如是说，虽然你已经通达了伟大的佛陀世尊的美妙教言，但是这首诗歌不应该被诽谤。为什么呢？
就像用石灰粉制成的宫殿，为何不被月光照射得更加洁白？
这里'ni'是'如是'的意思。就像用石灰粉制成的宫殿本来就是白色的，被月光照射后变得更加洁白一样，对已经宣说过的教法再次宣说，会使其更加明晰，所以这首诗歌不应该被诽谤。
因为没有烦恼和带有习气的生死，所以伟大的圣者就是如来。因为善说故而美妙。
从此以下'胜者说佛法'等等是在宣说佛法。因为战胜了恶法，所以胜者就是诸佛世尊，如经中所说：'因为我战胜了恶法，所以称为胜者。'
六种随念是什么呢？即是：佛随念、法随念、僧随念、舍随念、戒随念和天随念。
其中，缘佛的念即是随念，同样适用于其他所有。
那么，应当如何修习这些随念呢？所说的'各自'等等，是说应当以佛等各自的功德来随念，应当忆念，这是其含义。
在此解释说佛等本身就是随念，因为是随念的所缘境。因此，应当以佛等各自的功德来随念，这样理解是很恰当的。
那么，佛等的功德是什么呢？首先佛的功德是：如是世尊、如来、应供、正等正觉、明行足、善逝、世间解、调御丈夫、无上士、天人师、佛、世尊，如是等等是如来的功德。
如是'世尊'是世间上广为流传的美称，如是'世尊'、如是'如来'等词都要这样理解，意思是既是这样也是那样。
其中，因为断除了贪欲等而称为世尊。因为在菩提座上降伏了企图妨碍的魔众，所以也称为世尊。从另一个角度来说，因为具有福分，所以称为世尊，因为具有自在等功德。
'如来'是说如实了知和通达诸法的真实性，所以称为如来。

།ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཡིན་གྱིས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཁོར་བའི་འཁོར་ལོའི་རྩིབས་བཅོམ་པས་འདིའི་ཕྱིར་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་མཆོད་པར་འོས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་ ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཀུན་ནས་སངས་རྒྱས་པས་ན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ།།རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་སྟེ། མཁྱེན་པ་དང་ཞབས་ལྟ་བུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པའོ། །བདེ་བར་ གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛེས་པའི་གནས་སུ་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་བདེ་བར་གཤེགས་པ་སྟེ། རིམས་ནད་ལེགས་པར་བྱང་བ་བཞིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ནོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །དེ་དག་མཁྱེན་པས་ན་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་སྟེ་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན གྱི་ཡང་ས་དང་རི་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་གནས་པ་དང་ཚད་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་བཟང་པོ་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ། བླ་ན་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གདུལ་བར་རུང་བ་ནི་གདུལ་བའོ། །དེ་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་ཡང་ཡིན་ལ། གདུལ་བ་ཡང་ཡིན་པས་སྐྱེས་བུ་གདུལ་བའོ། །དེ་དག་གི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་སྟེ་དེ་དག་གདུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བླ་ན་མེད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་པས་ ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འདུལ་བ་ནི་འདིར་འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེས་ནི་འདི་འདུལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡང་དམུ་རྒོད་ཀྱི་ངོ་བོར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྷ་དང་མི་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་དེ་དག་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སྣོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་འདི་དག་ནི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་སྟོན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཚིག་གི་མཇུག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བློ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། པདྨ་རྒྱས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་མི་ཤེས་པའི་གཉིད་ལས་སད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྐྱེས་བུ་གཉིད་སད་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་ཚིག་འདི་རྣམས་ཀྱི་བསྡུས་ པའི་དོན་ཡིན་ཏེ།རྒྱས་པར་ནི་བསྟན་བཅོས་གཞན་དག་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

正如所说那样而不会改变，所以称为如来。阿罗汉是因为已经降伏烦恼敌人。因为摧毁了轮回之轮的辐条，所以也称为阿罗汉。因为堪受供养和恭敬，所以也称为阿罗汉。所谓正等正觉，是因为他如实无倒地遍知一切诸法，所以称为正等正觉。
所谓明行足，即具足明和行，因为具足智慧和如同足部的戒律与禅定，所以称为明行足。所谓善逝，是因为前往殊胜处所而称为善逝。因为不会退转而行，所以也称为善逝，如同疾病完全痊愈一样。
所谓世间解，因为会毁坏所以称为世间。世间有两种：有情世间和器世间。因为了知这些，所以称为世间解。对于有情世间，是因为完全了知十二缘起支的安立；对于器世间，是因为完全了知大地、山岳等的生起、安住和尺度等，所以称为世间解。另一方面，因为完全了知世间的善巧言说，所以称为世间解。
关于无上调御丈夫，应当调伏的是所调伏者。这些既是丈夫也是应当调伏的，所以称为应调伏丈夫。引导他们即是调御丈夫，为了调伏他们。无上是因为超胜声闻和独觉，这里应当知道调伏是指获得圣道。通过这个而得到调伏，因为不会再成为野性的状态。
关于天人师，说天和人是因为他们是最殊胜的，或者因为他们是圣道的法器。因为如实无倒地教导，所以称为导师。这些如来的功德是随顺意乐而说法所显示的教法。
关于佛世尊，因为证悟真实义所以称为佛，这是省略词尾的缘故。另一方面，因为智慧开敷，如同莲花盛开。或者因为从无明睡眠中觉醒，如同人从睡眠中醒来。这是这些词语的略义，详细的内容应当从其他论典中理解。佛随念已经解说完毕。

།ཆོས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡང་དག་པར་མཐོང་ བ་དང་ནད་མེད་པ་དུས་ཆད་པ་མེད་པ།འདི་མཐོང་བ་ལ་དོན་ཡོད་པ། ཉེ་བར་གཏོད་པ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་རང་གི་རིག་པར་བྱ་བ་སྟེ། བསྟན་པའི་ཆོས་དང་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མར་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཆོས་བཤད་ལ།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྟོགས་པའི་ཆོས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཧ་ཅང་ཚིག་མངས་སུ་དོགས་པས་མ་སྤྲོས་སོ། །དགེ་འདུན་གྱི་ཡོན་ཏན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ།དྲང་པོར་ཞུགས་པ། རིགས་པར་ཞུགས་པ། མཐུན་པར་ཞུགས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་ཟུང་བཞི་དང་། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ཡ་བརྒྱད་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་འདི་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱིན་པའི་འོས་ སུ་གྱུར་པ།རབ་ཏུ་སྦྱིན་པའི་འོས་སུ་གྱུར་པ། བསྐོར་བར་བྱ་བའི་འོས་སུ་གྱུར་པ། ཐལ་མོ་སྦྱར་བའི་འོས་སུ་གྱུར་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཡོན་ཏན་ རྣམས་པ་གཉིས་བསྟན་ཏེ་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་བཞིས་ནི་བསྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་བཤད་དོ།།ཀུན་དུ་སྦྱིན་པའི་འོས་སུ་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཆོད་པར་འོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཏོང་བའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཀྱེ་མ་བདག་སྐྱེ་བུའི་ཡོན་ཏན་ ནི་སེར་སྣའི་དྲི་མ་ཀུན་ནས་ལངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སེར་སྣའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་གནས་ཤིང་མཆོད་སྦྱིན་ཁོར་མོར་བྱེད་པ་དང་།ལག་པ་རྐྱོང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཏོང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་འགེད་པར་དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གིས་རྙེད་པ་ ལེགས་པར་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།འདིར་ཡང་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་སྦྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་སེར་སྣའི་དྲི་མ་སྤངས་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དང་། ལུས་ཀྱིས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ རྣམས་བསྟན་ཏོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་བདག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མ་ཉམས་པ། སྐྱོན་མེད་པ། མ་འདྲེས་པ། མ་གོས་པ།རང་དབང་ཡོད་པ། མཁས་པས་བསྔགས་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབ་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཁོ་ནའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བསྟན་ཏེ།ཚིགས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་འོག་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ། །ལྷའི་ཡོན་ཏན་ནི་རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞི་པའི་ལྷ་དག་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་ནས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་བར་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་དེ་རྣམས་དང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ དག་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུད་དུ་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ནི་ལྷའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། དོན་དུ་ན་འདིར་རང་གི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཁོ་ན་ལྷའི་ཡོན་ཏན་དག་དང་ མཚུངས་པར་བྱས་ནས་དྲན་པ་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དོ།

法的功德即是善说等，也就是说，世尊的法是善说、现见、无病、无时限、见即有益、引导趣入、为智者各自所证知，即说法和证法两种法。其中总义是：以'善说'说明了教法以始中终皆善，以其余说明了证法，因恐文字过多而未详述。
僧的功德即是善行等，也就是说，世尊的声闻僧是善行、正直行、如理行、和敬行，即是四双八辈。世尊的声闻僧是应供养、应奉请、应礼拜、应合掌、无上世间福田。此中总义是显示有学、无学圣僧二种功德：以善行等四句说明修证功德，以应供养等说明堪为供养之功德。
布施功德即是'啊！我得人的功德，于诸生起悭垢者中，以离悭垢心而住，行普遍布施，伸手布施，喜好舍施，乐于布施，我得此善利'。此中也显示自相续所摄的布施功德：断除悭垢、具布施性、身作精进、舍诸资具、于此欢喜。
戒的功德即是'我的戒是无毁、无垢、无杂、无染、自在、智者所赞、定所成就'。此中也显示自相续所摄的戒的功德，诸句义下文将说明。
天的功德即是'有四大王天及三十三天乃至他化自在天'。即是忆念彼等诸天与自身的功德。其中，生天者相续中的功德，以及自身的戒、定、慧功德，说为天功德。实际上，此处仅是将自身功德与天功德相比而忆念，称为随念。

།རྗེས་སུ་དྲན་པའི་གནས་དྲུག་ནི་སེམས་དང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། དེ་ལ་སེམས་མངོན་པར་དད་པས་དགེ་བ་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་ ལས་ལམ་བཅུ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའོ། །བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལ། བདེ་འགྲོའི་ལམ་ཡང་ཡིན་པས་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་ པ་སྤོང་བ་དང་།།མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་སྤོང་བ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྤོང་བ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤོང་བ་དང་། ཕྲ་མ་སྤོང་བ་དང་། ཚིག་རྩུབ་མོ་སྤོང་བ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་སྤོང་བ་དང་། བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྟེ་ དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་པོ་འདི་དག་བསྟེན་པར་བྱའོ།།ཡང་དེ་དག་ཇི་ལྟར་བསྟེན་པར་བྱ་ཞེ་ན། །ལུས་དང་ནི། ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ལུས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བསྟན་པར་བྱའོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི།ངག་གིས་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །བརྣབ་སེམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལས་ཀྱིས་བྱས་པ་དང་བསགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྲོག་གཅོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྲོག་ ཆགས་ཕ་རོལ་ཡང་ཡིན་སྲོག་ཆགས་ཡིན་པར་ཡང་འདུ་ཤེས།གསད་པའི་སེམས་ཀྱང་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར། བརྩལ་བ་ཡང་བྱས། དེས་ཀྱང་ཤི་ན་སྲོག་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ།སྡིག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་གཞི་དང་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་མ་བྱིན་པར་ བླངས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡང་ཡིན། གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡང་འདུ་ཤེས། རྐུ་བའི་སེམས་ཀྱང་ཉེ་བར་གནས། གནས་ནས་ཀྱང་སྤགས་ན་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡིན་ཏེ། །འདིར་སྡིག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་རྫས་དེ་གང་གི་ཡིན་པ་དེའི་ཁྱད་པར་དང་སྦྱོར་ བ་དང་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། བུད་མེད་གཞན་གྱིས་བསྲུངས་པའམ། ཆོས་ཀྱིས་བསྲུངས་པའམ། རང་གི་བུད་མེད་ལ་ཡང་དུས་མ་ཡིན་པ་དང་། གནས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡན་ ལག་མ་ཡིན་པ་འཁྲིག་པའི་ཆོས་བསྟེན་ན་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ཡིན་ཏེ།འདིར་ཡང་སྡིག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་གཞི་དང་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བརྫུན་དུ་སྨྲས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སླུ་བའི་བསམ་པ་དང་ལྟ་བ་ཡིད་ལ་བཞག་ནས། དོན་ རྣམ་པར་གོ་བ་ལ་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བའམ།ལུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པས་ཀྱང་རུང་སྟེ་དེ་ལྟ་ན་བརྫུན་དུ་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་དངོས་པོ་ལ་ངེས་པ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་སྡིག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བསླུ་བར་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དང་བསམ་པའི་ ཁྱད་པར་ལས་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ཕྲ་མ་བྱས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དགའ་བར་འདོད་པའམ་དབྱེ་བའི་བསམ་པས་འགའ་ཞིག་ལས་གཞན་ཞིག་ལ་མི་དགའ་བ་ཐོས་ནས་དེ་ལ་བསྙད་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ལས་ཐོས་ནས་འདི་ལ་བསྙད་པར་གྱུར་ན་ཡང་དག་པ་ཡང་རུང་། ཡང་དག་པ་མ་ ཡིན་པ་ཡང་རུང་སྟེ།དེ་ལྟ་ན་ཕྲ་མ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་སྨྲས་ན་ཡང་བརྫུན་དུ་སྨྲས་པ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

六种随念处由于能令心调柔，由于是广大福德之因，故首先宣说。为了说明对此生起胜解而行善，故说'十种善业道'等。由于果报悦意故为善。由于是行为的本质故为业，又由于是善趣之道故为业道。
那么这十种业道是什么呢？即：离杀生、离不与取、离欲邪行、离妄语、离离间语、离粗恶语、离绮语、无贪心、无害心、正见，应当修习这十种善业道。
那么应当如何修习呢？'以身语意恒时'等。其中，离杀生等三者应当以身恒时修习。离妄语等四者应当以语恒时修习。无贪心等三者应当以意恒时修习。'恒时'一词表示业的造作与积累。
其中，如何构成杀生呢？对方确实是有情，认知为有情，具有杀害之心，付诸行动，由此而死即为杀生。罪业的差别应当从所依、动机和加行的差别来了知。
如何构成不与取呢？确实为他人所拥有，认知为他人所拥有，具有盗取之心，付诸行动而取走即为不与取。此中罪业的差别应当从物品所属者的差别、加行和动机的差别来了知。
如何构成欲邪行呢？若与他人守护的女人、法所守护的女人，或与自己的女人在非时、非处、非境、非支分行淫欲法，即为欲邪行。此中罪业的差别也应当从所依、动机和加行的差别来了知。
其中，如何构成妄语呢？怀有欺骗之心和见解，对于所理解的义以语言表达或以身体表示，如是即为妄语。对于怀疑之事说为确定，也正是妄语。此中罪业的差别应当从所欺骗对象的差别和动机的差别来了知。
如何构成离间语呢？出于喜爱或分裂之心，从某人处听闻对他人的不悦而告知彼人，或从彼处听闻而告知此人，无论是真实或不真实，如是即为离间语。若说不真实，为何不成为妄语呢？有人说确实也成为妄语。

།དེ་ནི་དེ་ལྟར་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་དབྱེ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ཡིན་གྱི། བསླུ་བའི་བསམ་ པ་ནི་མེད་པས་སོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཚིག་རྩུབ་མོ་སྨྲས་ན་ཡང་བརྫུན་དུ་སྨྲས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བསམ་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཚིག་རྩུབ་མོ་སྨྲས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཐོས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པས། ཕ་རོལ་པོ་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱ་བར་ འདོད་པས།དོན་མངོན་པར་གོ་བ་ལ་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་ན་ཚིག་རྩུབ་མོ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་མངོན་པར་མི་གོ་བ་ལ་ཚིག་འཁྱལ་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཚིག་འཁྱལ་པར་སྨྲས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མ་གཏོགས་པ་ཚིག་གཞན་གང་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ སེམས་ཀྱིས་བརྗོད་ན།དེ་ལྟར་ན་ཚིག་རྐྱལ་པ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཀྱང་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་བཞིན་ལུས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱེད་ལ་སྡིག་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བརྣབ་སེམས་སུ་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་བདོག་ བདག་ལ་འདོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་དེ་ལྟར་ན་བརྣབ་སེམས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་གནོད་སེམས་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཞེ་སྡང་ན་དེ་ལྟ་ན་གནོད་སེམས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ལོག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ འབྲས་བུ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་སེམས་ན་དེ་ལྟ་ན་ལོག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ།།ལས་ཀྱི་ལམ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་སྡིག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ལས་རིག་པར་བྱ་ལ་བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ནི་དམིགས་པའི་དབང་གིས་ཀྱང་སྡིག་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འདོད་དེ། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ བཅུ་པོ་འདི་དག་སྤོང་བའི་དབང་གིས་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བསྟེན་པར་བྱའོ།།ཆང་རྣམས་ལས་ལྡོག་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཆང་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱང་། སྤྱད་པ་ཁོ་ནས་མི་དགེ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་མ་བཤད་དེ་དེ་ལྟ་བས་ན་ལོགས་ ཤིག་ཏུ་དགག་པར་སྟོན་ཏོ།།མང་པོའི་ཚིག་ནི་ཆང་ནི་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཅོས་པའི་ཆང་ནི་བུ་རམ་ཆང་དང་། འབྲས་ཕྱེའི་ཆང་དང་། སྦྲང་རྩིའི་ཆང་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །སྦྱར་བའི་ཆང་ནི་མེ་ཏོག་ལས་མནན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།དགེ་བའི་འཚོ་བ་ལ་ཡང་མངོན་པར་དགྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛོད་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དགེ་བའི་འཚོ་བ་ནི་གཞན་ལ་མི་གནོད་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་དགེ་བའི་ལས་ལ་རྣམ་པར་གནས་པས་བདོག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལོངས་ སྤྱོད་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། ལོངས་སྤྱོད་དེ་འདི་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་དེ་དག་ཀྱང་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་གཡོ་བའོ། །ངོམས་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་སྙིང་པོ་མེད་པ་སྟེ། འདིས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ།།མཁྱེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་སོ། །དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཞིང་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སྟོན་ཏེ། །སྦྱིན་གནས་ཀྱི་ཞིང་ནི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་སོ། །སྙིང་རྗེའི་ཞིང་ནི་བཀྲེན་པ་རྣམས་སོ། །ཕན་འདོགས་ པའི་ཞིང་ནི་བཤེས་པ་རྣམས་སོ།།ཚུལ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གུས་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།

不应该那样执取。为什么呢？因为这是分别的意乐，而不是欺诳的意乐。
如此，即使说了不真实的粗语，也不会成为妄语，因为两种意乐不可能同时存在。
如何成为粗语呢？具有听闻心，想要令他人痛苦，对于能明白意思的人说话，就是说粗语。对于不能明白意思的人说话，就成为绮语。
如何成为绮语呢？除了妄语等三种之外，以烦恼心说其他任何话语，这就是说绮语。
这三种业道也如同妄语一样可以由身体造作，其罪过的差别也应当知道与妄语完全相同。
如何成为贪心呢？如果对他人的财物生起想要据为己有的欲望，这就成为贪心。
如何是害心呢？如果对其他众生生起嗔恨，这就成为害心。
如何成为邪见呢？如果确定认为善业与不善业没有果报，这就成为邪见。
这三种业道的罪过差别，应当仅从意乐的差别来了知，而贪心则认为也由所缘的力量而有罪过的差别。
应当依止断除这十种不善业道而修持十种善业道。
关于'应当远离诸酒'，虽然酒是大过患的因，但仅仅饮用并非不善，所以没有在业道中说明，因此单独说明禁止。
诸多论典说，虽然酒都一样会令人醉，但应当从因的差别来了知：调制的酒有三种，即糖酒、米酒和蜂蜜酒。配制的酒应当知道是指从花中压榨等而成。
关于'也应当欢喜善法生活'，应当与'做'字相连。善法生活是指不损害他人的行为。
如此安住于善业，应当随己所有布施，为了显示这个意义，所以说'受用动摇'等。
因为是应当受用的，所以受用，这是布施之物即食物饮品等的别名。这些受用也因为无常所以动摇。因为无法满足所以无实质，这是为了令人断除对受用的执著。
'了知'是指理解。'比丘'等说明三种布施田：功德田是沙门和婆罗门，悲田是贫穷者，恩田是亲友。
'如理'这个词说明应当恭敬。

།དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་བསོད་སྙོམས་གུས་པར་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་འདོད་པ་སྡུག་པ། དགའ་བ་ཡིད་དང་འཐད་པ་སོ་སོར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སྦྱིན་ལས་གཞན་པའི་གཉེན་མཆོག་མ་མཆིས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྦྱིན་པ་ཕན་ཆེན་པོ་འདོགས་པ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། འདིས་ནི་འདིར་སྦྱིན་པ་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ མི་ལྟ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་བསྲུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།།ཁྱོད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཉམས་མོད་མི་དམའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་མ་ཉམས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་གཅིག་ལས་ཀྱང་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་གཅིག་ ལས་འདས་པས་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།བསླབ་པ་མང་པོ་ཞིག་ལས་འདས་པས་ནི་སྐྱོན་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་གཉི་ག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །མ་ཉམས་མོད་མི་དམའ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་སྐྱོན་ཅན་ནི་མོད་དམའ་བ་ཡིན་ནོ། །མ་འདྲེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་འདྲེས་ པ་ནི་མི་དགེ་བའོ།།འདྲེན་མར་འདུག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་འདྲེས་པའོ། །མ་སྦགས་པ་ནི་སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་མ་བསྔོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་འདི་ཉིད་རྣམ་པ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མ་གོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གོས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་སྟོན་ཏོ། །མ་ཉམས་ པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་དབང་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།སྲེད་པའི་བྲན་ཉིད་ལས་ཐར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ནི་མཁས་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པ་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་ལྡན་པའི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྟེན་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྲིམས་ནི་རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུའི་ས་བཞིན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ས་ནི་འགྲོ་བ་རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བའི་ སྐྱེ་བ་དང་།གནས་པ་དང་འཕེལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་རྟེན་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ ཁྲིམས་སྤྱིར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གཟུད་པའི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བཟོད་པ་ནི་འདིར་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་མི་མཇེད་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཟོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཞེད་དོ། །བརྩོན་ འགྲུས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བཙལ་བར་སྤྲོ་བའོ།།བསམ་གཏན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པའོ།

这是唯一能带来悦意果报的因，因为世尊说过：'比丘们，恭敬地行乞食的人们，将会感受到可爱、喜悦、如意的果报。'
'布施之外别无更好的亲友'这句话表明布施能带来巨大的利益，由此应当知道在此处应当依止布施。
为了说明不顾虑受用而应当正确受持并守护戒律，所以说'你的戒律未曾毁损也不低劣'等等。
其中'未毁损'是指从受戒以来未违犯任何一条戒律。违犯一条戒律即为毁损，违犯多条戒律即成为有过失。为了表明这两种情况都没有，所以说'未毁损也不低劣'，因为有过失的戒律是低劣的。
关于'不混杂'，混杂的戒律是不善的，指参杂着（不善），因为没有这种情况所以是不混杂的。'不污染'是指没有为了轮回和受用而回向。由于这种戒律不会转变为其他样子，所以称为'不染污'，染污是指显现为其他样子。
具有未毁损等功德的戒律也是自在的，因为已经从贪欲的奴役中解脱。正因为如此，这种戒律为智者圣者所赞叹，也能成就禅定，因为持戒的心容易入定。
应当依止这样的戒律。为什么呢？'戒律如同动静之地'等等。这里的'如'字表示'这样'的意思。就像大地是动物和不动之物生长、安住、增长的因，同样地，戒律也是禅定等一切功德的基础。这是为了生起恭敬而说明戒律的士用果。
以上是对布施和戒律的一般说明。
现在为了引导进入大乘，所以说'布施与戒律'等来说明布施等波罗蜜多所摄的内容。
其中，由于发菩提心，为了利益一切众生的布施就是布施波罗蜜多，应当知道戒律等波罗蜜多也是如此。
忍辱在此处分为两种：对他人加害不生嗔恨的忍辱，和安忍苦难的忍辱。
精进是为了众生利益而乐于寻求佛法。
禅定是指为利益众生和成就菩萨禅定而修习的四禅。

།ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ ཅན་རྣམས་ལ་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་དེ་ལྟ་བུ་ནི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་འདི་དག་རྒྱས་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྣམས་སྒྲུབས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཛོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་དུ་སོན་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གིས་ཤེ་ན་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ཀྱང་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་ ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པ་ཡིན་པས།རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དེ། འདི་སྐད་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྫོགས་ནས། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་རྫོགས་པར་བྱོས་ལ། སངས་རྒྱས་སུ་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་ སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཁྱིམ་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པས་དེ་དག་གི་དགེ་བའི་ལས་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།།གང་ལ་ཕ་དང་མ་དག་མཆོད་པ་ཡི། །རིགས་དེ་ཚངས་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་རིགས་གང་ལ་ཕ་དང་མ་དག་མཆོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི། རིགས་འདི་ལ་མི་དང་མི་མ་ ཡིན་པས་བྱས་པའི་གནོད་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།།ཚངས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རིགས་དེ་ལྷས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །སློབ་དཔོན་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། བླ་མའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །གཞན་ཡང་མཐོང་བའི་ཆོས་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་ཕན་ ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་དག་མཆོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་གཉིས་ལ་མཆོད་པ་ནི་དེ་དག་ལ་མཆོད་པའོ། །ཕ་དང་མ་དག་ལ་མཆོད་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཡང་དག་པར་འགྱུར་ལ་ཕ་རོལ་དུ་ཡང་མཐོ་རིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཁྱིམ་ན་གནས་པས་བསྒྲིམས་ཏེ་ཕ་དང་མ་ དག་ལ་མཆོད་པ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཁྱིམ་ན་གནས་པ་རྣམས་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ན་ཉིན་ཞག་གཅིག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བའི་ཆེད་དུ་གསོ་སྦྱོང་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཚེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་འཚེ་བ་ ནི་སྲོག་གཅོད་པའོ།།ཆོམ་རྐུན་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པའོ། །འཁྲིག་པ་ནི་བཤང་བ་དང་གཅི་བ་དང་ཁའི་ལམ་དུ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའོ། །བརྫུན་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའོ། །ཆང་ནི་བཅོས་པའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་ངོ་། །དུས་མིན་ཟས་ནི་ཉི་མ་ཕྱེད་ཡོལ་ནས་དུས་སུ་རུང་བའི་དངོས་པོ་སྤྱོད་པའོ། །མལ་ སྟན་མཐོན་པོ་ནི་ཁྲི་དང་ཁྲིའུ་ཚད་ལས་འདས་པའོ།།གླུ་དག་དང་གར་ནི་འཇིག་རྟེན་གྲགས་པ་ཁོ་ནའོ། །སྤོས་དང་ཕྲེང་བ་སྤྱོད་པ་ནི་ཆེ་བའི་དོན་དུ་བཀག་གི་ནད་པའི་ནད་གསོ་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་གསོ་སྦྱོང་གི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ། །ཡང་འདི་དག་གང་གི་ཡན་ལག་ཆ་ཤས་སུ་ གྱུར་པ་ཡིན་པ།འདིའི་སྡོམ་པ་གཞན་གང་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། འགའ་ཡང་མེད་དེ་འོན་ཀྱང་སྤྱིའི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་ཡན་ལག་ལྔ་པ་བཞིན་ནོ།

智慧是如实了知一切诸法，并为众生如实宣说利益的殊胜作用，这样的智慧，因声闻等所不具有，故称为不可量。
'修习此等波罗蜜'是说修行这些波罗蜜的意思。
为什么呢？因为说'度过轮回大海彼岸的胜者尊主啊'。其中'度到彼岸'的意思是到达对岸。度过什么呢？是轮回大海。声闻和独觉也度过轮回大海的彼岸，所以用'胜者尊主'来区别，这是说完成六波罗蜜后获得佛果，你也要圆满诸波罗蜜，成就佛果。
同样，也有具足布施等的在家人，为了显示他们其他的善业，所以说'孝敬父母的家族，称为有梵天'等。其中'孝敬父母的家族'这句话表明此族不受人非人的危害。'有梵天'表明此族受到天神加持。'有师长'表明受到上师特别加持。
又为显示现世和来世的利益，所以说'供养他们'等。供养这二者就是供养他们。供养父母在现世得到善果，来世也得生天界。因此在家人应当精进供养父母。
因为在家人难以常时修习梵行，为了令他们受持一日梵行，所以宣说八关斋戒，说'杀生'等。其中杀生是杀害生命。盗窃是不与取。淫欲是从大小便道和口道行邪淫。妄语是说谎。酒是指酿造酒和调配酒。非时食是指过午后食用时宜之物。高广大床是超过规定尺寸的床座。歌舞是指世间流行的歌舞。使用香鬘是为了显耀而禁止，但为病人治病则不禁止。这八项是斋戒的支分。
若问这些是什么的支分，此戒有何其他内容？答：并无其他，只是总的支分，如后面的五支一样。

།ཡང་ཡན་ལག་འདི་དག་ཉིད་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ། དགྲ་བཅོམ་ ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡི།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན། །ཞེས་བཤད་དེ་འདི་སྐད་དུ་ཡན་ལག་དང་པོ་འདིས་བདག་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་དག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སློབ་པོ། །རྗེས་སུ་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། འདིར་ དགྲ་བཅོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཡན་ལག་རྣམས་ཡིན་ལ།དགྲ་བཅོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ནི་གང་ཟག་ཡིན་པར་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་འདིར་རྟེན་གྱིས་བརྟན་པ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་ཁྲེའུ་དག་སྒྲོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ད་ནི། གསོ་སྦྱོང་འདོད་ སྤྱོད་ལྷ་ལུས་ཡིད་འོང་བ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསོ་སྦྱོང་གི་སྡོམ་པ་འདིའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། འདི་སྐད་དུ། ཉིན་ཞག་གཅིག་པའི་གསོ་སྦྱོང་གི་སྡོམ་པས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དྲུག་གི་ནང་གར་འདོད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ པ་བུད་མེད་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་དག་དང་བུད་མེད་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཀྱིས།གཞན་མ་ནིང་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྩོལ་བར་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཁྱིམ་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་ངན་པ་ལ་ཆགས་པའི་ཉེས་པས་སེར་སྣ་ལ་ སོགས་པ་འབྱུང་ལ།དེ་དག་ཀྱང་ངན་སོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་ལས་བཟློག་པར། སེར་སྣ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་སེར་སྣ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་མི་མཐུན་པར་རང་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཀུན་དུ་འཛིན་པའོ། །གཡོ་ནི་སེམས་གྱ་གྱུ་བ་སྟེ་གང་གིས་ན་རང་གི་བསམ་པ་རབ་ཏུ་མི་བརྟན་པའོ། ། སྒྱུ་ནི་གཞན་སླུ་བ་སྟེ་གང་གིས་ན་འདི་ལྟར་འདིས་བསམ་པ་ཤེས་ནས་གླགས་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་བར་གཞན་རྨོངས་པར་བྱེད་པའོ། །ཆགས་པ་ནི་བདག་ལ་སྲེད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སྲེད་པའོ། །སྙོམ་ལས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཏེ། ལེ་ལོ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པའི་ང རྒྱལ་ནི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་ཐོབ་པར་བདག་གིས་ཐོབ་བོ་སྙམ་དུ་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འདོད་ཆགས་ནི་འཁྲིག་པ་ལ་སྲེད་པའོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་སྟེ། ཆོས་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་དང་། རིགས་ཀྱིས་རྒྱགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་མི་དགེ་བའི་ ཆོས་བཅུ་གསུམ་ལ་དགྲ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་རྒྱགས་པ་ནི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་གཟེངས་རབ་ཏུ་མཐོས་པ་སྟེ། གང་གིས་ནར་རོ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྒྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་རྒྱགས་པ་ནི་རང་གི་ཆོས་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།རང་གི་ཆོས་ལ་སོ་སོའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ལ་སེམས་དེ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་གྱི། ཆོས་སམ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་གཞན་སྒྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་བག་དང་བཅས་པར་བྱ་བ་ཡོད་པས་དེ་དག་དེ་ལ་དགོད་པར་བཞེད་ནས། བག་ཡོད་བདུད་རྩིའི་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བག་ཡོད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདུད་རྩིའི་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བག་མེད་པ་ནི་འཆི་བའི་ གནས་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། ཐུབ་པས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

又问：这些支分是否是随行阿罗汉的戒律呢？因为如此说道：'具足随行阿罗汉戒律的这八支分'，并且说道：'以此第一支分，我随学、随行诸位圣阿罗汉的戒律'等等。对此，阿罗汉戒律是指诸支分，随行阿罗汉戒律是指补特伽罗。如此，此处以所依显示所依，如同说'小鸟鸣叫'一样，故无过失。
现在，'布萨欲行天身悦意'等，是显示布萨律仪的异熟果报。此说：以一日一夜的布萨律仪，将随愿转生于欲界六天之中。
'授予男女'是指授予男人和女人，而非授予其他黄门等，因为他们不能生起律仪。'授予'即是给予。
在居士中由于执著恶行的过失而生起悭吝等，这些又是恶趣之因，为了遮止这些，故说'悭吝'等。其中悭吝是与布施相违，执著自己的圆满。诳是心态不直，由此使自己的意乐不坚固。伪是欺骗他人，由此使他人在了知其意乐后不能得到机会而使他人迷惑。贪著是对自我的贪爱和对受用的贪爱。懈怠是精进的违品之法，即懒惰。增上慢是对未得殊胜而认为自己已得的我慢。贪欲是对淫欲的贪著。嗔恚是对众生的损恼心。
对这八法以及以种姓傲慢等五种和十三种不善法应当视如怨敌，不应与它们相伴而行。其中傲慢是由这些法而使心高举，由此如同醉人一般不能修行正法与非法。
因此说傲慢是对自法贪著的心完全耗尽，意思是由于对自法的各别贪著而使心完全耗尽，不能修行其他正法或非法。
因为居士们也应当具有正念，为了安立他们于此，故说'正念是甘露处'等。正念是涅槃甘露的所依，这是其义。放逸是死亡之处。
若问：如何得知？故说'佛陀宣说'等。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བཀའ་སྩལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། བག་ཡོད་བདུད་རྩིའི་གནས་ཡིན་ཏེ། །བག་མེད་པ་ནི་འཆི་བའི་གནས། །བག་ཡོད་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། བག་མེད་པ་ནི་རྟག་ཏུ་འཆི། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་བཀའ་སྩལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བག་ཡོད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པའོ། །བཟློག་པ་ནི་བག་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བས་ཁྱོད་ཀྱིས་དགེ་ཆོས་སྤེལ་སླད་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བག་ཡོད་པ་ཕན་ཡོན ཆེ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་དགེ་བའི་ཆོས་སྤེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་བག་ཡོད་པར་བྱ་སྟེ།དགེ་བའི་ཆོས་ལ་གོམས་པ་དོར་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོན་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཁོ་བོའི་དོན་ཞིག་བྱ་བར་ཆད་ན། དང་པོ་ཉིད་ནས་ཅི་སྟེ་མ་སྨྲས་ཁོ་བོ་སྔར་བག་མེད་པར་གྱུར་ཟིན་པས། བག་ཡོད་པས་ ཅི་བྱར་ཡོད་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེའི་ཕྱིར།གང་ཞིག་སྔོན་ཆད་བག་མེད་གྱུར་པ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། །འདི་སྐད་དུ། གང་ཞིག་སྔོན་ཆད་བག་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་ཡང་གལ་ཏེ་ཕྱིས་བག་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ན་དེ་ནི་མཛེས་པ་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་ཟླ་བ་སྤྲིན་དང་བྲལ་བ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སེམས་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་འགའ་ཙམ་མཐོང་ངམ་ཞེ་ན། །མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དགའ་བོ་སོར་ཕྲེང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དགའ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤཱཀྱ་གཞོན་ནུ་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་དེ། དེ་ནི་རང་གི་ཆུང་མ་ལ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་ པར་ཆགས་པས་དེ་མེད་པར་ཐང་ཅིག་ཙམ་ཡང་དགའ་བ་མི་མྱོང་ངོ་།།དེ་འདྲ་བ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྲིད་དེ་རབ་ཏུ་ཕྱུང་ངོ་། །རབ་ཏུ་ཕྱུང་ཡང་ཉིན་དང་མཚན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྗེས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་ཀྱིས་ཆོས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ པའི་དབང་དུ་མཛད་དོ།།སོར་མོའི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲམ་ཟེའི་བུ་ཞིག་གོ། །དེ་ནི་བླུན་པོ་ཞིག་སྟེ་འདི་ལྟར་དེས་ཆོས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བླ་མའི་ལུང་མཉན་ནས་མི་དགུ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་དགུ་བསད་དོ། །དེ་ཡང་ཕྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱུང་ནས། ཁམས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཏོ།།མཐོང་ལྡན་ནི་མ་སྐྱེས་དགྲའོ། །དེ་ནི་ཞེ་སྡང་ཅན་ཞིག་སྟེ། འདི་ལྟར་དེས་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་དང་ཕྲད་པ་དང་། སྔོན་གྱི་ཤ་ཁོན་ཆགས་པས་ཕ་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་པོ་གསད་དོ། །དེ་ཡང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ ནས།དམྱལ་བའི་མེའི་བུད་ཤིང་ལས་ཐར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བདེ་བྱེད་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་ཉལ་པོ་བྱ་བའི་ལེ་ལན་གྱིས་མ་བསད་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཕོ་ལོང་བརྡབས་པ་དང་འདྲ་བར་དམྱལ་བའི་རྡོ་རྗེ་ ལས་ཐར་ཏེ།མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གྲགས་ཏེ། དེ་ལྟར་དགའ་བོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྔོན་བག་མེད་པར་གྱུར་པ་ལས་ཕྱིས་བག་ཡོད་པའི་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་དེ་དང་དེ་ལས་ཐར་བས། ཁྱོད་ཀྱང་སྔོན་བག་མེད་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་ ཕྱིས་བག་ཡོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་མི་འདོད་པ་དུ་མ་འབབ་པའི་དབང་གིས་ཁྲོ་བ་མང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འདུན་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཆེད་དུ་བཟོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་བཟོད་མཚུངས་ཐུབ་དཀའ་མ་མཆིས་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

这是如来所说的结语，如偈颂所说：'谨慎是甘露之处，放逸是死亡之处，谨慎者不会死亡，放逸者常常死亡。'因为如来说了这个偈颂。其中，谨慎是修习善法。与此相反的应当知道是放逸。
因此说'为了增长你的善法'，是因为如此谨慎有大利益，所以你应当为了增长善法而常常保持谨慎，不应舍弃对善法的修习，这是其义。
如果你想：'若你要做我的事情，为什么不从一开始就说呢？我已经变得放逸了，现在谨慎又有什么用呢？'为此说'若人先前曾放逸'等。这是说：若有人先前曾经放逸，后来若依止谨慎，这是很好的，就像月亮离开云彩一样。
若问是否见过这样的众生？为了表明确实见过，故说'难陀、央掘魔罗'等。难陀是一个贪欲很大的释迦族青年，他极其贪恋自己的妻子，一刻也不能离开她而感到快乐。如来将这样的他从家中带出并使其出家。虽然出家了，但他日夜都在想着她，而不是想法。如来使这样的他获得了阿罗汉果位。
央掘魔罗是一个婆罗门之子。他是个愚人，听从了上师的错误教导，认为这样做会成为正法，就杀害了九百九十九人。后来他被如来度化出家，从三界中离开了贪欲。
具见是阿阇世王。他是个容易发怒的人，由于遇到恶友，加上宿怨，杀害了如法的父王。他也是依靠善知识如来的教法，从地狱火薪中解脱出来。
善生童子也是由于不如理作意，因与他人妻子行淫而杀害母亲，后来依靠如来的教法，从如同碾碎睾丸般的地狱痛苦中解脱，据说获得了天界的快乐。
如此，难陀等人虽然先前放逸，但后来由于谨慎的缘故从种种痛苦中解脱，所以你虽然先前放逸，现在也应当谨慎。
因为在家人由于诸多不如意事而容易生起嗔恨，为了使他们远离贪欲，为了教导忍辱，所以说'如是无有胜过忍辱难行者'等。

།བཟོད་ པ་དང་འདྲ་བའི་དཀའ་ཐུབ་ནི་མེད་ཀྱི་བཟོད་པ་ཁོ་ན་དཀའ་ཐུབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ཏེ།བཟོད་པ་དཀའ་ཐུབ་དམ་པ་ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་དག་བཀའ་སྩལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་དཀའ་ཐུབ་ཅན་ཡིན་གྱི། སེམས་ཁྲོ་བས་ཉམས་པ་ལ་རླུང་དང་ཆུ་དང་རྩ་བ་དང་འབྲས་ བུ་ཟ་ཞིང་ལུས་སྐེམ་པ་དང་།རལ་པ་དང་ལོ་མ་དང་ཤིང་ཤུན་དང་། །ཧྲལ་ཧྲུལ་གྱོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་གདུང་བར་བྱེད་ལ། ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ནི་ལུས་སོ། །ལུས་གདུངས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་བདེ་འགྲོ་ཡང་མི་ཐོབ་ན་ཐར་པ་ ལྟ་ཞིག་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།གང་གི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བཟོད་པ་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་དེ་ཡི་ཕྱིར། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཁྲོ་བའི་གོ་སྐབས་དབྱེ་མི་བགྱི། །བཟོད་པའི་ཡོན་ཏན་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཁྲོ་བ་སྤངས་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁྲོ་བ་སྤངས་པ་གང་གི་དབང་ གིས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་སྡུག་བསྔལ་དུ་མ་དང་འབྲེལ་བར་འོང་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་སྟེ།གནས་འདི་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་སོ། །གཉའ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྲོ་བ་སྤོངས་ཤིག་དང་། ཁྱོད་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་གཉའ་བོར་གྱུར་པ་ང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་བཟོད་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། མི་ཁྲོ་བ་དང་། ཁྲོ་བ་སྐྱེས་ན་ཡང་དེའི་མོད་ཁོ་ན་ལ་ཞི་བར་བྱེད་ཀྱིས་ཞེ་ལ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ད་ལ་ཁྲོ་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་མི་འདོད་པ་ཉེ བར་འབབ་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས།སེམས་གཏུམ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཚིག་པ་ཟ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །བདག་ནི་འདིས་སྤྱོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཟོད་པ་ཁོ་ན་སྟོན་ཏོ། །ཁོ་ན་དུ་འཛིན་པའི་ཡུལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདིས་བདག་སྤྱོས་སོ། །འདིས་བདག་གཏགས་སོ། །འདིས་བདག་ ཕམ་པར་བྱས་སོ།།འདིས་བདག་གི་ནོར་ཕྲོགས་སོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཁོན་དུ་འཛིན་ཅིང་དེ་ལྟར་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ཞེ་ལ་འཛིན་ན་ཁྲོ་བའི་ཉེས་རྩོམ་འཁྲུག་ལོང་རྣམས་སྐྱེད་དོ། །གང་གི་སེམས་ལ་དེ་ལྟ་བུར་འཛིན་པ་མེད་ཅིང་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ཕྱིར། ། བདེ་བར་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་གི་།ཅིག་ཤོས་ནི་སེམས་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་གོ། །ད་ནི་སེམས་ཅན་ཆུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། སེམས་ཅན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་དག ཀུན་དུ་འབྱུང་བས།དེ་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་དགེ་བ་ལ་ནི་སེམས་བརྟན་པར་བྱས་ལ། མི་དགེ་བ་ལ་ནི་སེམས་མི་བརྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་ཆུ་ལ་རི་མོ་བྲིས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ས་ལ་རི་མོ་བྲིས་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྡོ་ལ་རི་མོ་བྲིས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལྟར་སེམས་ ཅན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཆུ་ལ་རི་མོ་བྲིས་པ་ལྟ་བུ་ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་མི་དགེ་བ་ལའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དགེ་བ་ལ་སྟེ། རྡོ་ལ་རི་མོ་བྲིས་པའི་བར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེའི་ནང་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་དང་པོ་སྟེ། །ཆུ་ལ་རི་མོ་བྲིས་པ་ལྟ་བུ་མཆོག་ཡིན་ལ། ཆོས་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ནི་ ཐ་མ་སྟེ།རྡོ་ལ་རི་མོ་བྲིས་པ་ལྟ་བུ་མཆོག་ཡིན་ནོ།

没有比忍辱更好的苦行，忍辱是一切苦行中最殊胜的，因为经中说'忍辱是最殊胜的苦行'。这样说是因为，只有具有忍辱的人才是真正的苦行者，而不是那些因心生嗔恨而堕落，只靠吃风、水、根、果，使身体消瘦，或者留着长发，穿树叶、树皮和破烂衣服的人。
这样具有忍辱的人能够摧毁烦恼，而其他人只是折磨身体。仅仅折磨身体连善趣都得不到，更何况解脱呢？因为如此，忍辱有大利益，所以你不应该给嗔恨留有机会。
为了显示忍辱的其他功德，经中说：'断除嗔恨即得不退转'等。由于断除嗔恨的缘故，不会再来欲界受诸多痛苦，因此获得不退转果位。诸佛已经承诺了这一点。'保证'是最后的词义，就像世尊对比丘们所说：'比丘们，你们要断除嗔恨，我保证你们将成为不退转者。'
什么是忍辱呢？就是不生嗔恨，即使生起嗔恨也能立即平息，不会记恨在心。那么什么是嗔恨呢？就是对有情和无情的不如意事，依现前生起的粗暴心态，也叫做发怒。
'此人伤害我'等说的就是忍辱。记恨的对象有四种：此人伤害我、此人诽谤我、此人战胜我、此人抢夺我的财物。如果这样记恨并把他人的伤害记在心里，就会生起嗔恨的过失和争斗。
如果心中没有这样的执著，远离记恨，由于没有心的痛苦，就能安睡；相反的人因为心生痛苦，所以痛苦而睡。
现在'众生如水'等，是说一切凡夫众生都会如前所说生起善心和不善心，对此你应该使心坚定于善，不要使心坚定于不善。
所有众生可分为三种：如水上作画、如地上作画、如石上作画。有些人对不善法如水上作画，有些人对善法如水上作画，乃至如石上作画也是如此。其中对于烦恼深重者，第一种即如水上作画最适合；对于求法者，最后一种即如石上作画最适合。

།དེ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་མི་དགེ་བ་ལ་ནི་ཆུ་ལ་རི་མོ་བྲིས་པ་ལྟ་བུར་བྱས་ལ། དགེ་བ་ལ་ནི་རྡོ་ལ་རི་མོ་བྲིས་པ་ལྟ་བུར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ངག་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་ ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྒྱལ་བས་སྙིང་ལ་འབབ་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྒྱལ་བས་ཚིག་རྣམ་པ་གསུམ་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་གང་ཞེ་ན། སྦྲང་རྩི་མེ་ཏོག་མི་གཙང་ལྟ་བུའི་ཚིག་།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་སུའི་ཡིན་ཞེ་ན། སྙིང་ལ་འབབ་ དང་བདེན་པ་དང་།།ལོག་པར་སྨྲ་ལྡན་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཚིག་སྙན་པ་ནི་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྙིང་ལ་འབབ་ཅིང་དགའ་བར་བྱེད་པས་ན་སྙིང་ལ་འབབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་བདེན་པ་ནི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་སྟེ། བསྔགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཚིག་ལོག་པ་ནི་མི་གཙང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྨད་པའི་ཕྱིར་ཚིག་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ནང་ནས། ཚིག་ཐ་མ་ནི་མི་གཙང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ཅན་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དེ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཆོག་ལ་ གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར།སྣང་ནས་སྣང་བའི་མཐར་ཐུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མདོ་ལས་ནི་སྣང་བ་ལས་སྣང་བའི་མཐར་འགྲོ་བ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་སྣང་ནས་སྣང་བའི་མཐར་ཐུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མིའི་དབང་ཐང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་ནས་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ གང་ཡིན་པའོ།།མུན་པ་ནས་མུན་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་འགྲོ་འམ་མི་དབང་ཐང་ཆུང་ངུ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་ནས་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སྣང་ནས་མུན་མཐར་ཐུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མི་དབང་ཐང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་ནས། ངན་སོང་གསུམ་དང་མི་དབང་ ཐང་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དཔེར་ན་འཇུངས་དགའ་ལྟ་བུའོ།།མུན་ནས་སྣང་བའི་མཐར་ཐུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་གསུམ་དང་མི་དབང་ཐང་ཆུང་ངུ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་ནས་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དང་མི་དབང་ཐང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ལྷའི་བུ་སྦལ་པ་ ལྟ་བུའོ།།དེ་དག་ནི་གང་ཟག་བཞི་སྟེ། དེ་དག་གི་ནང་ནས་དང་པོ་མཛད་དེ་སྣང་བ་ནས་སྣང་བར་འགྲོ་བར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་མང་པོ་དང་འགྲོགས་དགོས་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བསྒྲུབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་ པར་བསྟན་པ་ལ།མི་ནི་ཨ་མྲའི་འབྲས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། མྲའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལ་ལ་ནི་མ་སྨིན་ཡང་ཕྱི་རོལ་ནས་སྨིན་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ངོ་། །ལ་ལ་ནི་སྨིན་ཡང་སྔོན་པོའི་ངོ་བོ་དང་མ་བྲལ་བས་མ་སྨིན་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ངོ་། །ལ་ལ་ནི་མ་སྨིན་ལ་མ་སྨིན་པ་ཉིད་དུ་སྣང་ངོ་། ། ལ་ལ་ནི་སྨིན་ལ་སྨིན་པ་ཉིད་དུ་སྣང་ངོ་། །དེ་དང་འདྲ་བར་གང་ཟག་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་བསམ་པ་ཉམས་ལ་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ཉམས་ལ་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་གཉི་ག་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི གཉི་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ།

因此，你应当把不善业视如水上作画，把善业视如石上作画。为了说明众生的心有三种，同样语言也有三种，所以说'胜者悦意'等等。这是说胜者宣说了三种语言。
这三种是什么呢？说道：'如蜜、如花、如不净语。'这些又是谁的呢？说道：'悦意及真实，及具邪语诸人等。'悦耳之语如蜜。正因如此，能入心且令人欢喜，故称悦意。真实语如花，因为值得赞叹。
邪语如不净，因为应当呵斥。在这三种语言中，最后一种如不净，意思是你应当断除它。轮回中的众生有四种行为，因此你应当安住于最胜行为，为了说明这一点，说道'从光至光际'等等。经中说'从光明趣向光明'。
其中'从光至光际'是指生于天界和大富贵人中，又再生于其中。'从暗至暗际'是指生于恶趣或贫贱人中，又再生于其中。'从光至暗际'是指生于天界和大富贵人中，后生于三恶趣和贫贱人中，如珠宝商人。
'从暗至光际'是指生于三恶趣和贫贱人中，后生于天界和大富贵人中，如天子青蛙。这是四种补特伽罗，其中应当效法第一种，即从光明趣向光明的意思。
现在，在家人需要与众多众生相处，因此为了教导他们如何适当地修行，说明他们的行为差别：'人如庵摩罗果'等等。庵摩罗果有四种：有的未熟却外表显现如熟，有的已熟却因未离青色相而显现如未熟，有的未熟且显现为未熟，有的已熟且显现为已熟。
同样地，应当知道补特伽罗也有四种：第一种是发心损坏而行为圆满，第二种是行为损坏而发心圆满，第三种是二者皆损坏，第四种是二者皆圆满。

།དེ་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་ནི་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྤང་དཀའ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་མཐོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་ཆུང་མ་མི་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མདོ་ལས་ནི་བཙུན་པ་བུད་ མེད་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བགྱི་ཞེས་གསོལ་བ་དང་།ཀུན་དགའ་བོ། །མི་ལྟ་བས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །འདིར་ནི་ཁྱིམ་བའི་སྐབས་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ཞེས་བཤད་དོ། །འོན་ཏེ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བར་གྱུར་ན། དེ་ལ་ཡང་མ་དང་བུ་མོ་དང་། སྲིང་མོའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པར་ བྱའོ།།དེ་ཡང་བབ་ཅོལ་དུ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ན་ཚོད་དང་མཐུན་པར་རོ། །དེ་ལྟར་བསམས་ཀྱང་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་ལྟ་ན་ཆགས་པས་ཆགས་པར་གྱུར་ན་བུད་མེད་དེ་ལ་དྲི་ང་བ་དང་སྒོ་དགུ་དོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུར་མི་གཙང་བ་ཉིད་དུའང་ཡང་ དག་པར་བསམ་པར་བགྱིའོ།།གལ་ཏེ་མི་གཙང་བ་ཉིད་དུ་བསམས་སུ་ཟིན་ཡང་གཙང་བའི་སེམས་བྱུང་ན། དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན་སེམས་བསྲུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཡོ་བའི་སེམས་ནི་ཐོས་མཚུངས་བུ་ལྟ་བུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་ འཇིག་རྟེན་ན་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྲུང་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་བསྲུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཡང་བསྲུངས་ན་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ། །སེམས་དུལ་བ་ནི་བདེ་བ་འཐོབ། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། གཞན་ཡང་གདུག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་བདེ་བ་དག་ལ་ཡིད་འབྱུང་བར་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལ་གདུག་པ་ནི་སྦྲུལ་ལོ། །དེ་ནི་མ་རུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། །དུག་ནི་གསོད་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མཚོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དགྲ བོ་ནི་བདེ་བའི་གེགས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།མི་ནི་གདུང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཡུལ་རྣམས་ཀྱང་བདག་དང་གཞན་ལ་གནོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་གདུག་པ་བཞིན་དུ་མ་རུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་ལས་ཆུད་གཟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དུག་བཞིན་དུ་གསོད་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ངན་སོང་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མཚོན་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལྷ་དང་མིའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བོ་བཞིན་དུ་བདེ་བའི་གེགས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འགྱོད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་མེ་བཞིན་དུ་གདུང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འདོད་པའི བདེ་ལ་ཡིད་འབྱུང་མཛོད།།གཞན་ཡང་འདོད་པ་རྣམས་ནི་ཕུང་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་འདོད་པའི་བདེ་བ་དག་ལ་ཡིད་འབྱུང་བར་གྱིས་ཤིག་།ཡང་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དག་ལ་གདུག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་འབྱུང་བར་བྱ་ཞེ་ན། འདོད་པ་རྣམས་ནི་ཕུང་བ་སྐྱེད་ པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་དུས་ན་བདེ་བ་སྐྱེད་མོད་ཀྱིས། འོན་ཀྱང་མཇུག་ཏུ་ཕུང་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁ་ཟས་དུག་ཅན་བཞིན་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་འདོད་པ་ རྣམས་ནི་དང་པོ་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་ཐ་མར་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།རྒྱལ་བའི་དབང་པོས་ཀིམྤའི་འབྲས་འདྲར་གསུངས། །དཔེར་ན་ཀིམྤའི་འབྲས་བུ་ཤུན་པ་ཙམ་ཞིག་བཟང་གི་ནང་ངན་པ་དང་འདྲའོ།

对于在家人来说，因为难以断除贪欲邪淫，而这又是由于见到他人妻子而起，为了防止这种情况，所以说'不要看他人妻子'等。经中说：'尊者，对于女人应当如何修行？'阿难，以不看为要。这里因为是在家人的场合，所以说'他人妻子'。
如果不得不看见时，应当对她们生起母亲、女儿、姐妹的想法。这也不是随意而为，而是要与年龄相符。即使这样思维，如果仍然生起贪欲，被贪欲所缠时，应当如实观想那女人的不净相，如臭秽、九孔常流等，如后面将要解释的那样。
即使观想不净相后，如果仍然生起清净想，那时应该怎么办呢？为了说明应当守护心念，所以说'动摇的心如同听闻子'等。这是说，就像世间上因为重大利益而守护听闻等一样，你也应当守护自己的心。
在这里，如果能守护心念就能获得安乐，如世尊所说：'调伏心者得安乐。'
此外，对欲乐应当生起厌离，如同对毒蛇等。其中毒蛇因为凶恶性而是厌离的因；毒药因为能致死；武器因为能生苦；敌人因为能障碍安乐；火因为能烧灼。
诸境也像毒蛇一样凶恶，因为是损害自他的因。像毒药一样能致命，因为能毁坏善业。像武器一样能生苦，因为能引向恶趣。像敌人一样能障碍安乐，因为使天人圆满远离。像火一样能烧灼，因为能生后悔。因此应当厌离欲乐。
另外，诸欲能生祸患，因此也应当厌离欲乐。或者说，为什么要对享受欲乐生起如同对毒蛇等的厌离呢？因为说'诸欲能生祸患'等。'能'字表示原因。
虽然这些在受用时能生乐受，但最终必定产生祸患，所以智者应当像避毒食一样断除它。如是诸欲因为最初能令人欢喜，最后能令人烧恼，所以胜王说它们如同金巴果。比如金巴果只是外皮美好而内里腐坏。

།གཞན་ཡང་འདོད་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་བར་འཆིང་བའི་རྒྱུར་ གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།དེའི་ལྕགས་སྒྲོག་གིས་འཁོར་བའི་བཙོན་རར་འཇིག་རྟེན་འདི་དག་བཅིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་ལྕགས་སྒྲོག་གི་འཁོར་བའི་བཙོན་རར་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་བཅིངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་གང་ཞིག་དབང་ པོ་ཚར་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེ་སྔགས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་སྲན་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར།གང་དག་དབང་པོ་དྲུག་ཡུལ་རྣམས་ལ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡུལ་དང་ཕྲད་ནས་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མི་བརྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡུལ་ལ་མངོན་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་ ཅི་དབང་པོ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པ་དང་གང་དག་ཅིག་འཐབ་མོའི་གཡུལ་ངོར་དགྲའི་ཚོགས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལས་མཁས་ཤིང་མཛངས་པ་རྣམས་ནི།དང་པོ་དབང་པོ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དཔའ་རབ་ལེགས་པར་འཚལ་ཏེ་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།འདི་ལྟར་དུད་འགྲོ་ཡང་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བར་སྣང་སྟེ། དེ་དག་གིས་དབང་པོ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ། །གང་ཡང་མི་གཙང་བ་ཉིད་དུ་འང་ཡང་དག་བསམ་པར་བགྱི་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བུད་མེད་གཞོན་ནུའི་ལུས་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།དེ་ལ་ལུས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ལུས་དྲི་ང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུ་རེ་རེ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདིར་ལུས་ནི་དྲི་ང་བ་དང་། དབྱིབས་དང་། མི་གཙང་བའི་རྟེན་དང་ངོམས་མི་ཤེས་པ་དང་། ཁོང་ན་སྙིང་པོ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་ རྣམ་པ་ལྔ་སྨོས་སོ།།དེ་བས་ན་བུད་མེད་གཞོན་ནུའི་ལུས་འདི་ལྟ་བུ་ཡང་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ལྟོས་ལ། རྒྱན་ཡང་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ལྟོས་ཤིག་དང་དེ་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མེ་ཞི་བར་འགྱུར་གྱི། གང་གི་ཚེ་རྒྱན་རྣམས་དང་། ལུས་གཅིག་ཏུ་ཟླུམ་སྟེ་བལྟས་པ་དེའི་ཚེ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མེ་མཆེད་པ་ཁོ་ནར་ འགྱུར་བས་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་མི་བྱའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ངོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་འདོད་ན། འདོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ཕྲག་ཏུ་ཡང་ངོམས་པ་མེད་པས་དེ་དག་བསྟེན་ཏེ་ཅི་བྱ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་མཛེ་ཅན་སྲིན་བུས་ཉེན་པ་ན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་མཛེ་ཅན་སྲིན་བུས་བཙུགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་མི་བསྟེན་ཀྱང་ཞི་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་དག་འདོད་པའི་གདུང་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་རྣམས་བསྟེན་ཀྱང་ངོམས་པར་མི་འགྱུར་གྱི་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་འབའ་ཤིག་ཏུ་ཟད་དེ། འདི་ནི་རེ་ཞིག འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་གནོན་པའི་སྦྱོར་བ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ཙམ་གྱིས་ནི་དེ་ཀུན་དུ་འཆད་པ་མ་ཡིན་པས་ཁྱོད་དེ་ཀུན་དུ་གཅད་པར་འདོད་ན་ལམ་འདི་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་གཟིགས་པར་བགྱི་སླད་དངོས་རྣམས་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ ཏེ།དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །དེ་མཐོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དངོས་རྣམས་ལ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བགྱིད་པ་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་དམིགས་ ནས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ།དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་དང་། མཐུན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

再者，由于欲望是轮回束缚的因，所以必须断除，为了说明这一点而说：'以其铁锁于轮回牢狱中束缚这些世间'，意思是说以境界的铁锁于轮回牢狱中束缚有情世间。
现在为了对制伏诸根者以赞叹的方式生起忍耐而说：'于六根境界'等。由于与境相遇而改变，故称为不坚固。由于贪著境界而动摇。
在胜伏六根者与在战场上战胜敌军者二者之中，智者认为胜伏六根者为最勇敢。因为畜生也能在战场上获胜，但它们无法胜伏诸根。
为了说明前面所说'应当观想不净'的道理，而说：'少女身体分开观'等。其中'身'字应当与'臭秽身'等一一配合。此处从臭秽、形状、不净所依、无法满足、内无实质五个方面说明身体的不善。
因此，应当分开观察少女的身体，分开观察装饰，这样贪欲之火就会熄灭。如果将装饰和身体合在一起观察，则贪欲之火只会增盛，所以你不应当那样观察。
再者，如果为了满足而想受用身体，由于即使百劫中对欲望也无法满足，那何必依止它们呢？为了说明这一点而说：'如麻风病人为虫所咬'等。就像麻风病人即使为了去除虫咬而受用也不会平息一样，愚人为了去除欲望的逼恼而受用境界也不会满足，只会导致衰败而已。
这是暂时说明对治欲贪的修行。仅此并非完全断除它，如果你想要完全断除它，就应当修习这个道路，为了说明这一点而说：'为见胜义于诸法'等。
胜义即是诸法的无颠倒自性。为了见到它，即为了生起以它为对境的智慧。'于诸法如理作意'是说缘取色等诸蕴事物而如理作意，即与生起胜义智慧相顺的作意。

།འདིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྨོས་པས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་མཐའ་དག་བཟུང་སྟེ། འདིར་གཙོ་བོ་བསྟན་པ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱ་བ་དེ་ གོམས་མཛོད།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཚུལ་དུ་ཡང་དང་ཡང་མངོན་དུ་བྱས་ནས་མནོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཏོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམས་ཏེ་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། དེ་དང་འདྲ་བར་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་ཅིང་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་རིམ་གྱིས་ སེམས་ཅན་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་བདེ་བ་དང་སྤྲོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ།འདི་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་གཞན་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་འགའ་ཡང་མེད་པས་འདི་ཁོ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་པས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ངེས་པར་འབྱུང་ བའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་གནས་སྐབས་ན་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེ་བ་དང་། མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཤེས་རབ་འདིའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་བུ་རིགས་གཟུགས་ཐོས་དང་ ལྡན་རྣམས་ཀྱང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རིགས་དང་ལྡན་བ་རྒྱལ་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་དང་ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དང་མཚན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་བཅོས་ ཐམས་ཅད་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་གལ་ཏེ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བྲལ་བ་འཇིག་རྟེན་ན་བཀུར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་།གུས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ། ཡིད་བརྟན་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་གྱིས། རིགས་ལ་སོགས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཤེས་རབ་དང་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་ལྡན་ན་མཆོད་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས།འདི་ཁོ་ན་ལ་འབད་པར་བྱའི། རིགས་ལ་སོགས་པས་ང་རྒྱལ་ནི་མི་བྱའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་རྙེད་དང་མ་རྙེད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པ་ཁོ་ན་སྟོན་པར་བྱེད་ དོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདིས་གདོན་མི་ཟ་བར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་རྙེད་དོ། །འདིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ནི་རྙེད་པ་མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡིན་གྱི། རྙེད་པ་ལ་ སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དམིགས་པའི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མི་སྙན་པ་དང་སྨད་པ་ནི་ལྐོག་དང་ལྐོག་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་རིག་པར་ བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་མགོ་སྙོམས་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མ་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་གཞི་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་འདིའི་སེམས་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་ བུར།རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཆོས་སུ་གྲགས་ཏེ། དེ་ལས་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་བྲམ་ཟེ་དགེ་སློང་ལྷ་དང་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་དགེ་སློང་དང་བྲམ་ཟེ་དང་ལྷ་ དད་མགྲོན་དང་མ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གི་དོན་དུ་སྡིག་པ་མི་བྱའོ།

此处提到作意，是指摄持一切心和心所的集合，在此是显示其主要部分。'修习作意'是指以不颠倒的方式反复现前而修持的意思。如此修习后应当做什么呢？因此说'如是具功德'等。
通过生起胜义智慧，以次第息灭烦恼，令诸有情获得涅槃安乐，这就是具有功德的法。世间再无其他与此相似的法，所以唯此法具有一切功德。
应当了知，此作意在顺决定出离分位时，具有无常、苦、空、无我的行相，这是与圣道生起相顺的。
为了说明此智慧的殊胜性质，故说'具种姓相貌闻者等'。具足种姓者，如生于王族等犹如大娑罗树般高贵者；具足相貌者，即具有殊胜肤色、形态和相好者；具足多闻者，即于一切论典无所畏惧者。即便如此，若离开前述的智慧和戒律，在世间也不受尊重、不受恭敬、不可信赖。
即使没有种姓等，若具足智慧和戒律，才是真正应当供养的。因此应当唯独精进于此，不应因种姓等而生起傲慢，这是其密意。
'世间智者得与不得'等，是专门显示与圣道生起相顺的内容。因为住于世间法者无法生起圣道，所以此人必定要对世间诸法获得平等性。
此处世间法是指缘于得、不得等而生起的喜忧，而不是指得等本身，因为圣者们也具有得等。因此应当了知，依所缘而言，世间法正是八种。其中不悦和诽谤应当了知是依背后与当面的差别而分。
'平等对待这八种世间法'的意思是不要生起喜忧。正是因为它们不成为意识的对境，所以得与不得等这些不会成为能生起以它们为基础的烦恼、扰乱此心的对境事物。
另外，在世间非法也被称为法，为了远离这种情况。'为婆罗门、比丘、天神等'，意思是你不应为了比丘、婆罗门、天神、客人、母亲等这些而造作恶业。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམྱལ་བའི་རྣམ་སྨིན་སྐལ་ནོད་འགའ་མ་མཆིས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་དག་གི་དོན་དུ་སྡིག་པ་བྱས་པ་ཡང་ཁྱོད་ཁོ་ན་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཀྱིས། མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དམྱལ་བའི་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྐལ་བ་ལེན་པར་མི་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་སྡིག་པ་བྱས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་འདོད་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེའི་མོད་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་ན། སྡིག་པའི་ལས་རྣམས་སྤྱད་པ་འགའ་ཡང་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ སྐད་དུ་སྡིག་པའི་ལས་ཀྱིས་དེའི་མོད་ཁོ་ན་ལ་མཚོན་ཆ་བཞིན་དུ་གཅོད་པར་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་འཆི་བའི་དུས་ལ་བབ་པ་ན་སྡིག་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་དེའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་གང་བྱས་པ་དེ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཕྱེ་མ་རེད་ཀྱི་དུས་སུ་ རི་བརྩེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲིབ་སོ་འབབ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་མཐོང་ནས་ཁ་ཅིག་ནི་བཞིན་མདངས་གསལ་བཞིན་དུ་འཆིའོ། །གཞན་དག་ནི་བཞིན་གྱི་མདོག་ངན་པར་གྱུར་ནས་འཆིའོ། །དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ནས་འཆི་འཕོ་བའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་འབྱུང་ སྟེ།།དེའི་ཚེ་ན་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་དང་ཕུལ་ཏེ། འཕགས་པའི་ཆོས་ལ་དགོངས་པར་བཞེད་ནས་དད་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་དད་པ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་བདེན་པ་ དང་དཀོན་མཆོག་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མི་དགེ་བ་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའོ། །དེ་ཡང་སྡོམ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་མའི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་ བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་།དགེ་བསྙེན་མའི་སྡོམ་པ་དང་། བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པའོ། །གཏང་བ་ནི་མཆོད་པ་དང་ཕན་འདོགས་པར་འདོད་པས་ཅི་རིགས་པར་དངོས་པོ་གཏོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཐོས་པ་ནི་དགེ་བའི་བསམ་པས་ཐར་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་འཛིན་པའོ། །དྲི་ མེད་ཅེས་སྨོས་པས་ནི་ཐོས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ།།ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ནི་བདག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་འཛེམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཁྲེལ་ཡོད་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་མཛེམ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ རྣམ་པར་འབྱེད་པར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་དག་ནི་ནོར་བདུན་ལགས་པར་ཐུབ་པས་གསུངས་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསེར་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་ནོར་གཞན་ནི། དོན་མ་མཆིས་ཤིང་གསོབ་དང་ཡ་མ་བརླ་སྟེ། ཉོན་ མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་ནོར་བསགས་པར་བཤད་ནས་དེ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཐབས། རྒྱན་པོ་འགྱེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱན་པོ་འགྱེད་པ་ནི་ཆོ་ལོའི་རྒྱན་པོ་འགྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མའོ། ། འདུས་པ་ལ་ལྟ་བ་ནི་དགའ་སྟོན་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པོ་ཆེ་འདུས་པའོ། །ལེ་ལོ་ནི་དགེ་བ་བྱས་པ་དག་ལ་མི་སྤྲོ་བའོ། །སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ནི་གང་ཟག་གང་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་བ་ལ་མི་འཇུག་ལ་མི་དགེ་བ་ལ་ནི་འཇུག་པར་འགྱུར་བའོ།

为什么呢？说道：'没有任何人能分担地狱果报。'这是说，为了这些人所造的罪业，只有你自己要承受地狱的痛苦，而母亲等人是不会分担地狱痛苦的。
如果想到：为婆罗门等人所造的罪业若成为不欲受报的，为何不立即成熟呢？说道：'所造的任何罪业'等。这是说，罪业不会像武器一样立即伤害，但是到了临终时，罪业的果报就会显现。
在那个时候，所造的善业和不善业就会显现，就像日落时山峦的影子落下一样。
见到这种情况时，有些人面色光亮而死，其他人则面色暗淡而死。正是缘于这些，在死亡心之后立即生起结生心，那时业的果报就会成熟。果报就是异熟。
如此超越世间法，为了趣入圣法而说'信与戒'等。其中，信是对业果、真谛和三宝生起胜解。
戒是断除不善并受持善法。这应当知道有八种律仪：比丘律仪、比丘尼律仪、式叉摩那律仪、沙弥律仪、沙弥尼律仪、优婆塞律仪、优婆夷律仪和近住律仪。
舍是以供养和利益之心随宜布施财物。闻是以善意听闻和受持与解脱相应的法。说'无垢'是表明闻法清净。
惭是就自己而言，对过失生起羞耻心。愧是就他人而言，对过失生起羞耻心。慧是深入分别诸法自相与共相的智慧。
这些被佛陀说为七圣财，因为是无漏安乐之因，且是不共的。世间所知的金银等其他财富，是无义且虚妄不实的，因为不是烦恼寂灭之因，且是共同的。
如此说明积聚圣财后，为说明不失坏的方法而说'赌博'等。其中，赌博是指骰子赌博等多种形式。
观看聚会是指观看节庆等大众集会。懈怠是对善法不精进。恶友是依止某人而不趣入善法反而趣入不善法的人。

།ཆང་ནི་བཅོས་པའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་ངོ་། ། མཚན་མོ་རྒྱུ་བ་ནི་ཉི་མ་ནུབ་པ་དང་ཁྱིམ་གཞན་དང་གྲོང་གཞན་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བའོ། །དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་ངན་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ལོངས་སྤྱོད་དང་། འཚོ་བ་དང་དགེ་བའི་ཆོས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངན་སོང་གི་རྒྱུ་ལ་ངན་སོང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན ན་སྨན་ལ་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།མདོ་ལས་ནི་ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་ངན་སོང་གི་སྒོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེར་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཡིན་པར་གསལ་བ་ཁོ་ནར་གོའོ། །གྲགས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དེ་དག་གི་ཉེས་དམིགས་གཞན་སྟོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ ཡིན་པས་དེ་དག་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་སྤོངས་ཤིག་།ཡང་ཕྱིའི་ནོར་གྱི་གཉེན་པོར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ནོར་རྣམས་ཀུན་གྱི་ནང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གསེར་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་ནོར་ཐམས་ཅད་པས་ནི་ཆོག་ཤེས་པའི ནོར་རབ་མཆོག་སྟེ།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །སུས་ཤེས་ན་ལྷ་མིའི་སྟོན་པས་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ཁྱོད་ ཀྱིས་ཆོག་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོག་ཤས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། ཆོག་མཁྱེན་ན། ནོར་མི་བདོག་ཀྱང་ཡང་དག་འབྱོར་པ་ལགས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ནོར་མི་བདོག་པ་ནི་གསེར་ལ་སོགས་པའི་ ནོར་མེད་པས་སོ།།དེ་ཡང་ཆོག་ཤེས་པས་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་ཡིན་ཏེ། ནོར་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཆོག་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ནོར་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཆོག་ཤེས་ན་དབུལ་བཞིན་དུ་ཡང་ནོར་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོག་ཤེས་པ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ཞིག་འདས་ པ་ལ་རྗེས་སུ་མྱ་ངན་མི་བྱེད།མ་འོངས་པ་ལ་མངོན་པར་འདོད་པ་མི་བྱེད། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་དེའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེས་ན་འདི་ལ་ཆོག་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོག་ཤེས་པའི་ཡོན་ཏན་བཤད་ནས། ཆོག་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།དེས་པ་བདོག་མང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པ་ཡིན་ནོ། །སྣོད་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོ་བྱད་མང་པོ་བདོག་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་བསྲུང་བ་དང་སྦ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཆུད་ཟོས་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་ལྟར་ཡོ་བྱད་མང་པོ་མི་བདོག་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། ཀླུ་མཆོག་རྣམས་ཀྱི་མགོ་བོ་ཇི་སྙེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཀླུ་གང་ལ་མགོ་བོ་བདུན་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དེ་སྙེད་ཁོ་ན་ཡོད་ལ། གང་ལ་གསུམ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ཆེས་ཉུང་ངུ་ཡོད། གང་ལ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཉུང་ངུ ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ།བདོག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཁྱིམ་ན་གནས་པ་རྣམས་ལ་བུད་མེད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་དཔྱད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་དགྲར་འབྲེལ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རང་བཞིན་གྱིས་དགྲ་དང་འབྲེལ་ཞིང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆུང་མ་དེ་འདྲ་བ་ནི་གཤེད་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་དགྲ་ནི་གང་ཞིག་སྐྱེས་པ་གསོད་པར་འདོད་པའོ།

酒有调制的酒和混合的酒。夜间游荡是指日落后去其他家和其他村等处。这六种是恶趣，因为依靠它们会导致财产、生计和善法衰败。恶趣的因称为恶趣，就像药物称为寿命一样。经中说：'居士子，这六种是恶趣之门。'这里明显是因的意思。'名誉受损'这句话是显示它们的其他过患。
因为如此，应当通过断除过度行为来远离它们。为了对治外在财富，为显示无烦恼的其他方法，所以说'在一切财富中'等。比一切金等外在财富，知足的财富最为殊胜，这是由人天导师即佛世尊所说。因为世尊如此宣说，所以意在你应当随顺如来教诲而知足。
若问知足有何功德，故说'若知足，虽无财亦为真实富有'。'若'是表示原因。'无财'是指没有金等财富。虽然如此，由于知足而真实富有，因为财富的果实就是知足。即使没有财富，若知足，应知虽贫穷也是具财者。
若问什么是知足，即是对过去不追悔，对未来不希求，对现在无过度贪著，这就是其法，因此称为知足。如是说明知足功德后，为显示不知足者的过患，故说'诸位具多财'等。'诸位'是称呼语。如同拥有众多器具等资具者，对于如何守护、隐藏等，以及损失时生苦一样，而少有资具者则不会如此。
若问如何知晓，故说'龙王有几头'等。譬如，龙若有七头，则有同等数量的痛苦，若有三头则痛苦较少，若有一头则痛苦更少，如是应知依财物的差别而有痛苦的差别。因在家人持有妻子并非相违，为显示通过观察她们的过失与功德而无烦恼的方法，故说'本性结仇'等。意思是本性与敌人相连。这样的妻子如同刽子手，因此应当舍弃。其中本性之敌是指想要杀害丈夫者。

།ཁྱིམ་ཐབ་བརྙས་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱོད་ ལ་བརྙས་པ་བྱེད་པས་ན་ཁྱིམ་ཐབ་བརྙས་བགྱིད་དེ།བུད་མེད་དེ་འདྲ་བ་ནི་ཇོ་མོ་དང་མཚུངས་པས་དེ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཆུང་མ་གང་ཞིག་ཆུང་ངུ་རྐུ་བ་དེ་ཡང་ཆོམ་རྐུན་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཆུང་མ་ཅི་འདྲ་བ་ཅིག་བླང་བར་བྱ་ཞེ་ན། སྲིང་མོ་ལྟ་བུར་རྗེས་ མཐུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཇི་ལྟར་སྲིང་མོ་མིང་པོའི་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞིང་དེའི་ཚིག་ཁྱད་དུ་མི་གསོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཆུང་མ་ཁྱོའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཀུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་མཛའ་བོ་མཛའ་མོའི་སྙིང་ལ་འབབ་ཅིང་རིམ་གྲོར་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དེ་དང་དེས་སྙིང་ དགའ་བ་དེ་བཞིན་དུ།ཁྱོའི་སྙིང་ལ་འབབ་པའི་ཆུང་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བཀུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མ་བུ་ལ་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པས་ཕན་པར་འདོད་ཅིང་ཕན་པར་འདོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོ་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་ཆུང་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བཀུར་པ་ཁོ་ ན་ཡིན་ནོ།།བྲན་མོ་བཞིན་དུ་དབང་བསྒྱུར་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཇི་ལྟར་བྲན་མོ་དགའ་མགུར་བྱར་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོའི་དབང་དུ་འགྱུར་བའི་ཆུང་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཀུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཆུང་མ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིགས་མི་ཉམས་པའི་ རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་མན་ཆད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་གྱི་སྦྱོར་བ་སྟོན་ཏོ། །བསམ་གཏན་ལ་གཅེས་པའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། ཟས་ཀྱི་ཚོད་ཟིན་པ་དང་། མི་ཉལ་བར་བརྩོན་པའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཟས་ཀྱི་ཚོད་ཟིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཁ་ཟས་སྨན་དང་འདྲ་བར་ རིགས་པ་ཡིས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལུས་ནི་རྨ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་སྨན་ཧ་ཅང་ཡང་ཉུང་ངུ་མ་ཡིན་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བཏང་ན། དེ་ལྟ་ན་ཕན་ཐོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཟས་ཀྱང་ཧ་ཅང་ཉུང་ངུ་ཡང་མ་ཡིན་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་ན་ལུས་ཀྱང་བསྟན་པར་འགྱུར་ལ། གནོད་པ་ཡང་བསྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དོན་འདི་ཉིད་རིགས་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་མེད་པར་བསྟེན་བགྱི་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཙམ་དུ་བཟའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་ དང་མ་འབྲེལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དེ་བསྟེན་པ་ཡང་། རྒྱགས་ཕྱིར་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྒྱགས་པར་འདོད་པ་གང་ཞིག་རྒྱགས་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་དང་འཚག་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་ཟས་ཟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཟ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་ བསྙེམས་པའི་ཕྱིར་ཟ་བ་དེ་ནི།བསྙེམས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ནི་གཞན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་གིས་ཟ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱགས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་འགྱུར་བ་འགའ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འཚག་ནི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་རྒྱས་པའོ། །བསྙེམས་པ་ནི་ཉམས་ སྟོབས་སོ།།དེ་དག་མེད་པར་ལུས་གནས་པ་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱིར་ཏེ། སྲོག་གི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་ཉལ་བར་བརྩོན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རིགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་རིགས་པའི་བདག་ཉིད་ནི་དགེ་བ་ལ་མངོན་པར་ བརྩོན་པ་ལ་བྱའོ།།དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བས་ཉིན་པར་མཐའ་དག་འདས་ནས་ཏེ། འདས་པར་བྱས་ནས་སོ།

所谓'轻视丈夫'，就是因为轻视你而称为轻视丈夫。这样的女人与女主人相似，也应当舍弃。
任何偷盗小物的妻子也如同盗贼一样，应当舍弃。
那么应该娶什么样的妻子呢？如同姐妹般顺从等。就像妹妹顺从兄长且不轻视其言语一样，妻子顺从丈夫的就是应当尊重的。
就像朋友令朋友的心欢喜，以种种特殊方式恭敬而使心欢喜一样，能令丈夫心生欢喜的妻子也应当尊重。
就像母亲希望儿子远离身心痛苦，具有利益之心和利益之性情一样，希望对丈夫有利的妻子也应当尊重。
如同婢女般顺从的，就像婢女可以随意支配一样，顺从丈夫的妻子也应当尊重。
这四种妻子称为家族之神，因为是家族不衰败的原因。
此下是为了修习禅定，故说禅定的修习。禅定中重要的法有二：知食量和精进不眠。
其中首先就知食量而言，说'饮食如药般合理'等。因为身体如同伤口。
譬如药物既不太少也不太多时服用，这样才有益处。同样，饮食也不应太少也不应太多，这样身体才能维持，也不会产生危害。这就是'合理'的含义。
'无贪无嗔而受用'是说，适量饮食也要远离贪嗔之意。
如何做到呢？'非为骄慢'等。为了骄慢而想要骄慢，为了肥胖而食用的，是以贪欲而食。
为了傲慢而食用的，因为傲慢的结果是损害他人，所以是以嗔恨而食。
其中骄慢是贪欲的因，是身心某些变化。肥胖是四肢百体丰满。傲慢是威势力量。
无有这些，仅为维持身体，即为了保持生命根而已。
关于精进不眠而言，说'合理自性'等。其中合理自性是指精进于善法。
以修习善法度过整个白天后。

།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ། ཉིན་པར་འཆག་པ་དང་། འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།།ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ནས་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མཚན་མོའི་ཐུན་གྱི་སྟོད་སྨད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཉིན་མོ་ཁོ་ན་འདའ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རིགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་མོ་ཡང་ཆ་སྟོད་དང་ཆ་སྨད་འདས་ནས་ཏེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ་མཚན་མོའི་ཐུན་དང་པོ་ལ་འཆག་པ་དང་།འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ནས་ཐུན་པར་མ་ལ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཕྱི་རོལ་དུ་རྐང་པ་བཀྲུས་ཏེ། གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཞུགས་ནས་གློ་གཡས་ པ་ཕབ་སྟེ།རྐང་པའི་ཐོག་ཏུ་རྐང་པ་བཞག་ལ། དྲན་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཤེས་བཞིན་དུ་སེང་གེའི་གཟིམས་ཐབས་སུ་ཉལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཐུན་ཐ་མ་ལ་མྱུར་བ་མྱུར་བར་ལངས་ནས་འཆག་པ་དང་འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་བར་དུ་མནོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་དང་པོ་དང་ཐུན་ཐ་མ་དག་གི་བར་གྱི་ཐུན་གང་ཡིན་པ་དེར་ཉོལ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་གྱི་ན་ཉལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་ལངས་ལ་དགེ་བ་བྱའོ་སྙམ་པའི་དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ ལྟ་བུའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མནལ་ཚེའང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་ལུས་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བཟོད་པར་བྱས་ནས་ལངས་ཏེ། དགེ་བ་བྱའོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུས་ཉལ་བ་ནི་གཉིད་ལོག་ཀྱང་དགེ་བའི་སེམས་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བའི་ཕྱིར། དགེ་ བ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་དུས་དེ་ན་ཡང་ཚེ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་བྱས་ནས། བསམ་གཏན་གྱི་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ གྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ལ་གོམས་པས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བྱམས་པར་བྱེད་པས་ན་བྱམས་པ་སྟེ། སྡུག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྙིང་རྗེ་བར་བྱེད་པས་ནི་སྙིང་རྗེ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགའ་ བར་བྱེད་པས་ན་དགའ་བ་སྟེ།རངས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རིགས་པར་ལྟ་བས་ན་བཏང་སྙོམས་ཏེ། ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བར་ལྟ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱམས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདེ་བ་དང་སྤྲོད་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པའོ། །སྙིང་རྗེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་ རྣམ་པར་ཞུགས་པའོ།།དགའ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་བའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་བར་མ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་སྟེ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་བྱམས་པ་བསྒོམ་པར་འདོད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་ སྦྱངས་ནས།ཕྱོགས་དབེན་པ་ཞིག་ཏུ་སྟན་བདེ་བ་ལ་འདུག་ཅིང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྗེས་སུ་དྲན་པས་སེམས་བཟང་པོ་བསྐྱེད་དེ། གང་ཟག་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་བཀུར་སྟི་བྱ་བར་འོས་པ། བླ་མ་ལྟ་བུའི་གནས་ཞིག་ལ་དད་པ་བསྐྱེད་ནས་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་འདི་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ།ཇི་སྲིད་དུ་འདིའི་སེམས་ཆུང་ངུ་བྱུང་བ་དེ་སྲིད་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།

'完全清净'这个词的意思是，如世尊所说：'于日间经行和安住时，从能成为障碍的诸法中，完全清净其心。完全清净后'等等。'夜晚前后时分'的意思是，不仅仅是以正理度过白天而已。那么是什么呢？以正理度过夜晚的前后时分，如世尊所说：'于夜晚第一时分，以经行和安住从能成为障碍的诸法中完全清净其心。完全清净后，于中夜时分，在精舍外洗足，进入精舍后，右胁而卧，以足叠足，具念正知，作狮子卧式而眠。于最后时分迅速起身，以经行和安住从能成为障碍的诸法中完全清净其心。'
'其间休息'的意思是，在第一时分和最后时分之间的时分中休息的意思。但也不是一直睡眠。而是要具有'不久即起修善'的正念，这就是'安住如是正念'的含义。为什么呢？如'睡眠时也'等所说，这是说：使身体能够修善后而卧，想着'起来后要修善'，以这样的心态睡眠，即使入睡，因为先发起善念的缘故，也将生起善业，因此在那个时候生命也不会无意义。
如是使身心调柔后，为显示禅定之加行，故说'慈等'。慈等是禅定的加行，因为熟习它们能生起初禅等。其中，因行慈故名慈，即是令人喜爱的意思。因行悲故名悲，即是不令苦恼的意思。因令欢喜故名喜，即是令人欢悦的意思。因如理观察故名舍，即是不偏于一方的意思。
什么是慈呢？是以与众生安乐为相而趣入。悲是以离苦为相而趣入。喜是以不离乐为相而趣入。舍是以处于中庸为相而趣入。应当经常修习这四种慈等法门。其中，首先想要修习慈心的人，应当清净戒律后，在寂静处以舒适坐具安坐，以忆念佛等功德而生起善心，对具德且应受尊敬如上师般的对象生起信心，以'愿此善士获得安乐'的作意而修习，直到生起微细的心为止。

།དེ་ནས་གང་ཟག་སྡུག་པ་ལ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ཡང་ཇི་སྲིད་དུ་འདི་ལ་གང་ཟག་སྔ་མ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་སྐྱེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་གང་ཟག་ཐ་མ་ལ་ གཏོད་པར་བྱེད་དེ།དེ་སྲིད་དུ་གང་ཟག་ཐ་མ་གཉིས་དང་མཉམ་པའི་སེམས་སྐྱེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་གང་ཟག་མི་སྡུག་པ་ལ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ཡང་དེ་སྲིད་དུ་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་འདི་ལ་གང་ཟག་ཤ་ཁོན་ཅན་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་ལ་འདི་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་ སྙམ་པའི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལ་ཡང་ཇི་སྲིད་དུ་སྔ་མ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྙམ་པའི་སེམས་སྐྱེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།འདི་ཙམ་གྱིས་ན་འདིའི་བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མཚམས་ཐ་དད་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིན་ཆད་ནི་ཕྱོགས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་དབང་གིས་ ཡིད་ལ་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཇི་སྐད་དུ་དེ་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཁོ་ན་མེད་པ་འགྲན་ཟླ་མེད་པས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མོས་ནས་ཁྱབ་པར་བྱ་སྟེ། རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་རྗེ་ནི་གང་ཟག་སྡུག་བསྔལ་བ་ མགོན་མེད་པ་སྐྱབས་མེད་པ་ལ་དམིགས་ནས་རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པར་བྱའོ།།དགའ་བ་ནི་གང་ཟག་སྡུག་པ་ལ་དམིགས་ནས་རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་གང་ཟག་ཐ་མལ་པ་ལ་དམིགས་ནས་རིམ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ རྟག་ཏུ་བྱམས་པ་དང་།སྙིང་རྗེ་དང་དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །ཡང་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟར་བསྒོམས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། །གོང་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་ པར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་ཇི་ཞིག་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཐོབ་ན་འོན་ཀྱང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འདོད་པའི་ཁྲོ་བའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བྲལ་བའི་བསམ་གཏན་སྐྱོན་མེད་པ་ཞི་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་བསམ་གཏན་བཞི་འཐོབ་པོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདོད་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་སྤངས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདོད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་།སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། དགའ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་ པ་དང་།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རེ་རེ་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བཞི་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཐོབ་པས། འབྲས་བུ་ཅི་ཞིག་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚངས་དང་ འོད་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྒོམས་པས་ནི་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པས་ནི་འོད་གསལ་བ་རྣམས་དང་ངོ་། །གསུམ་པས་ནི་དགེ་རྒྱས་པ་རྣམས་དང་ངོ་། །བཞི་པས་ནི་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ལྷ་རྣམས་དང་ སྐལ་པ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་རྣམ་པར་སྤང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མདོའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཁོ་ནས་རིག་པར་བྱའོ། སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པས་ནི་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡང་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ན་སྤྱོད་པ་མེད་པ་དེ་ན་ གདོན་མི་ཟ་བར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་པས་སོ།།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པར་སྤངས་པས་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

然后专注于可爱的人，对此也要专注直到对此人生起与前者相同的心。然后专注于一般的人，直到对这两类一般的人生起相同的心为止。然后专注于不可爱的人，对此也要如是专注。如果此处有怨敌，则对他生起愿其获得安乐的心，对此也要直到与前者一起生起相同的心为止。如此即是修习慈心解脱的不同界限。此后应当了知是以遍满方向的力量作意，如世尊所说：'以无等无比唯一具慈心专注一方而遍满，圆满后而住'等广说。
悲心则是缘于痛苦、无依、无怙的众生，以此同样次第而入。喜心则是缘于可爱的人，以此同样次第而修。舍心则是缘于普通的人，渐次趣入一切众生。如是当常修习慈、悲、喜、舍。
复次，如是修习慈等，其果报是什么呢？说'上'等，此说如是修习慈等，将获得涅槃。即使未得涅槃，也将获得梵世安乐。将体验色界离欲怒热恼的无过失寂静禅定。
如是为显示圆满慈等而获得四禅，故说'欲行'等。如是'断'字，即是断欲、断行、断喜、断乐苦，各自配合，这些依次即是四禅。获得这四种禅定，将得何果？为显示异熟果，故说'梵及光明'等。修习初禅者，将与梵众天同分而生。第二禅者与光明天同分。第三禅者与遍净天同分。第四禅者与广果天同分而生。
其中初禅等断除欲等，唯依经而了知。断行即说无寻，因为哪里无行，必定也无寻。断乐苦即显示非苦非乐受。

།ད་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྕི་ཡང་གི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟག་དང་མངོན་ པར་ཞེན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེ་ལ་ལས་ཀྱི་ལྕི་བ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་བཞི་པོ་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་དང་། བསམ་པའི་ཁྱད་པར་དང་། གཉན་པོའི་ཁྱད་པར་དང་། གཞིའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་ནི་ལས་ཆུང་ངུ་ལ་ཡང་དུས་རིང་མོ་ཞིག་ཏུ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལས་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དང་བ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པའི་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ལྕི་བར་འགྱུར་རོ། །ལས་བྱས་པ་ཡང་གཉེན་པོ་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ན་ཉམ་ཆུང་ངུར་འགྱུར་ལ། ལས་དེ་ཉིད་གཉེན་པོ་མེད་པར་གྱུར་ན་སྟོབས་དང་ལྡན པར་འགྱུར་རོ།།གཞི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་། གང་ཟག་འགོག་པ་ལས་ལངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་གོ། །ཕན་འདོགས་པ་ནི་ཕ་དང་མ་དག་དང་གཞན་ཡང་ཕན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འདོགས་ པ་དཔེར་ན།ཤ་བཀྲ་བ་དང་དོམ་དང་སྤྲེའུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་ངེས་པ་དང་། མང་པོ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ལས་ཁྱོད་ཀྱིས་མི་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ། དགེ་བ་སྤྱད་པ་ལ་བརྩོན་པར་བགྱིའོ། །ལན་ཚྭ་སྲང་ འགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།ལས་ཆུང་ངུ་ནི་མང་པོའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འགྱུར་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །བསྡུས་པའི་དོན་ནི་དེ་བས་ན། ཁྱོད་ཀྱི་དགེ་བ་ནི་ཉུང་དུ་མི་དགེ་བ་ནི་མང་དུ་བྱས་ནས་འཇིགས་པ་མེད་པར་ཡང་མི་བྱ་ལ། དགེ་བ་ནི་མང་དུ་མི་དགེ་ བ་ནི་ཉུང་དུ་བྱས་ནས་ཧ་ཅང་སྐྲག་པར་ཡང་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡན་ལག་གི་དོན་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །ད་ནི་རྒོད་དང་འགྱོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་འགལ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་འབད་དེ་རྣམ་པར་སྤང་བར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །གནོད་སེམས་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ནི་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་སྒྲིབ་པ་ལྔ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ ལམ་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་རྒོད་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་སྟེ། ཡིད་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འགྱོད་པ་ནི་ངན་པར་བྱས་པ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ལ་གཅགས་པ་སྟེ། ཕྱིས་མི་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གནོད་སེམས་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་སྟེ། ཀུན་ནས་མནར་ སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དགུ་ལ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དགུ་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། བདག་ལ་གནོད་པར་བྱས་སོ། །བྱེད་དོ། །བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་ཚན་དང་པོ་དང་། བདག་གི་མཛའ་བོ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཕན་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གནོད་པར་བྱས་སོ། ། བྱེད་དོ། །བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་ཚན་གཉིས་པ་དང་བདག་དང་མི་མཛའ་བ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་གནོད་པར་འདོད་པ་ཕན་པར་མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཕན་པར་བྱས་སོ། །བྱེད་དོ། །བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་ཚན་གསུམ་པའོ། །ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་བཅུ་པ་གནས མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བརྗོད་དོ།།ཀུན་ནས་མནར་སེམས་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་ཁོན་དང་འབྲེལ་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །རྨུགས་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་དག་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ། །གཉིད་ནི་གཉིད་ལོག་པའོ།

现在为了说明欲界中善与不善的轻重差别，所以说'恒常与执著'等。其中业的沉重性是从四种因来说明：加行的差别、意乐的差别、对治的差别和所依的差别。
其中加行的差别是即使是小业，若长时间造作也会变重。业虽然时间短暂，但由于烦恼和强烈信心等意乐的差别也会变重。已造的业若被有力的对治所压制则会变轻，若无对治则会变得有力。
所依有两种：具德者和恩人。其中具德者是指三宝和从灭定中出定的补特伽罗等。恩人是指父母等和其他有特殊恩德者，如斑鹿、熊和猴子等。
如是，善与不善业的这五种情况，由于果报决定且能产生众多果报故为重大。因此你应当断除不善业而精进行持善业。
'少许盐'等是说明少量的业也会被众多的力量所压制。
总之，你不应做少善多恶而无所畏惧，也不应做多善少恶而过分恐惧。支分的意义容易理解。
现在以'掉举与悔'等来说明与禅定和解脱相违的法，为了努力断除它们。掉举和悔是第一盖，害心是第二盖，昏沉和睡眠是第三盖，贪欲是第四盖，怀疑是第五盖。这些是五盖，因为它们遮蔽禅定和解脱之道。
其中掉举是心不寂静，即所谓'不厌离'的意思。悔是缘于恶行而执著于心，即所谓'后不欢喜'的意思。害心是忿怒，应当了知九种恼害事。
其中九种恼害事是：第一组三项是'已害我、正害我、将害我'；第二组三项是'已害我的亲友可意者利益欲者、正害、将害'；第三组三项是'已利益我的怨敌不可意者损害欲者不利益欲者、正利益、将利益'。
还说有第十种恼害事叫'非处'。这种恼害应当了知是与往昔怨恨相连。昏沉是身心不堪能性，睡眠是睡着。

།འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སྲེད་པ་དང་ མངོན་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ།།ཐེ་ཚོམ་ནི་ཐར་པ་དང་ཐར་པའི་ལམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་ནོར་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོམ་རྐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་གཉིས་གཉིས་སྒྲིབ་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་ཅེ་ན། གཡོ་བ་དང་ བླུན་པ་ཉིད་དུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ནི་གཉིས་ཀ་ཡང་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ། །རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ནི་བླུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བར་ཆད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྟན་ནས་ཐར་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དད་དང་བརྩོན་ འགྲུས་དག་དང་དྲན་པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཐར་པ་དང་འགལ་བའི་ཆོས་ལྔ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐར་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡང་། ལྔ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེ་ཞིང་ གནས་སྐབས་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལ།ཆོས་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་ཁོ་ན་འཐོབ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྩེ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་སྟོབས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །རྩེ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དབང་པོ་ལྔ་བསྒོམ་པ་ནི་རྒྱགས་པ་སྤང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པས་རྒྱགས་པ་སྤང་པར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།ན་རྒ་འཆི་སྡུག་བྲལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདག་ནི་ན་བ་དང་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་གསུམ་ལས་ཀྱང་མ་འདས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ལས་ཀྱང་མ་འདས་སོ་ཞེས་དེ་ལྟར་སེམས་པ་ནི། དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་གཉེན་པོའི་རྒྱགས་པ་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལ་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ཉིད་ནི་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་འབྱུང་བའོ། །ལྷག་མ་ནི་དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །གལ་ཏེ་མཐོ་རིས་ཐར་པ་མངོན་བཞེད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དད་པ་ ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་སྟོན་ཏོ།།ཡང་དག་ལྟ་ལ་གོམས་པ་དག་ཏུ་མཛོད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་ཡིད་ཆེས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་གང་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་ཀྱང་། ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་བཟད་ལྡན། །ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཅན་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་ བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།ད་ནི་མི་ནི་ཡང་དག་ཉིད་དུ་མི་བདེ་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱོ་བའི་རྒྱུ་སྟོན་ཏེ། མི་བདེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་ མེད་པ་ནི་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མི་གཙང་བ་ནི་སུངས་པ་དང་རུལ་བའི་མི་གཙང་བ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མི་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལེགས་པར་བརྟགས་ན་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།

贪欲是对诸欲望的贪著之事，'渴爱'和'强烈希求'是其异名。怀疑是对解脱和解脱道产生疑虑。这五种障碍因能夺走善法财富而称为'盗贼'。
若问为何将两种法合说为一种障碍？因为它们在动摇和愚钝性质上相同。掉举和恶作二者都是动摇性的，昏沉和睡眠是愚钝性的。
如是说明了障碍诸法之后，为说明与解脱相顺应的诸法，故说'信与精进及念'等。如同有五种违背解脱的法，与解脱相顺应的也正是五种，此为其义。
在信等这些之后生起圣道，到达其他阶位时称为'胜法'。不仅仅获得'胜法'这个名称而已。那么还有什么呢？还获得称为'力'、'根'和'顶'的名称，此为其义。
其中'力'是在忍位阶段，'根'是在暖位阶段，'顶'是在暖位之后所生起的。
修习五根是以断除傲慢为先导，为了说明断除傲慢故说'生老死别离'等。我不能超越生、老、死这三法，同样也不能超越爱别离和业的自作，如是思维能对治傲慢，因此能摧毁对治的傲慢，此为其义。
其中业的自作性即是随业而生起苦乐。其余义理易于理解。
'若欲得人天解脱'等，是说明信等诸根生起的因缘。
关于'应当修习正见'，正见是指相信来世善行与恶行诸业的果报必定现前，即是相信有后世存在之义。
若无如此正见，即使有些布施等善行，'一切将成不悦意果报'，即是说唯有不可意的果报，此为其义。
因此，正见是一切善根生起的因，这将被解释。
现在以'人实不安乐'等说明厌离的因缘。'不安乐'即是痛苦之义。'无常'即是刹那性之义。'无我'即是离内在作者补特伽罗之义。'不净'即是具有腐烂污秽不净性之义。用正确的智慧观察，人即是如此。

།གང་དག་དྲན་པ་ཉེ་བར་མ་བཞག་པ་དེ་དག་ནི་ལོག་པར་འཛིན་ཏོ། ། དེས་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དྲན་པ་ཉེ་བར་མ་བཞག་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིར་ལྟ་བ་ཕུང་ཁྲོལ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བའོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག པ་ལ་རྟག་གོ་སྙམ་པ་དང་།བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་པ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་ངོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་ནི་ངན་སོང་དང་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་ཀྲོལ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ ན་ཁྱོད་ཀྱིས་མི་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་མི་སྡུག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་མི་གཙང་བ་ནི་ཡིན་གྲང་ན།བདག་མེད་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཏེ། བདག་གཅིག་མེད་ན། ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སུ་ཞིག་སྤྱོད་སྙམ་དུ་སེམས་ ན།གཟུགས་ནི་བདག་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་གཅིག་ཡོད་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པའམ། དེ་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར་གྲང་། རེ་ཞིག་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།།གཟུགས་ནི་བདག་མ་ཡིན་གསུངས་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ཡང་བདག་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རེ་ཞིག་འདི་ནི་ལུང་གི་བདག་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ རིགས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན།བདག་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེས་ལྷས་བྱིན་བ་ལང་ དང་ལྡན་པ་ལྟ་བུར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པའམ།དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་རེ་ལྡེ་ལ་འདུག་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་པའམ། དཔེར་ན་འཁྲི་ཤིང་དང་གེལ་པ་ལ་སོགས་པ་ས་ལ་བརྟེན་པ་ལྟར་དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བརྟེན་པ་ཞིག་ཡིན་ གྲང་།འདིའི་ལན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བདག་གཟུགས་དང་ལྡན་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རེ་ཞིག་འདི་ནི་ལུང་ཡིན་ནོ། །རིགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། ལྷས་བྱིན་བ་ལང་རྣམས་ལ་བཀོལ་བ་དང་། བཞོ་བ་ལ་ སོགས་པ་བྱ་བར་དབང་བ་ལྟར་དེའི་འདོད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདོར་བ་དང་ལེན་པ་ནི་མེད་དོ།།མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་འདི་དེ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་འདི་གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་གནས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལ་ནི་ལྷས་བྱིན་རེ་ལྡེ་ལ་འདུག་པ་ལྟར་བླ་འོག་ཏུ་གནས་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ན་དེ་དག་ན་གནས་པ་མངོན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་གནས་པའི་བདག་གིས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕན་ཅུང་ཟད་ ཀྱང་མི་འདོགས་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་དེ་ལ་ཕན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འདོགས་སོ།།འོན་ཏེ་འདི་དེ་ལ་ཞོན་ནས་དེ་དག་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་རྟ་ལ་ཞོན་ནས་རྟ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཡང་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། བདག་གིས་འདོད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་ནི་མེད་དོ།

凡是未建立正念的人们，他们就会产生颠倒执著。那么有什么过患呢？'未建立正念的人们，会产生四种颠倒见解而导致毁灭'。四种颠倒是：将苦认为是乐的想颠倒、心颠倒和见颠倒。同样，将无常认为是常的，将无我认为是我的，将不净认为是清净的想颠倒、心颠倒和见颠倒。这种颠倒见解是恶趣和轮回的因，所以会导致毁灭。因此，你应当了知人是苦等性的。
假如说不净、无常、不净是可以理解的，但无法理解无我，认为如果没有一个我，那么谁在享受善业和不善业的果报？对此说道'色不是我'等。这样解释：如果有一个我，那么它要么与色等的自性是一体的，要么是与之相异的。首先为了说明它不是色等的自性，所以说'色不是我'，乃至识也不是我。这是从教证上否定我与色等自性是一体的。
对此有何理由呢？我不是色等的自性，因为如果是的话，就会如同色等一样成为无常的。如果说是异于色等的，那么有三种情况：如同天授拥有牛一样拥有色等，或者如同天授坐在床上一样住于色等中，或者如同藤蔓等依靠地面一样色等依靠于它。对此按顺序回答说'我不与色相应'等。这首先是教证。
现在说理证：我对色等有什么主权呢？不像天授对牛可以役使、挤奶等，我无法随意舍弃和获取色等。既然违背意愿时也能见到色等毁灭，怎么能说它与我相应呢？对于第二种情况，也不能说它住于色等中，因为对于非色法来说，不可能像天授坐在床上那样有上下位置的安住。因为住在其中的我既不能对色等有丝毫帮助，色等也不能对我有丝毫帮助。
如果说它骑在色等之上而驱使它们，就像骑在马上一样，这也是不合理的，因为可以看到违背意愿时也有进退。我无法随意使色等进退。

།ཕྱོགས་གསུམ་པ་ལ་རིགས་པ་ནི། ཁྲི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་འཕེལ་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་བདག་ལ་རག་ལས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། གང་དག་གི་ལྟར་ན་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་སྲོག་ཡོད་པ་དེ་དག་ལྟར་ན་ལན་ཚྭ་ལ་སོགས་པས་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕུང པོ་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་ཡིན་པས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རིའི་རྩེ་མོ་ཉི་ཤུ་མཐོ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་བཤིག་ནས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་སྒོ་ ནས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཕུང་པོ་འདོད་རྒྱལ་ལས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདོད་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནམ་བབས་སོ། །དུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་སུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཆོས་རྟག་པ་ཁྱབ་པ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཀུན་བརྟགས་པ་ སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། དུས་ནི་འབྱུང་བ་རྣམ་སྨིན་བྱེད། །དུས་ནི་སྐྱེ་དགུ་རྣམ་འཇིག་བྱེད། །དུས་ནི་གཉིད་ལོག་རྣམ་སད་བྱེད། །དུས་ནི་འདའ་བར་དཀའ་བ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་ཡང་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པུ་རྟག་པ་ཁྱབ་པ་ཞིག་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་གི་དངོས་པོ་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དབང་ཕྱུག་ཀྱང་། ཕྲ་ཞིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་རབ་ཏུ་སྲབ་བྱེད་ཀུན་རིག་ཐམས་ཅད་བྱེད། །རྣལ་འབྱོར་གོམས་པས་ཐོབ་པའི་བློ་ཅན་བསམ་ གཏན་ཡུལ།ཉི་མ་ཟླ་བ་ཆུ་མེ་རླུང་ཕྱོགས་ནམ་མཁའི་ལུས་ཅན་ཏེ། །ཞི་བའི་བདེ་དགའ་གྲུབ་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབང་ཕྱུག་རྟག་ཏུ་བསྒོམ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་རྣམས་དེ་དག་ལས་མི་སྐྱེ་བས་ན་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུར་སྨྲས་ པ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་མེད་ཅན་མིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་བཀག་གོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དངོས་པོ་རྣམ་ཀྱི་རྒྱུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་འདོད་རྒྱལ་ལས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་མེད་པ་ཡང་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྣང་བ་བདེན་ཏེ་དེ་ནི་རྒྱུ་གཞན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་རྒྱུ་ཇི་སྙེད་ཅིག་སྐྱེ་བ་ལས་གལ་ཏེ་དེ་དག་ཚོགས་ཀྱང་དངོས་པོ་དེ་མི་སྐྱེ་ན་འདོད་རྒྱལ་གྱིས་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ གསལ་བར་ཤེས་སོ།།དུས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དེ་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མ་ཚང་བས་ནི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་ རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ཅིག་ཅར་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།རྒྱུ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དེ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་ན་ནི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ལ་རྟག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་མཐོང་བས་དུས་ལ་རྒྱུའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ།

第三方面的道理是：桌椅等物是依靠地面而存在的，因为看见它们依靠地面而生起、安住和增长。色等的生起等并不是这样依赖于我，因为即使在无我的情况下也能看到外在的色等。按照某些人认为根等是有生命的观点，则被盐等所不定。如是，对五蕴每一蕴各有四种，所以说见身见有二十种。身见二十个高峰被智慧金刚摧毁后，将获得预流果。
现在为了遮遣不相顺因和无因，从而显示诸法生起的因，所以说'蕴非任运生'等。'任运'是指无缘无故。'时'是指时论者们所遍计的一个常住周遍的法，作为一切法生灭的因。如说：'时令诸法成熟，时令众生灭亡，时令睡眠醒觉，时实难以超越。'
数论派所计的一切法生起的因即是以萨埵、剌阇、答摩为性的常住周遍的自性。'自性'是指法的本质，即自体的异名。
大自在天也被遍计为具有如下功德：'微细不可思议极其轻妙遍知能作一切，瑜伽修习所得智者禅定境界，日月水火风方虚空为身，寂静安乐成就所欲者恒时修习大自在天。'诸法不从彼等生起，所以遮遣说不相顺因。'非无因'遮遣无因论。其余显示诸法的无颠倒因。
其中'诸法不从任运生'如何得知？因为见到士夫的作用有果。难道不是也见到无果吗？见到是真实的，那是因为其他因不具足。某法从若干因生起时，即使因聚集，若该法不生，则明显可知是任运所作。
时也非一切生起的因，因为以随行和返遮不可得，如同虚空之花。又因为它是常住，所以诸法不应次第生起，因为因不具足则法不生起。诸法的生灭也将同时，因为因无差别。若生灭有差别，则不成常住。因为在因上完全未见常住性，所以时在任何方面都无因性。

།འཇིག་པ་ནི་རྒྱུ་ དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།མེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །རང་བཞིན་ཡང་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་རིགས་པར་བཀག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རང་བཞིན་ནི་འགྱུར་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྟག་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་བཞིན་ནོ། །སྐྱེས་བུའི་དོན་དུ་རང་བཞིན་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རང་བཞིན་གྱི་དོན་དུ་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུའོ། །རང་བཞིན་སྤྱོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནའོ། །སྐྱེས་བུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ལྟ་བུ་ཁོ་ནའོ། །རང་བཞིན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་རྟེན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནའོ། །རང་བཞིན་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནའོ། །གཞན་ཡང་རང་བཞིན་འགྱུར་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ན་ཅི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སམ། འོན་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་གལ་ཏེ་བདག་ཉིད ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ན་ནི་རང་བཞིན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ན་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་སྟེ། ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ཟིན་པ་བཞིན་ནོ། །དབང་ཕྱུག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ས་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་ལ་སོགས་པ་ ལྟ་བུ་ཁོ་ནའོ།།གཅིག་ལ་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རུང་བ་མ་ཡིན་ལ། དུ་མའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་འདི་ས་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཅན་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་པར་མི་སྲིད་དོ། །རབ་ཏུ་སྲབ་མོར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་ལུས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནའོ། །ཀུན་ རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རབ་ཏུ་སྲབ་མོར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གྲོལ་བའི་བདག་བཞིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་བའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ས་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནའོ། །དབང་ཕྱུག་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིག་ཅར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རྫ་མཁན་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དབང་ཕྱུག་གི་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་བཞིན་ནོ། །དབང་ཕྱུག་ནི་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་བུམ་ པ་བཞིན་ནོ།།བདག་ཡོད་པ་ཉིད་ཅིག་ཡིན་ན་ནི་སྐྱེས་བུ་བཅིངས་པ་བཞིན་དུ་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་བསལ་བར་ཟད་དེ། དེ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བརྗོད་དོ། །འོ་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཅི་ལས་སྐྱེ་ཞེ་ན། མི་ཤེས་ལས་དང་སྲེད་ ལས་བྱུང་རིག་མཛོད།།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། །དཔེར་ན་ས་བོན་མ་ཉམས་པ་ལ་ལུད་ཀྱིས་གཡོགས་ཤིང་ཆུས་བརླན་པས་ནི་མྱུ་གུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པས་གཡོགས་པའི་ལས་སྲེད་པའི་ཆུས་བརླན་པས་ཀྱང་ཡང་སྲེད་པའི་མྱུ་གུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་ དོ།།དེ་ལ་མི་ཤེས་པ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་མི་མཐོང་བ་དང་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །བྱིས་པ་མ་རིག་པས་དམུས་ལོང་དུ་གྱུར་པ་ནི་འདི་ལ་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་དེ། དེ་ ནི་འདིའི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཡིན་ནོ།།ལས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་མི་གཡོ་བའོ།

毁灭既不具有因，因为是无，如同完全不存在一样。自性也应当知道被这个道理相应地遮破。再者，自性是不会改变的，因为是常住的缘故，如同神我一样。自性也不会为了神我而改变，因为是常住的缘故，譬如神我不会为了自性一样。自性不是所受用，因为是常住的缘故，如同神我一样。神我也不是能受用，因为是常住的缘故，如同自性一样。自性也不是一切法种子的所依，因为是常住的缘故，如同神我一样。自性也不是勇德、尘性和暗性的本性，因为是常住的缘故，如同神我一样。
再者，如果自性是会改变的，是全体改变还是部分改变呢？如果是全体改变，则自性会断灭。如果是部分改变，则成为无常。也不从自性而生，因为已经存在的缘故，如同已生的一样。也不是大自在天，因为具有地等身体的缘故，如同地等一样。一个事物中相互矛盾的本性是不合理的，也不是多体的本性，所以这个不可能不是地等身体的本性。
也不是极细微的，因为具有生的身体的缘故，如同生一样。也不是遍知，因为是极细微的缘故，如同解脱的自性一样。也不是能作一切，因为是微细的缘故，如同极微一样。这个也不是常住，因为具有地等身体的缘故，如同地等一样。大自在天也不是一切法生起的因，因为不是同时生起的缘故，如同陶师一样。色等也不是大自在天所生，因为是实法的缘故，如同大自在天一样。大自在天也不是能作一切，因为无我的缘故，如同瓶子一样。
如果有我存在的话，则如同被束缚的神我一样，大自在天就会成为非大自在天了。无因论则已被世间所遮破，对此不需多说。那么诸法从何而生呢？应当了知是从无明、业和爱而生。譬如未坏的种子被肥料覆盖并被水润湿，就会产生芽。同样，被无明覆盖的业被爱水润湿，也会产生爱芽。
其中无明是对诸谛的迷惑，无明、不见、黑暗是同义词。愚人被无明致盲，为了现世安乐或为了来世安乐而造作善业和不善业，这就是此处无明缘行。业有三种：善业、不善业和不动业。

།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ལ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བཤད་དེ། ལས་འདི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་ ཡིན་ཞིང་ཁམས་གསུམ་པའི་སྲེད་པས་བརླན་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པའི་མྱུ་གུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་འོ་ན་ཕུང་པོ་འདི་འདྲ་བ་དག་ལས་གྲོལ་བར་བྱ་བ་ལ་གྲོགས་གྱིས་ཤིག་ཅེ་ན། ཐར་པ་བདག་ལ་རག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གྲོལ་བ་ནི་ རང་གི་སེམས་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་གྲོགས་ཀྱིས་བསྟང་བའི་ཁ་ན་ལས་པར་ནི་མི་འདོད་དོ།།འོ་ན་ཐབས་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཐོས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བསམ་གཏན་ལྡན་པ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཐོས་པ་ནི་ལྡན་པ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མ་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །བསམ་གཏན་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཐོས་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པས་བདེན་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་འབད་པར་གྱིས་ཤིག་དང་། དེ་ ལྟར་ན།ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཐར་པའི་ལམ་ཁོ་ན་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ནི་ འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྟེན་བསམ་གཏན་བཞི་ཡིན་ནོ།།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་སྡུད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བསླབ་པ་བརྒྱ་རྩ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ ཅིག་ནི།།གསུམ་པོ་འདི་ནང་ཡང་དག་འདུ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་འདིའི་ནང་དུ་བསླབ་པ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཅིག་འདུ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ལ་འབད་དེ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསླབ་པ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ནི་སོ་སོར་ ཐར་པ་ལས་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དབང་ཕྱུག་ལུས་རྟོག་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཐར་པའི་ལམ་ཁོ་ན་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ལུས་རྟོག་པ་ནི་ལུས་ལ་སོང་བའོ། །ལུས་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་འགྲེང་བ་དང་འདུག་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ལུས་སུ་རྟོག་པའི་དྲན་པ་དེ་ནི་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས། །བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དུ་ཉེ་བར་བསྟན། །དེ་ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱེད་པ་དང་། རིགས་པའི་ཆོས་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་སུ་རྟོག་པའི་དྲན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བགྲོད་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་བདེ་བླག་དང་མྱུར་བ་དང་། གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོབ་པའི རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་བགྲོད་པ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་ལམ་བསྔགས་པའི་ཚིག་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཅིག་ཏུ་འགྲོ་བ་ནི་བགྲོད་པ་གཅིག་པ་སྟེ། ལམ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པས་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ བསྒྲིམས་ནས་མངོན་པར་བསྲུང་བགྱི་སྟེ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་དགོས་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་འབད་དེ་བསྲུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

对于色界和无色界中所行的善业称为不动业。这三种业都是以无明为缘，被三界的贪爱所润泽，应当了知能令后有之芽显现成就。
如果这样的话，那么请助我从这样的诸蕴中解脱。对此说道'解脱依赖于自己'等。因为解脱依赖于自心，所以不认为获得解脱需要依靠他人的帮助。
那么方法是什么呢？说道'具足闻、戒及禅定'等。其中，应知闻是与相应相顺。戒是具足无损等。应知禅定是顺决择分。如是具足戒、闻、禅定者，应当精进于四谛，如此即能获得解脱，这是其密意。
'增上戒'等是专门显示解脱道。其中增上戒是回向涅槃者。增上心是圣道所依的四禅定。应知增上慧是顺决择分。
为显示这三学是摄一切学处，故说'百五十余学处，悉摄此三中'。因为百五十余学处都摄于这三学之中，所以应当精进修学这三学，这是其义。应知百五十学处出自别解脱。
'自在身观念'等是专门显示解脱道。身观即观察身体，意思是缘身，是对身体站立、坐卧等状态的观察。
'善逝说此身念住，是唯一趣入道'。如经中广说：'诸比丘，为令众生清净、超越苦恼及忧愁、通达如理法、现证涅槃的唯一道路，即是身念住。'
其中'唯一'是因为它是容易、迅速、必定获得的因，因此这里'唯一'一词应视为赞叹此道的词语。'唯一趣入'即是唯一道路，因为道无二相而为一体，故如是解释。
'我当勤护持'是说，因为如此念住极为重要，所以你应当精进守护，如是解释。

།དེ་ཉམས་ན་རེ་ཞིག་ཆོས་གཞན་དག་ཀྱང་འཇིག་པར་འགྱུར་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དྲན་པ་ཉམས་པས་ཆོས་ཀུན་འཇིག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་མན་ཆད། ཚེ་ནི། གནོད་མང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྐྱོ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་འཆི་བ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་དེ། ཚེ་གནོད་པ་དུ་མ་དང་འབྲེལ་པ་རླུང་གིས་བཏབ་ པའི་ཆུའི་ཆུ་བུར་བས་ཀྱང་མི་རྟག་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དབུགས་རྔུབ་དབུགས་འབྱུང་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ལས། །སད་ཁོམ་གང་ལགས་དེ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་དེ་ལྟར་གནོད་པ་མང་བ་ཅན་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ན། སྐྱེས་བུ་དབུགས་རྔུབ་ པའམ་དབུགས་རྔུབས་ནས་ཕྱིར་འབྱུང་བའམ།གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་སད་ཁོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡ་མཚན་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གནོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་རླུང་དང་ཉི་མ་དང་སྡིག་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའོ། །ནང་ གི་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པ་འཁྲུགས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ནད་ལ་སོགས་པའོ།།ལུས་མཐའ་ཐལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལུས་ལ་སྙིང་པོའི་བློ་འདོར་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འཆི་བ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཏོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལུས་མཐའ་ཐལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའི་དོན་ནི་མདོའི་ཚིག་ལྔའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་ཤི་ཞིང་དུས་ལས་འདས་པའི་ལུས་ཉེ་དུ་རྣམས་ཀྱིས་མེས་བསྲེགས་པ་འམ། ཆུས་བསྐུར་བ་འམ་སའི་འོག་ཏུ་འཛུད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཡང་ན་ནི་རླུང་དང་ཉི་མ་དག་གིས་སྐེམས་ པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ནི་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་གཏོགས་པའི་སྲོག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་ཟ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འགྱེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐའ་ཐལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེས་བསྲེགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། ། མཐར་སྐམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་འོག་དུ་འཛུད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཡང་ན་ནི་རླུང་དང་ཉི་མ་དག་གིས་སྐེམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གཉིས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ། །མཐར་འདྲུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་བསྐྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཐ་མར་མི་གཙང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས སུ་གཏོགས་པའི་སྲོག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་ཟ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དོན་ཡིན་ནོ།།སྙིང་པོ་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འདི་ལྟར། རྣམ་པར་འཇིག་དེངས་མྱགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །སོ་སོར་འགྱེས་ཆོས་ཅན་དུ་མཁྱེན་པར་མཛོད། །སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་ འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་མེས་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེངས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་རླུང་དང་ཉི་མ་ལ་སོགས་པས་སྐེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱགས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་ཆུས་འདྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་འགྱེས་པའི་ཆོས་ ཅན་ནི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱིས་ཁམ་བུར་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཁྱེན་པར་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་གྱིས་ཤིག་པའོ། །ས་དང་ལྷུན་པོ་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆེས་བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བས་རང་གི་ལུས་ལ་ཤིན་ཏུ་སྙིང་པོ་མེད་པའི་བློ་ཉེ་བར་གཏོད་ པར་བྱེད་དེ།ས་དང་ལྷུན་པོ་དང་རྒྱ་མཚོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་ཏུ་བསྡུ་བའོ། །དེ་དག་ནི་ས་དང་ལྷུན་པོ་རྒྱ་མཚོ་ཉི་མ་བདུན། །འབར་བས་བསྲེག་པའི་ལུས་ཅན་ཏེ། །ཉི་མ་བདུན་འབར་བ་ནི་ཉི་མ་བདུན་པོ་དག་གིས་འབར་བའོ།

如果失去正念，暂时其他法也会毁坏，更何况说获得涅槃的诸法呢？为了说明这个道理，所以说'失去正念则一切法都将毁坏'。从这以下，'寿命有诸多损害'等，是为了引导人们对解脱之因——厌离之因死亡保持正念。寿命与诸多损害相连，比风吹起的水泡还无常，这句话说明寿命是刹那性的。
'从入息出息睡眠中，能够醒来实为稀有'，这是说寿命如此多患且刹那性，人从入息或者入息后出息，或者从睡眠等中能够醒来，这实在是稀有。
损害应当了知有两种：外在的是风、日光、毒蛇等；内在的是由风等紊乱引起的疾病等。
'身终成灰'等，是让人放弃对身体的执著，如此也是为了让人对死亡保持正念。其中'身终成灰'等的含义应当依据经中的五句话来理解。如世尊所说：'诸比丘，死亡后的身体，亲属们或火化，或水葬，或土葬，或被风日所干枯，或被各种畜生道众生所食。'
其中'身'是指会分散的自性；'终成灰'是指被火焚烧的意思；'终枯'是指土葬以及被风日干枯这两句话的意思；'终腐'是指水葬的意思；'终成不净'是指被各种畜生道众生所食这句话的意思。
为什么说'无有实质'呢？如此：'当知毁坏腐烂变质法，各自分散性为其本质。'以毁坏等来显示无实质性。其中毁坏性是因为被火所毁；干枯性是因为被风日等所干；腐烂性是因为被水所腐；分散性是因为被众生分食成块而毁坏。
'当知'是说应当了知。'大地须弥海'等，是通过见到极其坚固的事物也是无常，从而让人对自身生起极其无实质的认识。'大地、须弥山和大海'等归纳为一句话。这些在'大地须弥海七日，炽燃将焚有身者'中，七日炽燃是指被七个太阳所燃烧。

།གང་དག་ལ་དེས་བསྲེག་པའི་ལུས་ཡོད་པ་དེ་ དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ།ས་ལ་སོགས་པ་ཉི་མ་བདུན་གྱི་ནི། །འབར་བས་བསྲེག་པའི་ལུས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་། །ཐལ་བ་ཡང་ནི་ལུས་བར་མི་འགྱུར་ན། །ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་མི་ལྟ་སྨོས་ཅི་འཚལ། །རེ་ཞིག་ཆེ་ཐང་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་གནས་སྐབས་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ན་རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉམ་ཆུང་བའི་ལུས་གང་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ།འདི་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞོམ་པར་མི་ནུས་པའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ས་ལ་སོགས་པ་ཉི་མ་བདུན་གྱིས་བསྲེག་པ་ནི་ཉི་མ་བདུན་འཆར་བའི་མདོའི་རྗེས་ སུ་འབྲངས་ནས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་དག་གང་དུས་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་འདས་ནས་ཆར་པ་མི་འབབ་ལ། དེ་ནས་ས་ཆེན་པོ་འདི་ལ་ས་བོན་གྱི་ཚོགས་དང་འབྱུང་བའི་ཚོགས་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ཆུ་བྲན་བསྐམ་པར་འགྱུར་བའི་དུས་དེ་ཡང་ཡོད་དོ། ། དགེ་སློང་དག་གང་དུས་རིང་མོ་ཞིག་འདས་ནས་ཆར་མི་འབབ་ལ། དེ་ནས་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཉི་མ་གཉིས་པ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བྱུང་ནས་ས་ཆེན་པོ་འདི་ལ་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་མ་གཏོགས་པ་ཆུ་བོ་ཐམས་ཅད་བསྐམ་པར་འགྱུར་བའི་དུས་དེ་ཡང་ཡོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་དུ་ཉི་མ་གསུམ་པ་བྱུང་བས་ནི་ཆུ་བོ་ཆེན པོ་བཞི་དང་མ་དྲོས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་བསྐམ་པར་འགྱུར་རོ།།འཇིག་རྟེན་དུ་ཉི་མ་བཞི་པ་བྱུང་བས་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལས་ཤིང་ཏ་ལ་ཙམ་ཡང་བསྐམ་པར་འགྱུར་ལ། དཔག་ཚད་ཙམ་ཡང་བསྐམ་པར་འགྱུར་བས་ན་དཔག་ཚད་བརྒྱ་རྩ་ཡང་བསྐམ་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་ རྟེན་དུ་ཉི་མ་ལྔ་བྱུང་བས་ནི་དཔག་ཚད་ཉིས་བརྒྱ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆུ་བསྐམ་པར་འགྱུར་རོ།།འཇིག་རྟེན་དུ་ཉི་མ་དྲུག་པ་བྱུང་བས་ནི་ཆུའི་ཐིགས་པ་ཆུང་ངུ་ཡང་མི་ལུས་ཤིང་ས་ཆེན་པོ་འདི་དང་རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་ཀྱང་དུ་བ་འཐུལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཐང་ལྕགས་བསྲེག་ པ་རྩཝའི་ནང་དུ་བོར་བ་བཞིན་དུ་དུ་བ་འཐུལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དུ་བ་ཀུན་དུ་འཐུལ་བར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་དུ་ཉི་མ་བདུན་པ་བྱུང་བས་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ཀུན་འབར་བར་འགྱུར་རབ་ཏུ་འབར་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མར་སར་རམ་འབྲུ་མར་བསྲེགས་ན་ཐལ་བ་ཡང་མི་ལུས་ པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་དུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་བསྲེགས་ནས་རང་ཡང་འཆི་བར་འགྱུར་ཏེ། རེ་ཞིག་འདི་ནི་མེས་འཇིག་པའི་དབང་གིས་ས་དང་ལྷུན་པོ་དང་རྒྱ་མཚོ་རྣམས་འཇིག་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ནི་ཆུས་འཇིག་པའི་དབང་གིས་ཀྱང་འཇིག་ལ། རླུང་གིས་ འཇིག་པའི་དབང་གིས་ཀྱང་འཇིག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡོད་དེ་ཉི་མ་གཉིས་པའི་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ཆུས་འཇིག་པ་ལ་ནི་ཚ་སྒོ་ཆུའི་ཆར་འབབ་བོ། རླུང་གིས་འཇིག་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་འཐོར་བྱེད་ཀྱི་རླུང་ཆེན་པོ་ལྡང་ངོ་། །དེ་ལྟར་འདི་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུས་ནས་གདམས་ངག་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ།མི་རྟག་པ་དང་བདག་མེད་པ་ནི་བཤད་ཟིན་པ་ཉིད་དོ། །སྐྱབས་མེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པའི་རྗེ་དཔོན་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མགོན་མེད་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཉེ་བའི་ཚོགས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于那些被其焚烧身体的人们，应当这样说：'地等七日的火焰所焚烧的身体之人，连灰烬都不会留存，更何况说极其脆弱的人呢？'
暂且说那些强大的也会变成这种状态，那么在一切情况下脆弱的身体就更不用说了，也就是说，这里没有任何状态是不被无常所摧毁的。
关于地等七日焚烧，应当依据七日出现经来理解。世尊如是说：'诸比丘，经过很长时间后，不会降雨，然后这大地上的种子聚集和元素聚集，以及细小的水流都会干涸的时候也会到来。'
'诸比丘，经过很长时间后不降雨，然后在这世间会出现第二个太阳，当其出现后，除了四大河流外，所有河流都会干涸的时候也会到来。'
'当世间出现第三个太阳时，四大河流和无热恼等大湖也都会干涸。'
'当世间出现第四个太阳时，大海中甚至连一棵多罗树高的水也会干涸，乃至一由旬的水也会干涸，以至于会干涸百由旬的水。'
'当世间出现第五个太阳时，会干涸二百由旬等差别的水。'
'当世间出现第六个太阳时，连最小的水滴也不会留存，这大地和山王须弥山也会冒烟，就像被烧红的铁块投入草中一样会冒烟，会普遍冒烟。'
'当世间出现第七个太阳时，这三千大千世界都会燃烧，极度燃烧，就像燃烧酥油或芝麻油连灰烬都不会留存一样。'
如此，烧尽一切有为法后，自身也会灭亡。暂且这是依据火劫的力量解释了地、须弥山和海洋的毁灭。
应当了解这些也会被水劫的力量毁灭，也会被风劫的力量毁灭。
其中差别是这样的：如同第二个太阳一样，在水劫时会降下热水雨。在风劫时会升起大毁灭之风。
如此，'这一切'等词是总结前述内容并给予教诫。无常和无我已经解释完毕。无救护是因为没有任何主人能够从痛苦中救护。无依怙是因为也没有这样的亲近眷属。

།གནས་ མེད་པ་ནི་ཐ་མལ་པར་འདུག་པ་གཞན་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།།གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་འདི་དེ་ལྟར་སྐྱབས་མེད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཀྱེ་མི་མཆོག་ཁྱོད་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཆུ་ཤིང་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལས་ཡིད་འབྱུང་བར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དགེ་བའི་སྣོད་མི་ཉིད་རྙེད་དཀའ་བར་རབ་ཏུ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྒྱ་མཚོ་གཅིག་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྒྱ་མཚོ་གཅིག་ན་གནས་པས་ན་རྒྱ་མཚོ་གཅིག་གནས་སོ། །དེ་ནི་རྒྱ་མཚོ་གཅིག་ན་གནས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། རུས་སྦལ་ཡང་ཡིན་པས་རྒྱ་མཚོ་གཅིག་ན་གནས་པའི་རུས་སྦལ་ལོ། །རྒྱ་མཚོ་གཅིག་ན་གནས་ པའི་རུས་སྦལ་དང་གཉའ་ཤིང་བུ་ག་ལ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུས་ཏེ།དེ་གཉིས་ཕྲད་པའི་རྒྱ་མཚོ་གཅིག་ན་གནས་པའི་རུས་སྦལ་དང་གཉའ་ཤིང་བུག་པར་ཕྲད་པའོ། །མི་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་དཀའ་བའོ། །དོན་འདི་ཡང་མདོ་ཁོ་ན་ལས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏེ། དགེ་སློང་དག་འཇིག་རྟེན་རྒྱ་མཚོ་ གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ནང་ན་རུས་སྦལ་ལོང་བ་ཚེ་རིང་བ་ཡུན་རིང་པོར་འཚོ་བ་ཞིག་གནས་ཤིང་དེ་ལོ་བརྒྱ་འདས་ནས་ལན་ཅིག་གྱེན་དུ་འབྱུང་ལ།རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དེ་ན་གཉའ་ཤིང་བུ་ག་ཕུག་པ་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་ཤར་གྱི་རླུང་གིས་བདས་ན་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཀའ་སྩལ་ནས། དགེ་ སློང་དག་གང་དུ་རུས་སྦལ་ལོང་བ་དེ་གྱེན་དུ་འབྱུང་བའི་མགྲིན་པ་གཉའ་ཤིང་དེའི་བུ་གར་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་དུས་དེ་ནི་ཡོད་ཀྱི།དགེ་སློང་དག་མིར་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཆེས་དཀའ་བར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དུད་འགྲོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་ལས་སོ། །དེས་ནི་མི་ཐོབ་ པར་ནི་དཀའ་སྟེ།དེ་དག་ཤིན་ཏུ་བླུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་ཉིད་ཐོབ་པར་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་དེའི་ཕྱིར་མི་དབང་གིས། དམ་ཆོས་སྤྱད་པས་མི་དེ་འབྲས་བུ་མཆིས་པར་མཛོད་ཅིག་།འདིས་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་བྱའོ། །འོན་ཀྱང་ནན་ཏན་སྙིང་པོར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་ བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་གསེར་སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་རྙེད་དཀའ་བའི་མི་ཉིད་ཐོབ་ནས། གང་ཞིག་དགེ་བ་མི་བྱེད་པ་དེ་སྨད་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །གསེར་གྱི་སྣོད་རིན་པོ་ཆེས་སྤྲས་པས་ངན་སྐྱུགས་དག་འཕྱགས་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་པས་གནས་མ་ཡིན་པར་ སྤྱོད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་སྨད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།མིར་སྐྱེས་ན་གང་ཞིག་སྡིག་པ་རྣམས་བྱེད་པ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཆེས་སྨད་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། མི་ཉིད་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་སྣོད་བས་ཀྱང་ཆེས་རྙེད་པར་དགའ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་མཐུན་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་དུ་གནས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱལ་པོ་ འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་སྣོད་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་མཐུན་པའི་ཡུལ་ནི་གང་ཞིག་གང་གིས་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། འཚེ་བ་དང་གནོད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པའོ། །དེ་ཡང་ ལུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའམ།རྟོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རུང་སྟེ། ཡོན་ཏན་དག་གིས་མཉམ་པའམ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་མཛའ་བོ་འམ། བླ་མ་ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་བ་སྨྲ་མཁས་པ་ཚིག་བཟོད་པ་དོན་ཟབ་མོ་ སྨྲ་བ་གནས་པ་ཡིན་པར་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡང་རུང་སྟེ།གང་གི་རྗེས་སུ་བསླབས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་འདྲ་བ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ།

由于没有处所，也没有其他任何平凡的住处，因为世间如此无有庇护，所以啊最胜之人，你应当对如同芭蕉树般无有实质的轮回生起厌离。
现在为了显示善器人身难得，故说'一海住'等。由于住在一个大海中，故称一海住。既是住在一海中，又是乌龟，故称住在一海中的乌龟。'住在一海中的乌龟与轭孔'是简略语，指二者相遇，即住在一海中的乌龟与轭孔相遇。获得人身比这更难。
此义在经中详细宣说：'诸比丘，在成为一片大海的世间中，有一只盲目长寿的乌龟长期存活，它每过百年浮出水面一次。在那大海中有一个轭孔，被东风吹向西方'等详细开示后说：'诸比丘，盲龟浮出水面时颈部恰好进入那轭孔的时机是存在的，但诸比丘，我说获得人身比这更加困难。'
从旁生，即从旁生道。从那里获得人身是困难的，因为他们极其愚痴。因为如此获得人身极其困难，所以人主啊，应当以行持正法使此人身有果。这是说，你不应仅仅以听闻为满足，而应当精进为要。
以'何者金器'等说明获得如此难得的人身后，若不行善者，以呵责的方式令其行善。以金器装饰珍宝来盛装粪秽是不应理的，是世间所呵责的非处之行。若得人身而造作诸恶业，比那更应受呵责，因为人身比珍宝器更难得可贵。
现在以'住于顺适处'等显示国王是圣道之器。其中顺适处是指能令心专注的地方，因为远离伤害和损恼。依止善士即正确依止善知识。这也可以是具足教证或证悟圆满，具有相等或殊胜功德者。或者是可信赖的朋友或上师，善于言说、能忍辱、宣说甚深义理、不行不当之事的任何一种，跟随学习后能增长戒、闻、施、慧的这样的人称为善士。

།བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལེགས་པའི་སྨོན་ལམ་ནི་བདག་ཉིད ཀྱིས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པར་སྒྲུབ་པའོ།།སྔོན་ཡང་བསོད་ནམས་བགྱིས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཚོགས་བསགས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་དག་ནི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཤིང་རྟས་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་ལོ་ ཆེན་པོ་དེ་བཞི་ནི་ཁྱོད་ལ་མངའ་ཞིང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱོས་ཤིག་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་བསྐྱེད་པ་ལ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་སྟོན་ ཏོ།།འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་འདི་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱེད་ལགས་སོ་ཞེས་གསོལ་བ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་དགའ་བོ་ཁྱོད་དེ་སྐད་དུ་དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་འདི་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱེད་ལགས་ སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་མ་སྨྲ་ཤིག་།ཀུན་དགའ་བོ་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་འདི་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀུན་དགའ་བོ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ལས་ཡོངས སུ་གྲོལ་ལོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་དུ་བཀའ་སྩལ་པ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ། །ཡང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། རྒྱལ་བ་ལ། བརྟེན་ནས་ རབ་ཏུ་མང་པོས་ཞི་བ་ཐོབ།།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཚངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེའི་དོན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ་ལམ་མོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་མཐའ་དག་ཟད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་ ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ལོག་པར་ལྟ་བ་འཛིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དགེ་བ་བྱ་བར་མི་རུང་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བ་འཛིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དུད་འགྲོ་ཉིད་ནི་དུད་ འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེ་བའོ།།ཡི་དགས་ཉིད་ནི་ཡི་དགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བའོ། །དམྱལ་བར་སྐྱེ་བ་ནི་དམྱལ་བའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བའོ། །རྒྱལ་བའི་བཀའ་མེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐའ་འཁོབ་ཏུ་ཀླ་ཀློར་སྐྱེ་བ་ནི་དེར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སངས་ རྒྱས་འབྱུང་བ་ཡོད་ཀྱང་གླེན་ཞིང་ལྐུགས་པ་ཉིད་ནི་ལག་བརྡ་བྱེད་པའོ།།ཚེ་རིང་ལྷ་ཉིད་གང་ཡང་རུང་བར་ནི། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དག་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སོ། །གནས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཏུ་དགེ་བ་བྱ་བའི་དལ་བ་མེད་པས་ན་མི་ཁོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མང་བས་སྐྱོན་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།མི་ཁོམ་པའི་སྐྱོན། །དེ་དག་དང་བྲལ་ཁོམ་པ་རྙེད་ནས་ནི། །སྐྱེ་བ་བཟློག་པའི་སླད་དུ་འབད་པར་མཛོད། །ཅེས་པ་སྨོས་ཏེ་ཕྱིན་ཆད་མི་ཁོམ་པའི་གནས་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་བཟློག་པའི་ཆེད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

自身的善愿即是按照自身所说那样通过实践而善加成办。
'往昔也作福'这句话表明积累资粮。
这些称为'轮'，因为是以圣道之车而行进。
你具有并拥有那四大轮，因此为了生起圣道而应当精进，这是其密意。
'亲近善知识'等句是表明在生起圣道时，依止殊胜士夫是最重要的。
圣者阿难对世尊说道：'善知识与善友，这是梵行的一半。'世尊告诫阿难：'阿难，你不要说善友是梵行的一半这样的话。阿难，善知识与善友是能圆满梵行的。为什么呢？阿难，有生之法依止善知识而从生中解脱。'如是广说。
因为世尊如是宣说，所以应当依止殊胜士夫。
又问：如何知道依止殊胜士夫能圆满梵行呢？说道：'依止胜者，众多获寂静。'
其中'梵'是指涅槃。为此而行即是梵行，也就是道。因此说明，圆满梵行、能尽一切苦因的圣道之因即是善知识。
'执持邪见'等句是表明不应行善。其中执持邪见是指执持'无后世'等见。
旁生即是生于旁生趣。
饿鬼即是生于饿鬼世间。
生于地狱即是生于地狱世间。
无佛教法是因为无佛出世。
生于边地夷狄是指生于彼处。
虽有佛出世而愚痴哑聋即是以手势交流者。
'生于任何长寿天'是指无想天与无色界天。
在这八处无暇修善法，故称为无暇。因此过患众多，也称为过患。
'远离彼等无暇过，获得闲暇当精进，为遮止轮回故。'这是说为了遮止今后生于那些无暇处。

།ད་ནི་དེས་པ་འདོད་པས་ཕོངས་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་སྨོས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་འདུ་ཤེས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་བར་བྱ་བར་བཞེད་པ་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདོད་པས་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུ་རེ་རེ་དང་སྦྱར་རོ།།འདོད་པས་ཕོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བཤད་ཀྱི།ཚོར་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སོགས་པ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ལ་སོགས་ པ་གཟུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་དུ་མའི་འབྱུང་གནས་རྟེན་འཁོར་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱོ་མཛད་ཅིང་། ཡིད་འབྱུང་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཁོར་བ་འདིའི་ཉེས་པ་སྐྱོ་བའི་རྒྱུ་ཤས་ཀྱང་གསན་པར་མཛོད་ཅིག་།འཁོར་ བའི་ཉེས་པ་རིལ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་ཞལ་གྱིས་བཞེས་སོ།།འཁོར་བའི་ཉེས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་ཞིག་བརྗོད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ངེས་པ་མེད་པའི་ཉེས་པ་དང་།ངོམས་མི་ཤེས་པའི་ཉེས་པ་དང་། ལུས་ཡང་དང་ཡང་དུ་འདོར་བའི་ཉེས་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བའི་ཉེས་པ་དང་།ཡང་དང་ཡང་དུ་མཐོ་དམན་གྱི་ངོ་བོར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་དང་། གྲོགས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པ་དང་། འགྲོ་བ་དྲུག་གི་ཉེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཉེས་པའོ། །དེ་ལ་ངེས་པ་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཕ་ནི་བུ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བཟློག་པ་ཉིད་ དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུ་ནི་ཕ་ཉིད་དུ།ཆུང་མ་ནི་མ་ཉིད་དུ། སྐྱེ་བོ་བཤེས་པ་ནི་དགྲ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འཁོར་བ་ན་ངེས་པ་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །ངོམས་མི་ཤེས་པའི་ཉེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རེ་རེས་རྒྱ་མཚོ་བཞི་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ དོན་ནི་གོ་བར་ཟད་དོ།།ལུས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་འདོར་བའི་ཉེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རེ་རེའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་བདག་ཉིད་རུས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་རུས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མ་ ཡི་ཐུག་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་དག་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་གིས་ས་ཆེན་པོ་འདི་ལ་རྒྱ་ཤུག་གི་ཚི་གུ་ཙམ་གྱི་རི་ལུ་ཐོགས་ཏེ། འདི་ནི་བདག་གི་མའོ། །འདི་ནི་བདག་གི་མ་དེའི་ཡང་མའོ་ཞེས་འདོར་བར་བྱེད་ན། དགེ་སློང་ དག་ས་ཆེན་པོ་འདིའི་འཇི་བ་ནི།ཆེས་སྔར་ཟད་པར་འགྱུར་གྱི། མི་རྣམས་ཀྱི་མ་བརྒྱུད་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ང་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་མཐོ་དམན་གྱི་ངོ་བོར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བརྒྱ་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ དོན་ནི་གོ་བར་ཟད་དོ།།མཐོ་རིས་བུ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཐོ་རིས་བུ་མོ་ནི་ལྷའི་བུ་མོ་དག་གོ། །དེ་དག་གི་ནུ་མ་དང་རྐེད་པ་ལ་རེག་པ་སྟེ། རེག་པ་དེས་བདེ་བ་མྱོང་ནས་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་བསྟེན་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པ་ཏེ་པོར་མི་བཟད་པ་ བསྟན་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འཐག་གཅོད་དབང་བའི་འཁྲུལ་འཁོར་གྱི། །རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཁྲུལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རེ་རེ་དང་སྦྱར་རོ།

对于'现在温和的人被欲望所困'等所说的内容，是为了对一切世间生起厌离想，并使心专一趋向涅槃而说的。
'痛苦'这个词，是分别与'欲望匮乏的痛苦'、'死亡的痛苦'等相对应。
欲望匮乏等是痛苦的因，所以称为痛苦，而不是因为它们是感受的本质。
'等'字所表示的是忧愁、悲叹等。
如是对作为众多痛苦之源的轮回依处——五取蕴的本质生起厌离和厌患，这是其含义。
请听闻这轮回过患中令人厌离的少许因由。因为无法完全说尽轮回的过患，所以仅接受其中一部分。
轮回的过患可分为七种：无有确定性的过患、无有满足的过患、反复舍弃身体的过患、反复结生的过患、反复升降的过患、无有伴侣的过患，以及经历六道过患痛苦的过患。
其中关于无有确定性的过患，说到'父变为子'等。'相反'是指子变为父，妻子变为母，亲友变为敌人。因此在轮回中没有任何确定性。
关于无有满足的过患，说到'每一个都以四大海'等，偈颂的含义易于理解。
关于反复舍弃身体的过患，说到'每一个自身'等。其中'自身骨堆'是指身体的骨堆之意。
关于反复结生的过患，说到'母亲的尽头'等。如世尊所说：'诸比丘，譬如有人于此大地取芥子许丸子，说此是我母，此是我母之母而抛掷，诸比丘，此大地的泥土将先耗尽，而众生之母系却不会如此，我如是说。'
关于反复升降的过患，说到'帝释'等，偈颂的含义易于理解。
关于'天界少女'等，天界少女是指天女们。触摸她们的乳房和腰部，经历了由这种触摸而产生的快乐，这是其含义。
'应当忍受极难忍受'是指必须忍受难以忍受的触摸，这是其含义。
那是什么呢？说到'切割机器的触摸'等。'机器'这个词是与每一个相对应的。

།དེ་ལ་འཐག་པའི་འཁྲུལ་འཁོར་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དམྱལ་བ་བསྡུས་འཇོམས་ན་ ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ།།གཅོད་པའི་འཁྲུལ་འཁོར་ནི་དམྱལ་བ་ཐིག་ནག་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པའི་འཁྲུལ་འཁོར་ནི་ཚ་བ་དང་རབ་ཏུ་ཚ་བ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྐང་པ་རེག་པས་ནེམ་པར་བདེ་བཟོད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐང་པའི་རེག་པས་ནེམ་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། པར་ ཅེས་བྱེད་པའོ།།དེའི་བདེ་བ་བཟོད་པས་ན། རྐང་བའི་རེག་པས་ནེམ་པར་བདེ་བཟོད་པ། །ཞེས་བྱ་སྟེ། བདེ་བར་རུང་ཞིང་བདེ་བའི་རྟེན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷུན་པོའི་སྤོ་དེ་དང་འདྲ་བ་ལ་ཡུན་རིང་པོ་ལྷའི་ལོ་སྟོང་དུ་གནས་པ་ནི། སླར་ཡང་མེ་མུར་རོ་མྱགས་རྒྱུ་བ་ཡིས། །སྡུག་ བསྔལ་མི་བཟད་ཕོག་སྙམ་བགྱི་འཚལ་ལོ།།དེ་ལ་མེ་མ་མུར་ནི་པུས་མོ་ནུབ་ཙམ་སྟེ། གང་དུ་རྐང་པ་བཞག་པ་ན་པགས་པ་དང་ཤ་དང་ཁྲག་ཞིག་པར་འགྱུར་ལ། བཏེག་ན་པགས་པ་དང་ཤ་དང་ཁྲག་སླར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །རོ་མྱགས་ནི་ཕྱི་སའི་འདམ་རྫབ་ གང་ན་སྲོག་ཆགས་འབུ་མཆུ་རྣོན་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་ཐམས་ཅད་དཀར་ལ་མགོ་བོ་གནག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱི་པགས་པ་ཡང་འབིགས་ས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་རིག་པར་བྱའོ། །མཐོ་རིས་བུ་མོས་འབྲོངས་ ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཐོ་རིས་ཀྱི་བུ་མོ་དག་གིས་འབྲོངས་པ་ནི་མཐོ་རིས་བུ་མོས་འབྲོངས་པ་སྟེ།ཉེ་བར་བསྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཐོ་རིས་བུ་མོས་འབྲོངས་ཤིང་དགའ་བ་དང་། རྣམ་པར་མཛེས་ཚལ་སོན་པ་དེ་དག་རྩེ་ནས་ཏེ་དགའ་བའི་ཚལ་དུ་སོན་པ་དང་ རྣམ་པར་མཛེས་པའི་ཚལ་དུ་སོན་པ་དག་རྩེ་རྩེ་ནས།སླར། འདབ་མ་རལ་གྲི་འདྲ་ཚལ་ནགས་རྣམས་ཀྱིས། །རྐང་ལག་རྣ་བ་སྣ་གཅོད་འཐོབ་པ་འགྱུར། །དེ་ལ་འདབ་མ་རལ་གྲི་ལྟ་བུའི་ཚལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་མ་མུར་དང་རོ་མྱགས་དང་སྤུ་གྲིའི་སོ་གཏམས་པའི་ལམ་པོ་ཆེ་ འདས་ནས་རྒྱས་བཅད་པ་ཞིག་ན་ནགས་ཚལ་སྔོན་པོ་ལྟ་བུ་ཞིག་སྣང་སྟེ།དེར་སེམས་ཅན་གནས་ཚོལ་བ་སྐྱབས་ཚོལ་བ་དེ་དག་རྒྱུག་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཅན་དེར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ལས་ལས་བྱུང་བའི་རླུང་དག་ལྡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དལ་གྱིས་འབབ་པར་ཞུགས་ནས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ལྷའི་རྫིང་བུ་དལ་གྱིས་འབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཞུགས་ནས་སོ།།ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཅན་ཞིག་ཏུ་ཞེ་ན། ལྷའི་བུ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ན་ལྷའི་བུ་མོ་གདོང་མཛེས་པ་དང་གསེར་གྱི་པདྨ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །སླར་ཡང་དམྱལ་བའི་ཆུ་བོ་རབ་མེད་ པར་འཇུག་འཚལ་ལོ།།ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཅན་ཞིག་ཏུ་ཞེ་ན་ཚྭ་སྒོ་བཟོད་རླག་ཆུ་ཚན་དུ་སྟེ། ཆུ་བོ་རབ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ལོ་མ་རལ་གྲི་ལྟ་བུའི་ཚལ་འདས་ནས་དམྱལ་བ་འོབས་བཞིན་དུ་བསྐོར་ཏེ་འདུག་པ། གང་དུ་སེམས་ཅན་གནས་ཚོལ་བ་སྐྱབས་ཚོལ་བ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་མདོ་ ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་རིག་པར་བྱའོ།།བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ལྷག་པ་ཡིན་པར་བཤད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། མེ་མ་མུར་དང་། རོ་མྱགས་དང་། ལོ་མ་རལ་གྲི་ལྟ་བུའི་ཚལ་དང་ཆུ་བོ་རབ་མེད་དོ། །ལྷག་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་བཞིན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གནས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་རེ་རེ་ཞིང་ལྷག་པ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །ལྷ་ཡུལ་འདོད་བདེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་འདོད་པའི་ལྷ་འཐབ་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡིན་པར་བཞེད་དེ། དེ་དག་ན་ཡོད པའི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐོབ་ནས་སོ།

关于碾磨的机器是这样的，如同在众合地狱中所存在的那样。切割的机器是在黑绳地狱中所存在的。压榨的机器应当知道是在炙热地狱和极炙热地狱中所存在的。
'脚触而下沉感受快乐'，是指脚触碰时下沉，以及'下'之意。因为能忍受其快乐，所以称为'脚触而下沉感受快乐'，意思是适合快乐且作为快乐的依处。
在如须弥山峰那样的地方长期住了天上一千年后，'又将遭受烧热粪泥中游走的难忍痛苦'。其中烧热是指深及膝盖，在其中放下脚时，皮肉和血都会毁坏，抬起时皮肉和血又会重新生长。粪泥是指粪便的泥浆，其中有称为'利嘴虫'的生物，全身洁白而头部漆黑，它们会刺穿这些众生的皮肤，如经中所详细描述的那样。
'天女爱恋'等词中，被天女们爱恋即是'天女爱恋'，意思是亲近。天女爱恋而欢喜，来到美丽园林，即来到欢喜园林和美丽园林中游戏之后，又'将遭受剑叶林砍断手足耳鼻'。
其中剑叶林是指经过烧热、粪泥和利刃之路后，在一处围墙内现出如青翠树林，众生寻求住处、寻求庇护之处而奔向那里，对于进入其中的众生，业力所生之风升起等，如经中详细所说。
'进入缓流'是指进入天界的缓流池。具有什么特点呢？说到'天女'等，是指有美丽面容的天女和金莲花的地方，故称为如是。
又将堕入无间地狱之河。具有什么特点呢？是指盐门难忍的热水，无间河是指经过剑叶林后，如壕沟般环绕，众生寻求住处、寻求庇护之处等，如经中所详细描述的那样。
解说这四者是附加的，即：烧热、粪泥、剑叶林和无间河。这四种附加处如同所有地狱的门一样依次而立，因此将要讲述的八大地狱每一个都有十六个附加处。
'天界欲乐'在此是指从三十三天以上的欲界天，离诤天等，认为是那些天界所具有的快乐，获得那样的快乐后。

།ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་བདེ་བའི་ཁྱད་པར་རོ། །ཡང་ན་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གོང་མ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི། ཚངས་ ཉིད་ཆགས་བྲལ་བདེ་བ་སྟེ།ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་གནོན་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །བདེ་བ་དེ་འདྲ་བ་ཐོབ་ནས་ཀྱང་དུས་གཞན་ན་མི་དགེ་བའི་ལས་བསགས་པའི་ཕྱིར་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་འཕེན་པས་སླར། སྡུག་ བསྔལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསྟན་འཚལ་ལོ།།ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གང་དུ་དེ་བསྟེན་དགོས་ཤེ་ན། མནར་མེད་དུའོ། །ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཅན་ཞིག་གིས་ཤེ་ན། མེའི་བུད་ཤིང་གྱུར་བ་ཡིས་ཏེ། ལུས་བསྲེགས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉི་མ་ཟླ་བ་ཉིད་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་ཉིད་དང་ ཟླ་བ་ཉིད་ཐོབ་ནས་སོ།།རང་ལུས་ཀྱི། འོད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་སྣང་བྱས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་དེ་སྐད་དུ་འཆད་པར་ཟད་དེ་འོད་འདི་ལྟ་བུ་ཉི་མ་འམ་ཟླ་བའི་ལུས་ཀྱི་འོད་ནི་མ་ཡིན་གྱི། གཞལ་མེད་ཁང་གི་ཡིན་པས། རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དག་དབྱེ་བ་མ་ བྱས་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བཤད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སླར་ཡང་མུན་ནག་སྨག་ཏུ་ཕྱིན་གྱུར་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུན་ནག་སྨག་ཏུ་ཕྱིན་ནས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དག་ན་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེར་སྐྱེས་ནས་ནི་རང་གི་ལག་པ་བརྐྱང་བའང་མཐོང་མི་འགྱུར། གྲོགས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལྟར་ནོངས་པར་འགྱུར་འཚལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པས་འཆི་དགོས་པ་ཡིན་པས་བསོད་ནམས་ནི། རྣམ་གསུམ་མར་མེའི་སྣང་བ་རབ་བཞེས་ཤིག་།བསོད་ནམས་རྣམ་གསུམ ཉིད་མར་མེའི་སྣང་བ་ཡིན་པས་ན།བསོད་ནམས་ནི་རྣམ་གསུམ་མར་མེའི་སྣང་བའོ། །བསོད་ནམས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ལུས་ཀྱི་དང་ངག་གི་དང་ཡིད་ཀྱི་འོ། །ཡང་ན་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ ཀྱི་མར་མེའི་སྣང་བ་བླང་ཞེ་ན།གཅིག་པུ་མུན་ནག་མཐའ་ཡས་ནང་དུ་འཇུག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ནི་མ་རིག་པའི་མུན་པས་གཡོགས་པས་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཕྱིར་མུན་ནག་མཐའ་ཡས་ཞེས་ བཤད་དོ།།དེར་གཅིག་བུ་གྲོགས་མེད་པར་འཇུག་དགོས་ལ་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དུ་མའི་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་དེའི་གཉེན་པོར་བསོད་ནམས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་མར་མེའི་སྣང་བ་ལོང་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་མན་ཆད་ཀྱི་གཞུང་ནི་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་ ངེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཉེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སེམས་ཅན་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་རྣམས་ལ། །ཡང་སོས་ཐིག་ནག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིར་ནི་ཚིག་བསྡེབས་ པ་ཉམས་སུ་མྱོང་དགོས་པས།དམྱལ་བ་རྣམས་བབ་བབ་ཏུ་བསྟན་པ་མཛད་དོ། །འདི་ལ་གོ་རིམས་ནི་འདི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡང་སོས་དང་། ཐིག་ནག་དང་། བསྡུས་འཇོམས་དང་། ངུ་འབོད་དང་། ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་དང་། ཚ་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་། མནར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ལྷག་པ་རྣམས་དང་། གྲང་བའི་དམྱལ་བ་རྣམས་དད། ཉི་ཚེ་བའི་དམྱལ་བ་རྣམས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

所谓'极大'是指欲望的快乐的殊胜。或者是离贪欲的快乐的殊胜，因为超胜一切快乐的缘故。在其上的色界中，梵天离贪的快乐，应当了知离贪即是降伏欲界贪欲。获得如是快乐之后，在其他时间积累不善业的缘故，由其他时间感受的业力牵引，再次显示无间断的痛苦。
应当结合为'如是说'。问：在何处应当依止？答：在无间地狱。问：以何种殊胜相？答：以成为火的薪柴，意思是身体被焚烧。'获得日月性'是指获得日性和月性。
'以自身光明照耀一切世间'，是以世间语言方式如是解说而已。如是光明并非日月身体的光明，而是量宫殿的光明，应当了知因为未分别能依所依而如是说。'复次前往黑暗幽冥'，应当结合为'前往黑暗幽冥'，应当了知那是存在于世间之间。
生于彼处连伸出自己的手也看不见。由于无伴侣的过患，所以说'如是将成过失'等。由于如是所说的方式必须死亡，所以'福德三种灯光当善取'。因为福德三种即是灯光，所以说福德三种灯光。三种福德是身业、语业和意业。或者是布施所生、持戒所生和修习所生。
问：为何要取福德灯光？答：说'独自入于无边黑暗'等。由于未来时被无明黑暗覆盖而不明显的缘故，以及由于无有间断的缘故，所以说'无边黑暗'。
应当独自无伴入于其中，而且那也具有众多痛苦的怖畏，所以作为其对治而说'取三种福德灯光'。以下经文应当了知是就六道决定感受痛苦的过患而说。
其中首先就地狱道而言，说'诸造作恶行众生，复次炼狱黑绳'等。在此偈颂中，由于必须感受词句的安排，所以次第显示诸地狱。应当了知其次第是这样的：等活地狱、黑绳地狱、众合地狱、号叫地狱、大号叫地狱、炎热地狱、极热地狱、无间地狱，这些是八大地狱。'等'字应当了知包含其余诸地狱、寒冰地狱和近边地狱。

།རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བའོ། ། སུ་དག་ལ་དམྱལ་བ་འདི་རྣམས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་རྣམས་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་དག་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལའོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་ཅིང་དགོངས་པའི་སྤྱད་པ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྟེ། དེ་ཡང མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལུས་ཀྱི་ལས་སྔར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་དམྱལ་བ་ཡང་སོས་ན་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕན་ཚུན་འདུས་ནས་ལས་ལས་བྱུང་བའི་མཚོན་ཆ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་དག་ཀུན་དུ་རྡུང་བར་བྱེད། ཀུན་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་ཅིང་དེར་དྲན་པ་བརླག་ནས་ས་ལ་ རབ་ཏུ་འགྱེལ་ལོ།།དེའི་རྗེས་ལ་ནམ་མཁའ་ལས་ཁྱེད་རྣམས་ཡང་སོས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གྲགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དམྱལ་བ་དེ་ནི་ཡང་སོས་ཞེས་བྱའོ། །ཐིག་ནག་ན་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་ན་ཡོད་པའི་སྐྱེས་བུ་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རི་དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་པ་དག་གི་གསེབ་ཏུ་ བཅུག་ནས་ཐིག་ནག་པོ་དག་དྲངས་ཏེ།ཤིང་བཞིན་དུ་རྐོ་བར་བྱེད་གཤེག་པར་བྱེད་པས་དམྱལ་བ་དེ་ནི་ཐིག་ནག་ཅེས་བྱའོ། །བསྡུས་གཞོམ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ན་ཡོད་པའི་སྐྱེས་བུ་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རི་དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་པ་དག་གི་གསེབ་ཏུ་ འཛུད་ཅིང་།རི་དེ་དང་དེ་དག་གིས་འཚིར་བར་བྱེད་དེ། ད་ལྟར་བཙིར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཁྲག་ཆུ་ཀླུང་བཞིན་དུ་འབབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྕགས་ཀྱི་འཚིར་སྤྱད་ཆེན་པོར་བཅུག་ནས་འཚིར་བར་བྱེད་ཅིང་སྟེང་ནས་རྫོ་ཆེན་པོ་འབབ་པས་དེ་དག་ལྕགས་ཀྱི་ས་གཞི་ལ་ཀུན་དུ་གདུང་བར་བྱེད་ཀུན་ དུ་གཏུབ་པར་བྱེད།ཀུན་དུ་འཇོམས་པར་བྱེད་པས། དམྱལ་བ་དེ་ནི་བསྡུས་གཞོམ་ཞེས་བྱའོ། །ངུ་འབོད་ན་ནི་སེམས་ཅན་གནས་ཚོལ་བ་རྣམས་ལྕགས་ཀྱི་ཁང་པར་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །དེར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་མེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ན་དེ་རྣམས་ལ་མེ་འབྱུང་ཞིང་མེ་ལྕེ་གཅིག་ཏུ་ གྱུར་པ་འབར་བས་ཉམ་ཐག་པའི་ང་རོས་འོ་དོད་འབོད་པས་ན་དམྱལ་བ་དེ་ནི་ངུ་འབོད་ཅེས་བྱའོ།།ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་ན་ནི་ཁྱད་པར་འདི་ཡོད་དེ། དེ་ན་སེམས་ཅན་གནས་ཚོལ་བ་རྣམས་ཁང་སྒོམ་དུ་འཇུག་གོ། །དེས་ན་དམྱལ་བ་ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཚ་བ་ན་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་ན་ཡོད་པའི་ སྐྱེས་བུ་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས།སླར་རབ་ཏུ་འབར་བའི་ནང་དུ་བཅུག་ནས་སྲེག་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་དེ་རྣམས་མདུང་འབར་བས་མས་འབིགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་རྒྱབ་རོལ་ནས་ཕུག་པས་གླད་པར་ཐལ་འབྱིན་ཅིང་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤུའི་བུ་ག་ཐམས་ཅད་དང་སྒོ་ཐམས་ཅད་ནས་ཀྱང་མེ་འབྱུང་ ངོ་།།ཡང་དེ་རྣམས་ས་གཞི་ཀུན་དུ་འབར་བ་ལ་གན་རྐྱལ་དུ་བསྙལ་ནས་ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་བ་ཀུན་དུ་འབར་བ་དག་གིས་རྡུང་བར་བྱེད་དེ། དེ་ན་དམྱལ་བ་དེ་ཚ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་ཏུ་ཚ་བ་ན་ནི་ཁྱད་པར་འདི་ཡོད་དེ་མདུད་རྩེ་གསུམ་པས་རྒྱབ་རོལ་ནས་བཏབ་པས་དེའི་རྩེ་མོ་གཉིས་ནི་ཐལ་གོང་ གཉིས་སུ་ཐལ་འབྱིན་ལ།གཅིག་ནི་གླད་པར་ཐལ་འབྱིན་ཏོ། །ཡང་ལྕགས་ཀྱི་ལེབ་མ་ཀུན་དུ་འབར་བས་ལུས་ཐམས་ཅད་ནས་འཁྲི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ལྕགས་ཟངས་ཀུན་དུ་འབར་བ་ཚ་སྒོའི་ཆུ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཁས་བུབ་ཏུ་འཇུད་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་རྣམས་དེ་ན་སྟེང་དང་འོག་དང་ཐད་ ཀར་འགྲོ་བ་ན་པགས་པ་དང་ཤ་དང་ཁྲག་དག་བསྙིལ་ནས་རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཙམ་ལུས་སོ།།ཕྱིར་བྱུང་ན་ནི་པགས་པ་དང་ཤ་དང་ཁྲག་དག་སླར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། །དེས་ན་དམྱལ་བ་དེ་རབ་ཏུ་ཚ་བ་ཞེས་བྱའོ།

所谓'恒常遭受痛苦'是指不间断地遭受痛苦。
若问这些地狱众生对谁不间断地遭受痛苦？说道'对造作恶业者'，即对那些以身语意造作恶业的人。
圣者所呵责和思虑的行为即是恶业，这也就是如前所说的十不善业中的身业。
其中，等活地狱中的众生相互聚集，用业力所生的各种武器击打四肢百骸，到处砍杀，在那里失去意识倒在地上。
之后从空中传来'愿你们复活'的声音，此地狱称为等活地狱。
在黑绳地狱中，众生被那里的狱卒放在各种形状的山间，画上黑线，像木材一样锯割砍伐，因此此地狱称为黑绳地狱。
众合地狱中的众生聚集在一起时，被那里的狱卒推入各种形状的山间，被那些山挤压，此时被挤压者的血如河流般流淌。
同样，被放入大铁压具中挤压，上方落下大石，使他们在铁地上遍受煎熬，到处切割，到处摧毁，因此此地狱称为众合地狱。
在号叫地狱中，寻找住处的众生被迫进入铁屋。进入后火焰升起，在那里火焰升起并成为一体燃烧，因痛苦发出哀号声，因此此地狱称为号叫地狱。
大号叫地狱的区别在于，那里寻找住处的众生进入双层铁屋，因此称为大号叫地狱。
在炎热地狱中，众生被那里的狱卒投入烈火中焚烧。又用燃烧的长矛从下往上刺穿，从背后刺入直达脑部，他们全身毛孔和所有孔窍都冒出火焰。
又将他们仰面放在遍布火焰的地面上，用燃烧的铁锤击打，因此此地狱称为炎热地狱。
极热地狱的区别在于用三叉戟从背后刺入，两个尖端从两肩穿出，一个从脑部穿出。又用燃烧的铁片缠绕全身。
又将他们头朝下投入沸腾的铜汁中，他们在那里上下左右游动时，皮肉和血液都脱落，只剩下骨架。
出来后皮肉和血液又重新生长，因此此地狱称为极热地狱。

།མནར་མེད་པ་ནི་ཕྱོགས་བཞི་དང་བླ་འོག་ཐམས་ ཅད་ནས་མེ་འབར་བར་འཁྲིགས་པར་འདུག་སྟེ།དེར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་པགས་པ་དང་།ཤ་དང་། རྒྱུས་པ་དང་། རུས་པ་ནས་རྐང་གི་བར་ལ་ཞེན་ནས་ལུས་ལ་མར་མེའི་སྙིང་པོ་ལ་ཞེན་པ་བཞིན་ཁྱད་པར་གནས་སོ། །དེ་ན་ཉམ་ཐག་པའི་ང་རོ་གྲག་པ་མ་གཏོགས་པ་འདི་ དག་ནི་སེམས་ཅན་ནོ།།འདི་དག་ནི་མེའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བར་མི་ནུས་ཏེ་མེའི་ཕུང་པོ་ལྟ་བུར་སྣང་ངོ་། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མེ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བར་མཚམས་མེད་པས་ན། དམྱལ་བ་དེ་ནི་མཚམས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ནི་ཅི་རིགས་པར་དམྱལ་བ་དེ་དག་ན་ཡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ ཁྱད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ཏིལ་བཞིན་འཚིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །དམྱལ་བ་བསྡུས་འཇོམས་ན་ལྕགས་ཀྱི་འཚིར་སྤྱད་འབར་བར་བཅུག་ནས། འཚིར་བར་བྱེད་པའོ། །ཕྱེ་མ་ཞིབ་མོ་བཞིན་དུ་ཕྱེ་མར་རློག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་དེ་ཉིད་ན། དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ཡ་སོས་མ་ མཆུ་མནན་པ་དག་ཆེ་ཐང་དུ་འབད་པས་ལྕགས་ཀྱི་མཆིག་འབར་བ་དག་གི་སྟེང་དུ།མཆི་གུ་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བས་ཕྱེ་མར་རློག་པར་བྱེད་པའོ། །སོག་ལེས་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དམྱལ་བ་ཐིག་ནག་ན། གཤིན་རྗེའི་མི་ཅི་ལ་མ་རག་པར་ཆས་པ། བྲོད་བྲོད་ལྟར་འདུག་པ་དག་ གིས་ཤིང་མཁན་གྱི་ཤིང་རློན་པ་ལ་བྱ་བ་བཞིན་དུ་སོག་ལེས་རབ་ཏུ་འབར་བས་སོ་རང་རོང་དུ་འདུག་པ་དང་།སྟ་རེ་མེ་འབར་བ་རྣམས་ཀྱིས་གཤེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཞན་དག་ཁྲོ་ཆུ་བཞུས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆུ་བོ་རབ་མེད་ཀྱི་འགྲམ་ན། རྐམ་པ་འབར་ བས་ཁའི་བུ་ག་ཕྱེ་བར་ཁྲོ་ཆུ་མེ་དྲག་པོའི་རེག་པས་སྲ་བ་ལས་ཐལ་ཏེ་ནལ་ནལ་པོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་འབར་བས་ལྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ལྕགས་ཀྱི་གསལ་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དམྱལ་བ་ཚ་བ་ན་དམྱལ་བ་པ་ལྕགས་ཀྱི་གསལ་ཤིང་འབར་བ་ཚེར་མ་ཅན་ལ་རྒྱུད་པར་བྱེད་ པ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ལྕགས་ཀྱི་མཆེ་བ་ལྡན་པའི་ཁྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལོ་མ་རལ་གྲི་ལྟ་བུའི་ཚལ་ན། ཁྱི་སྲེ་བོ་ལྕགས་ཀྱི་མཆེ་བ་ཅན་གཏུམ་པོ་ངན་པ་སྐད་པོ་ཆེར་ཟུག་པ་དག་གིས་དབད་ཅིང་ལག་པ་གནམ་ཏུ་བསྒྲེངས་ནས། འོ་དོད་འབོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་ མེད་གཞན་དག་ལྕགས་མཆུ་རྣོན་པོ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་མེད་པ་གཞན་དག་ལྕགས་ཀྱི་ཤལ་མ་རིའི་ནགས་ཚལ་ན་འཐོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་གིས་ཤེ་ན། ལྕགས་མཆུ་རྣོན་པོ་དང་། སེན་མོ་མི་བཟད་ལྡན་པའི་ཁྭ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། ཁྭ་གང་དག་ལ་ལྕགས་ཀྱི་མཆུ་རྣོན་པོ་ དང་སེན་མོ་མི་བཟད་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་སྲིན་བུ་སྦུར་བ་སྣ་ཚོགས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྲིན་བུ་དང་སྦུར་བ་དག་སྟེ། སྲིན་བུ་ནི་ལུས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །སྦུར་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་ནས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །སྣ་ཚོགས་པ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་རིགས་ ཐ་དད་པས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ། ཤ་སྦྲང་སྦྲང་མ་ནག་པོ་ཁྲི་ཕྲག་དག་།སྣ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བ་སྟེ། ཤ་སྦྲང་དང་སྦྲང་མ་ནག་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུའོ། །སྦྲང་མ་ནག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྲང་མ་ལྡིང་ནག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁྲི་ཕྲག་ཅེས་སྨོས་པ་ནི་མང་པོ་ཉིད་དུ་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ། ། རེག་ན་མི་བཟོད་ཅེས་པ་ནི་གང་དག་གི་རེག་པ་མི་བཟད་པ་དེ་དག་གིས་རེག་ན་མི་བཟོད་པའོ། །གང་དག་གིས་རྨ་སྲོལ་ཆེར་འབྱིན་པ། དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་སྔ་མས་ནི་ཚོར་བ་མི་བཟད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་བཤད་དོ། །གཉིས་པས་ནི་རྨ་སྲོལ་ཆེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་བཤད་དོ།

无间地狱四面上下一切处都有火焰聚集燃烧，在那里众生的皮肤、肉、筋、骨直至髓都被粘着，就像灯芯粘着灯油一样特别停留。在那里除了痛苦的哀号声外，无法区分'这些是众生'、'这些是火'，看起来就像一团火。因为众生与火和痛苦之间没有间隔，所以这地狱称为无间地狱。
现在将适当地说明那些地狱中存在的特殊痛苦。其中有些像芝麻一样被压榨，即在众合地狱中，将铁制压榨工具烧红，用来压榨。像细粉一样被碾碎，即在同一地狱中，牙齿突出的狱卒们用力将他们放在燃烧的铁臼上，用与臼相似的工具将他们碾成粉末。
所谓被锯等，是指在黑绳地狱中，阎罗的差役们装备齐全，像木匠对待湿木一样，用燃烧的锯子将他们锯成段，用燃烧的斧头劈砍。同样其他人被灌注沸腾的铜汁等，是指在无间河岸边，用燃烧的钳子打开他们的嘴，灌注极热的铜汁，使其变得柔软。
有些被烧红的铁钉等，是指在炙热地狱中，狱卒们用带刺的燃烧铁钉贯穿罪人。有些被铁齿狗等，是指在剑叶林中，凶恶的铁齿野狗发出巨大吼叫撕咬他们，使他们举手向天哀号。
其他无助者被锐利的铁嘴等，是指其他无助者在铁刺林中被撕扯。被谁撕扯呢？被具有锐利铁嘴和可怕爪子的乌鸦，即那些有锐利铁嘴和可怕爪子的乌鸦，称为这样。
有些被各种虫蛆等，是指虫和蛆，虫是从身体中生出的，蛆是从外面来的。各种是指颜色、形状和种类不同。同样，成千上万的食肉蝇和黑蜂等各种，即合称食肉蝇和黑蜂。黑蜂是指黑色的蜜蜂。说'成千上万'是表示数量众多。
触碰难忍是指被那些触碰难以忍受的东西触碰。造成巨大伤口的，称为这样。其中前者说明感受难忍的原因，后者说明造成巨大伤口的原因。

།འགྲེ་ལྡོག་ཅེས་བྱ བ་ནི་ཚོར་བ་མི་བཟད་པས་ཉེན་པས་ལུས་མི་བརྟན་པ་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་འདི་ཡང་ལྷག་མ་དག་ན་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་མདག་མེ་འབར་བའི་ཚོགས་སུ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ལྕགས་ཀྱི་འདན་ཀར་འབར་བ་ལ་ཀོམ་ཚུགས་བཅས་ཤིང་། ཅི་ལ་ མ་རག་པར་ཆས་པ་དག་གིས་དམྱལ་བ་རྣམས་ལྕགས་ཀྱི་མདག་མ་མེ་འབར་བ་ལྟ་བུར་འབར་བའི་ཚོགས་སུ་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།ལུས་ཚོར་བ་བཟོད་རླག་མེད་པས་ཉེན་པ་དེ་དག་ནི་ཁའི་བུ་ག་བགྲད་པ་ཙམ་ལས་གཤིས་བརླག་གོ། །སྡུག་བསྔལ་འདི་ཡང་དམྱལ་བ་ཚ་བ་ན་ ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་ལྕགས་ལས་བྱས་པའི་ཟངས་ཆེན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་དམྱལ་བ་རབ་ཏུ་ཚ་བ་ན་ལྕགས་ལས་བྱས་པའི་ཟངས་པོ་ཆེ་མེ་འབར་བ་འཁྲིགས་པར་འདུག་པ་ཚ་སྒོའི་ཆུ་བསྐོལ་བས་བཀང་བའི་ནང་དུ་ འབྲས་ཀྱི་ཅུང་པེང་བཞིན་དུ་འཚེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྡིག་ཅན་དབུགས་འབྱུང་འགགས་པ་ཙམ་ཞིག་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ་སྡིག་ཅན་ནི་སྡིག་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དབུགས་འབྱུང་བ་འགགས་པ་ཙམ་གྱི་དུས་ནི། དབུགས་འབྱུང་བ་ འགགས་པ་ཙམ་གྱི་དུས་དེ་དེ་ཙམ་ཞིག་གིས་བར་དུ་ཆོད་པ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཕྱིར་སྡིག་ཅན་དག་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གཞལ་དུ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོས་ནས།འཇིགས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། ཧ་ཅང་འཇིགས་མི་ཤེས་ཆེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིགས་མི་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྡིག་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཤི་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་གཏིང་ལ་ཐུག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ཐོས་ནས་འགྱོད་པར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ ཡིན་ནོ།།དམྱལ་བ་བྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ཉིད་དྲན་པར་བྱེད་དེ་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྲིས་པ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱང་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ཞེས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ། །ཐོས་པ་ནི་གཞན་དག་གིས་བསྙད་པའོ། །དྲན་པ་ནི་སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །བཀླགས་པ་ནི་ གཞུང་གི་ངོ་བོར་སྦྱོར་བའོ།།གཟུགས་སུ་བགྱིས་པས་ནི་འཇིམ་པ་ལ་གཟུགས་སུ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དམྱལ་བ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་། འཇིགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་མི་བཟད་པའི། །རྣམ་སྨིན་ཉམས་སུ་མྱོང་རྣམས་སྨོས་ཅི་འཚལ། །དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་བཟད་པ་ཡང་ ཡིན་ལ།ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་ཡིན་པས། མི་བཟད་པའི་རྣམ་སྨིན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྣམས་ཏེ། དེའི་གནས་སྐབས་ན་དམྱལ་བ་རྣམས་འཇིགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཡང་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བདེ་བ་ཀུན་གྱི་ནང་ན་སྲེད་ཟད་པའི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དམྱལ་བ་ན་ཡང་ ཐམས་ཅད་དུ་སྡུག་བསྔལ་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་ལ་ལར་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་སྲེད་པ་ཟད་པའི་བདེ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་སྡུག་བསྔལ་གང་དག་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་ནང་ན་དམྱལ་བ་མནར་མེད་པའི་ སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ན་ཉན་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མིའི་སྡུག་བསྔལ་བས་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱད་ཞུགས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། མདུང་ཐུང་སུམ་བརྒྱས་ཉི་མ་ཐོག་ཐག་ཏུ་བཏབ་པའི་མིའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིའི་འཇིག་རྟེན་ན་ཤིན་ཏུ་ སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ།

所谓'颠倒'，是指因难以忍受的感受而身体不稳定。应当了知此苦在其他处也存在。
'有些在燃烧的火堆中'等句，是说地狱守卫手持燃烧的铁棍，毫不留情地将地狱众生投入如燃烧铁炭般的火堆中焚烧。那些被难以忍受的痛苦折磨的众生，只能张着嘴巴而无法言语。应当了知此苦在热地狱中存在。
'有些在铁制大铜锅中'等句，是说有些众生在极热地狱中，被放入充满沸腾热水的燃烧铁锅中，如同煮米一般被煮。
'罪人仅在一口气停止时'等句，是说地狱难以忍受的痛苦。'罪人'即具有罪业者。'仅在一口气停止时'，即在呼吸停止的短暂时间内。为何罪人听到如此难以计量的地狱痛苦后却不生恐惧，因此说他们具有金刚般的本性，意思是说他们极其不知恐惧。
'金刚般的本性'是表明他们不知恐惧，罪人死后即刻感受地狱痛苦。听闻如此深重的大苦却不生悔意的人，即是他们金刚般的本性。
'画的地狱'等句，是说即便看到画在墙壁等处的地狱图也会生起恐惧。'听闻'是指从他人处听说。'忆念'是指过去亲身经历。'阅读'是指研习经典。'塑造'是指用泥土制作形象。
对于如此地狱，'尚且生起恐惧，更何况亲身经历难忍异熟果报者'。他们既有难忍的异熟果报，又亲身经历，即是经历难忍异熟果报者，在那种情况下地狱众生会生起极大的恐惧。
'在一切安乐中爱尽的'等句，是说即便在地狱中，痛苦也并非处处相同，而是有所差别。其中，爱尽的安乐应当了知是解脱的安乐。同样，在世间所有痛苦中，无间地狱的痛苦最为难忍。
'在此听闻'等句，是说地狱的痛苦超过人间的痛苦。被三百支短矛不间断刺中的人间痛苦，在人世间是极大的痛苦。

།སྡུག་བསྔལ་དེ་འདྲ་བ་དེ་ཡང་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་དང་ཡང་མཉམ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དེ་བས་ཁྱད་ཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་ཉིད་དུ་བཤད་ ནས་ལས་ཟད་པ་ཁོ་ནས་དེ་ཟད་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་ལས་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོའི་ཚོར་བ་འདི་ལྟ་བུས་ཀྱང་འཆི་བར་མི་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སྟོབས་ དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།མི་དགེའི་འབྲས་འདི་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོ་ལ་འདོམས་པར་བྱེད་དོ། །མི་དགེའི་འབྲས་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་རྣམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ས་བོན་ནི་རྒྱུའོ། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཅི་ནས་ཀྱང་ས་བོན་དེ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མེད་པ་དེ་ལྟར་འབད་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་གདམས་པ་ཡིན་ནོ། །དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་ གཏོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་ན་འང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་གཏོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྤྱིར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བསད་པ་དང་། བཅིང་ དང་བརྡེག་སོགས་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་པ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་བསད་པ་ནི་གསོད་པའོ། །འཆིང་བ་ནི་ཐག་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། །བརྡེག་པ་ནི་ལྕགས་ལ་སོགས་པས་སོ། །སོགས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བཀོལ་བ་དང་། སྣ་ དབུག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་ཏེ།འདི་ནི་རེ་ཞིག་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མི་དང་མི་ཡིན་པས་བྱས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་རིགས་ཀྱིས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཞི་འགྱུར་དགེ་བ་སྤངས་པ་ རྣམས་ལ་ནི།།གཅིག་ལ་གཅིག་ཟ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཞི་འགྱུར་དགེ་བ་སྤངས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བ་སྤངས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བ་ནི་ ཞི་བར་འགྱུར་བའི་དགེ་བ་ཡིན་པས་སོ།།འདིར་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྣོད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་ཟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་ཡང་ཞི་བར་འགྱུར་བའི་དགེ་བ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཤིན་ཏུ་བླུན་པ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟ་བུ་ རྣམས་ཕན་ཚུན་ཟ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ་ཡིན་ཏེ།འགྱོད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཅིག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཁ་ཅིག་མུ་ཏིག་བལ་དང་རུས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་མུ་ཏིག་གི་ཕྱིར་འཆི་བར་ འགྱུར་རོ།།ཁ་ཅིག་ནི་བལ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་གླང་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཤའི་ཕྱིར་ཏེ་རི་དགས་ལ་སོགས་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་པགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གཟིག་ལ་སོགས་པའོ། །དབང་མེད་གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདིར་བཏབ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རེ་རེ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་རྡོག་པས་བཏབ་སྟེ་བཀོལ་བ་ནི་རྟ་ལ་སོགས་པའོ། །ལག་པས་བཏབ་སྟེ་བཀོལ་བ་ནི་མ་ཧེ་ལ་སོགས་པའོ།

这样的痛苦甚至连地狱中最小的痛苦都无法相比，地狱中最小的痛苦也远远超过这种痛苦，这是其中的含义。这样解释了地狱的痛苦是难以忍受的之后，为了说明只有业力耗尽才能使其终止，其他方式则不能，因此说'如是极难忍受的痛苦'等等。这里是说，即使遭受如此剧烈的痛苦也不会死亡，这样的业力是如此强大。
'这些不善业果的种子'等等，是为了避免堕入地狱的痛苦而对国王进行的劝诫。'这些不善业果'是指地狱是由于一切众生的业力而产生的缘故。种子就是因。身语意的恶行已如前所述。'你要努力使这种子连微尘许都不存在'，这是对他的教诫。
关于属于旁生道的痛苦，说'在旁生道中也'等等。其中，属于旁生道的痛苦应当理解为总的和特殊的说明。就总的说明而言，说'杀害、束缚、殴打等各种痛苦'等等。其中，杀害就是屠杀。束缚是用绳索等。殴打是用铁器等。'等'字包括役使、穿鼻等，这是就旁生道众生遭受人类和非人造成的痛苦而言的说明。
关于由同类造成的痛苦而言，说'对于远离寂灭善法的众生，相互啖食极难忍受'等等。'远离寂灭善法的众生'意思是远离顺决择分善法的众生，因为能获得涅槃的善法是寂灭善法。这里说'远离'是表明不是法器。'相互啖食'意思是互相吞噬。这里也说明远离寂灭善法就是极其愚痴。这样的众生相互啖食是极难忍受的，因为没有悔意，其果报纯粹是痛苦的缘故。
就特殊情况而言，说'有些为珍珠、毛皮和骨头'等等。有些因珍珠而死。有些因毛皮而死。有些因骨头而死，例如象。有些因肉而死，如野兽等。有些因皮而死，如豹等。关于'无力的其他众生'等，这里'被'字要与每一项连接。其中被棍棒打击役使的是马等。被手打击役使的是水牛等。

།ལྕག་གིས་བཏབ་སྟེ་བཀོལ་བ་ནི་བོང་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །ལྕགས་ཀྱུས་བཏབ་སྟེ་བཀོལ་བ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་རྣམས་སོ། །གདབ་ པས་བཏབ་སྟེ་བཀོལ་བ་ནི་གླང་ལ་སོགས་པའོ།།ཡི་དགས་ཀྱི་འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཡི་དགས་ན་ཡང་འདོད་པས་ཕོངས་པ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདིར་ཡང་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་སྤྱིར་བསྟན་པ་ ནི་འདོད་པས་ཕོངས་པ་བགྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ།།ནམ་ཡང་འདོད་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཆགས་པའོ། །མི་འཆོས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། བཀྲེས་སྐོམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དང་ གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་དང་།ངལ་བ་དང་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུས་ཏེ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ། ཐིག་གི་དྲག་པོ་བསྟན་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ངལ་བ་ནི་ཟས་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་རྒྱུག་པ་རྣམས་ལ་འབྱུང་ངོ་། །འདི་དག་གི་འཇིགས་པ་ ནི་སྐྱེས་བུ་རལ་གྲི་དང་གཏུན་ཤིང་དང་ཞགས་པ་ཐོགས་པ་རྣམས་མཐོང་ན་སྐྱེའོ།།སྡུག་བསྔལ་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཁ་ཅིག་ཁ་ནི་ཁབ་ཀྱི་མིག་ཙམ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་དག་གི་ཁ་ཁབ་ཀྱི་མིག་ཙམ་དུ་ཆུང་བ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ལྟོ་བ་རི་ཡི་གཏོས་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟོ་བ་རིའི་གཏོས་ཀྱི་ཚད་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་གཙང་གྱིན་བོར་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁའི་བུ་ག་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་མི་གཙང་བ་ཅི་བདེར་བོར་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་བཟའ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་པགས་རུས་ལུས་ཞེས བྱ་བ་ནི་ཤ་མེད་པའོ།།གཅེར་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲེན་མོའོ། །ཏ་ལའི་ཡང་ཏོག་བསྐམས་པ་ལྟ་བུ་ལགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་ཏ་ལ་མགོ་བསྐམས་པ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཡི་དགས་དེ་དག་ནི་ལྷ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །ཡི་དགས་ཁ་ཅིག་ནི་ཁ་ནས་འབར་བ་སྟེ། ཁ་གདངས་ན་མེ་ འབར་བ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཅི་ཉིན་པར་རམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་མཚན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་ནུབ་མོ་ཞིང་ངོ་། །ཡང་དེ་དག་ཟས་སུ་ཅི་ཞིག་ཟ་ཞེ་ན། ཟས་སུ་འབར་བའི་ཁར་བབས་བྱེ་མ་འཚལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁ་འབར་བར་བྱེད་པའི་བྱེ་མ་བབས་པ་ནི། འབར་བའི་ཁར་ བབས་བྱེ་མའོ།།གང་དག་ལ་ཟས་སུ་དེ་དག་བདོག་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཡི་དགས་ཁ་ཅིག་གིས་ནི་ཕྱིས་དང་རྣག་ལ་སོགས་པའི་མི་གཙང་བ་ཡང་མི་རྙེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨད་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་བསོད་ནམས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འོ་ན་དེ་དག་ཅི་ཞིག་ཟ་ཞེ་ན། ཕན་ཚུན་གདོང་དུ་འཚོག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་གི་ཕན་ཚུན་མཐོང་ནས་ཁྲོས་པའི་དབང་གིས་གདོང་དུ་འཚོག་པར་བྱེད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ལག་པ་ནས་ཐོ་བ་དག་ཕྱུང་སྟེ། གཅིག་ལ་གཅིག་སྣུན་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་དེ་ དག་གི་མགྲིན་པར་ལྦ་བ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དབང་གིས་ཁོང་དུ་འཛག་པ་ལ་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་བོ། །ཡི་དགས་འདི་དག་ཁ་ཅིག་ལ་སོས་ཀའི་དུས་སུ་ནི་ཟླ་བ་ཡང་ཚ་བར་འགྱུར་ལ། དགུན་གྱི་དུས་ལ་བབ་ན་ནི་ཉི་མ་ཡང་གྲང་མོར་འགྱུར་རོ། །ལྗོན་ཤིང་འབྲས་བུ་མེད་འགྱུར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་རྣམས་ལ་ནི་ཤིང་ལྗོན་པ་འབྲས་བུ་སྨིན་ཞིང་ཞིམ་པ།ཡལ་ག་དུད་པ་དག་ཀྱང་མེས་བསྲེགས་པ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་དང་ལོ་མ་དག་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

用鞭子抽打役使的是驴子等。用铁钩钩住役使的是大象们。用木棍打击役使的是牛等。
关于饿鬼道的痛苦，说'饿鬼也因欲望匮乏'等。这里也应当了解总说和别说。首先总说是由于欲望匮乏而产生的饥饿等痛苦。由于永远无法圆满欲望，故是相续不断的。
所说的'无法治愈'，是显示痛苦的难以忍受。'饥渴'等词，是总括了饥饿、口渴、寒冷、炎热、疲劳和恐惧等，应当理解为这些所产生的极难忍受的痛苦，如同剧烈的鞭打。
其中疲劳是为寻找食物而到处奔走时产生的。他们的恐惧是看见手持刀剑、杵棒和绳索的人时产生的。
关于特别说明痛苦，说'有些口如针眼大小'等。对于那些口如针眼般小的饿鬼们如此称呼。'腹如山丘大小'是指腹部如山体般大小的意思。'即使少许不净物也无法食用'是说因为口孔细小，即使是随意丢弃的少许不净物也无法食用。
'有些皮骨之身'是指无肉。'赤裸'是指无衣。'如同干枯的多罗树顶'是指如同干枯的多罗树头部一样的意思。这些饿鬼也称为非天。
有些饿鬼口中喷火，张口时如同火焰喷出一般。是否在白天呢？不是，说'夜间'是指晚上。
那么他们吃什么作为食物呢？说'食用落入燃烧口中的沙子'，即落入使口燃烧的沙子称为落入燃烧口中的沙子。对于以此为食的那些饿鬼如此称呼。
有些饿鬼连脓血等不净物也找不到。为什么呢？说'下贱'，意思是因为未曾造作福德。
那么他们吃什么呢？说'互相面对撕咬'等。他们互相看见后因愤怒而相互撕咬。有些从手中拿出杵棒，互相殴打。因此他们的喉咙生疮，当疮成熟时流入体内，以此充当食物。
这些饿鬼中有些在夏季时月亮也变得炎热，到了冬季时太阳也变得寒冷。'树木无果实'是说对于那些无福德者来说，即使是果实成熟香甜、枝条下垂的树木，也会像被火烧过一样没有果实和树叶。

།དེ་དག་གིས་བལྟས་པ་ཙམ་ཁོ་ནས་ཆུ་ཞིམ་པོ་བསིལ་བ་འབབ་པའི་ཀླུང་ཡང་མིག་གདུག་པའི་དུག་ གིས་བསྲེགས་པ་བཞིན་དུ་སྐམ་པར་འགྱུར་རོ།།ཁ་ཅིག་ལ་ནི་མེ་འབར་བ་འཁྲིགས་པའི་མདག་མེས་གང་བར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ལ་ནི་རྣག་གི་ཀླུང་སྲིན་བུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གང་བ་འབབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཕྱི་ས་དང་གཅིན་གྱིས་གང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་དུས་ཇི་ སྲིད་ཅིག་ཏུ་འཚོ་ཞེ་ན།ལོ་ལྔ་སྟོང་དག་དང་ཁྲིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁ་ཅིག་ལོ་ནི་ལྔ་སྟོང་། ཁ་ཅིག་ནི་ལོ་ཁྲིར་ཡང་མི་འཆིའོ། །ཁྱད་པར་ཅི་ལྟ་བུ་ཅན་དག་ཡིན་ཞེ་ན། བར་ཆད་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་རྟེན་གྱུར་པ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བར་ཆད་མེད་པར་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་ཉེན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་དེ་དག་གི་ལུས་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ལྟ་བུས་ཀྱང་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ལས་ཀྱི་ཞགས་པ་ནི། །སྲ་བས་བཅིངས་པའི་ལུས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་དག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ལས་ཀྱི་ ཞགས་པ་སྲ་བས་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་སྦྱར་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མི་འཇིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྡུག་བསྔལ་དེ་འདྲ་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་སྟེན་པར་བྱེད་དོ། །སྣ་ ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རོ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བར་ཆད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བོ་འཇུངས་དགའ་བ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བོ་འཇུངས་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་སེར་སྣ་ཅན་ཏེ། དེ་དག་ལ་དགའ་བའོ། །དེ་ཡང་གང་ཡིན་ ཞེ་ན།སེར་སྣ་འཕགས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་ལ་རིག་པར་བྱའོ། །སེར་སྣ་དེ་ནི་ཡི་དགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། བདག་ཅག་སེར་སྣ་ཅན་རྣམས་ནི། །མིག་ ཚུགས་ཤེ་དག་ལྟ་ལྟ་ནས།།སྦྱིན་པ་ཆུང་ཟད་མ་སྩལ་དེས། །བདག་ཅག་ཡི་དགས་འཇིག་རྟེན་ལྷགས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷའི་འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མཐོ་རིས་ན་ཡང་བདེ་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཐོ་རིས་དག་ན་ལྷའི་བུ་མོ་ སྒེག་མ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དག་གིས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་།།དེ་ན་བདེ་བ་དེ་འདྲ་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་དག་གི་འཆི་འཕོའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་འཆི་བའི་དུས་ནི་ཡིད་ཤིན་ཏུ་མི་བདེ་བ་འབྱུང་བ་ནི་བདེ་བ་དེ་བས་ཀྱང་ཆེའོ། །དེ་ལྟར་བསམས་ནས་ ཡ་རབས་རྣམས་ཀྱིས་ནི།།ཟད་འགྱུར་མཐོ་རིས་སླད་དུ་སྲེད་མི་བགྱི། །ཡ་རབས་ཡིན་ཡང་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་མཐོ་རིས་ལ་དགའ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷ་རྣམས་ལ་གནད་འཆད་པའི་ཚོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཅིའི་ཕྱིར་འཆི་འཕོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ འབྱུང་ཞེ་ན།ལུས་ཀྱི་ཁ་དོག་མི་སྡུག་འགྱུར་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་གནད་འཆད་པའི་ཚོར་བ་མེད་པས་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་མོད་ཀྱི། འཆི་འཕོ་བའི་སྔ་ལྟས་རྣམས་མཐོང་ནས་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་ འབྱུང་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། དེ་ནས་ལྷའི་བུ་ཞིག་སྙིང་རྗེ་རྗེ་སྐད་དུ་ངུ་ཞིང་། ཀྱི་ཧུད་དལ་གྱིས་འབབ། ཀྱི་ཧུད་རྫིང་བུ་ཞེས་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་ཏོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།

仅仅被他们看一眼，甘美清凉的河流也会像被恶毒的毒药烧灼一样干涸。对有些饿鬼来说，河流变成充满燃烧着的火焰和火炭。对有些饿鬼来说，流淌的是充满各种虫子的脓水河。对有些饿鬼来说，河流变成充满大小便的河流。
这些饿鬼的寿命有多长呢？有的五千年，有的一万年都不会死。他们有什么特点呢？他们无间断地承受痛苦，这就是说他们不断地被痛苦的感受所折磨。
为什么他们的身体即使遭受如此痛苦也不会毁坏呢？因为他们被恶业的坚固绳索所束缚，所以不会毁坏。
这种痛苦的原因是什么呢？如前所述，饿鬼们经历各种各样的痛苦，所谓'各种各样'是指饥渴等痛苦。'一味'是指痛苦无间断。
所谓'喜欢吝啬的人'，是指那些贪婪吝啬的人。什么是'非圣者的吝啬'？'非圣者'是指具有烦恼的状态。佛世尊说这种吝啬是转生饿鬼道的因，如经中所说：'我们这些吝啬的人，瞪着眼睛看着，因为没有布施些许，我们来到了饿鬼世界。'
关于天道的痛苦：虽然在天界有天女、歌舞和各种悦意的色声等境界带来的大快乐，但是他们死亡时的痛苦比之前的快乐还要大。因此，有智慧的人思维此理后，不会贪恋会衰败的天界。
为什么天人没有身体被割截的痛苦却有死亡的痛苦呢？这是因为虽然他们没有身体的痛苦，但看到死亡的征兆时内心会产生极大的痛苦。如经中广说：'那时，天子悲伤哭泣说：啊！缓缓流水啊！啊！莲池啊！'等等。

།ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འཆི་འཕོ་བའི་སྔ་ལྟས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་ཀྱང་ལྔ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྔོན་གྱི་ ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མེད་པས་ལུས་ཀྱི་མདོག་མི་སྡུག་པ་དང་།རང་གི་སྟན་ལ་མི་དགའ་བ་དང་། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་རྙིངས་པ་དང་། གོས་ལ་དྲི་མ་ཆགས་པ་དང་ལུས་ལས་རྡུལ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་དག་མཐོང་ནས་ལྷ་རྣམས་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས། མཐོ་རིས་འཆི་འཕོ་ སྦྲོན་བྱེད་སྔ་ལྟས་ལྔ།།ལྷ་ཡུལ་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་ན་གནས་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་འབྱུང་སྟེ། མི་རྣམས་ཀྱི་འཆི་བར་འགྱུར་བ་སྦྲོན་པའི་སྔ་ལྟས་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཁྲུས་བྱས་ཤིང་བྱུག་པས་བརྐུས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞིག་གི་སྙིང་དང་པོར་ཚ་བ་དང་། རྣ་བ་མ་བཀག་པར་སྒྲ་མི་ཐོས་པ་དེ་ནི་རིང་པོར་མི་ ཐོགས་པར་འཆི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།ལྷ་ཡི་འཇིག་རྟེན་དག་ནས་འཕོས་པ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལྷ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཙམ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། དེ་ནས་ཤི་འཕོས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏེ། བསྡུས་པའི་ དོན་ནི་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་ནས་ཤི་འཕོས་པ་ལ་གལ་ཏེ་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་དགེ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ན་སླར་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ལྷ་མིན་དག་ན་འང་རང་བཞིན་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ལ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྙེམས་པའི་ང་རྒྱལ་ལས་སྐྱེས་པའི་ང་རྒྱལ་ཡོད། དེ་དག་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདིས་ནི་དེ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བཤད་དོ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ པས་ནི་གཡུལ་འགྱེད་པའི་ཚེ་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ལྷའི་དཔལ་ལ་སྡང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྙེམས་པའི་ང་རྒྱལ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་བློ་ དང་ལྡན་ན་ཡང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་འདི་དག་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་ནུས་པའི་བློ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འོན་ཀྱང་འགྲོ་བའི་སྒྲིབ་པས་བདེན་པ་མཐོང་བ་ནི་མེད་དོ། །འགྲོ་བ་དེ་ཉིད་གང་བདེན་པ་མཐོང་བའི་རྟེན་གྱི་ངོ་བོར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུར་མི་དགེ་བའི་ ལས་ཀྱིས་འཕངས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་འགྲོ་བའི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཡིན་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །ལྷའི་འགྲོ་བ་ནི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་དགེ་བ་ ཡིན་པས།ལྷའི་འགྲོ་བ་ལས་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་འགྲོ་བ་འགྲོ་བ་གཞན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །མིའི་འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་དེ། སྤྱིར། དེས་པ་འདོད་པས་ཕོངས་དང་འཆི་བ་དང་། །ན་དང་རྒས་སོགས་སྡུག་བསྔལ་དུ་མ་ཡི། །འབྱུང་གནས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ནས་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་།སྔར་ཡང་མི་རྣམ་པ་དུ་མས་སྨད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་དེ་ལྟར་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་བཤད་ནས་དེ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་འདུ་ཤེས་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པར། འཁོར་བ་དེ་འདྲ་ལགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ དེ་ལྟར་འཁོར་བ་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱིར་ལྷ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

诸天人死亡之前的痛苦征兆有五种，即：以前殊胜的肤色消失而身体变得丑陋，不喜欢自己的座位，花鬘枯萎，衣服沾染污垢，身体出现尘垢。如是，诸天人见到这些而生起不悦，这是预示天界死亡的五种征兆。这些征兆出现在天界诸天人身上，就像人类死亡前的征兆一样。例如，一个沐浴涂香的人，如果心脏先发热，耳朵未堵却听不见声音，这就表示不久将要死亡。
从天界死亡转生时，不仅仅有这些痛苦，死后转生的众生也会遭受痛苦。简而言之，从天界死亡转生时，如果没有一点能转生为天人或人的善业，就一定会在三恶道中感受痛苦。
关于阿修罗的痛苦：阿修罗天生就有源于傲慢的我慢，因为他们非常傲慢。因此，这里说明了他们烦恼的痛苦。说'天生'是表明在战斗时也会产生身体的痛苦。'因嫉妒天人的荣华'这句话说明了源于傲慢的痛苦的原因，也说明了生的烦恼痛苦。
虽然他们具有智慧，但由于趣障而不能见到真谛。正是由于不善业导致了这种无法成为见真谛所依的趣处。因此称为障碍。阿修罗趣的引业是不善业，而圆满业则是善业。天趣的引业和圆满业都是善业，所以天趣与阿修罗趣被安立为不同的趣处。
人趣的特殊痛苦已在别处说明，总的来说，已经通过'贪欲匮乏与死亡，以及疾病衰老等诸多痛苦之源'等词句说明过了，而且前面也已经用多种方式诋毁过了。现在解释了轮回的过患之后，为了生起对轮回的厌离想而说：'由于轮回如此'等等。因为轮回具有如是过患，所以转生为天人等并非美好。

།དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་དུ་སྐྱེ་བའི་ཉེས་པ་བཤད་ནས། མིར་སྐྱེ་བ་ནི་གནོད་པ་དུ་མའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་བ་ནི་ཉེ་དུའི་གནོད་པ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པ་དུ་མའི་སྣོད་དུ་གྱུར་ཅིང་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ ཡིན་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བ་བསྐྱེད་ནས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞུག་པའི་ཕྱིར། མགོ་འམ་གོས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མགོ་ལ་མེ་ཤོར་རམ་གོས་ལ་མེ་ཤོར་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ དག་ཕྱིར་བཟློག་བགྱི་བ་བཏང་ནས་ཀྱང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གསད་པ་ཡང་བཏང་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་སྲིད་མེད་པར་བགྱི་སླད་འབད་འཚལ་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་སྲིད་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱ་དགོས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་བས་ཆེས་མཆོག་དགོས་པ་གཞན་མ་མཆིས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དགོས་པ་གཞན་ནི་མེད་ཀྱི། འདི་ལྟར་སྐྱེས་བུའི་དོན་གྱི་དམ་པ་ནི་འདི་ཁོ་ནར་ཟད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ ཡིན་ནོ།།ཡང་སྲིད་པ་མེད་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་དག་དང་བསམ་གཏན་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བསླབ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པ་དང་།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་སྟོན་ཏོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ནི་དབང་པོ་དུལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར། དུལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་སྟོན་ཏོ། །གཉི་ག་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་ཉེ་བར་ཞི་བས། དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གོ་འཕང་གནས་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་ཅིང་རབ་ཏུ་ཐོབ་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་རྒ་མི་འཆི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མྱ ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་བསྔགས་པ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་དེངས་པ་མེད་པས་ན་མི་རྒས་པའོ། །འཆི་བར་མི་འགྱུར་བས་ན་མི་འཆི་བའོ། །ཟད་པ་མེད་པས་ན་མི་ཟད་པའོ། །ལྷག་མས་ནི་ཕྱི་རོལ་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར ཏེ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དག་མེད་པར་བཤད་དོ།།ད་ནི་ཆོས་གང་དག་མངོན་དུ་གྱུར་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དྲན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དྲན་པ་ནི་དམིགས་པ་མ་བརྗེད་པའོ། །ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ནི་དེ་ ལ་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པའོ།།བརྩོན་འགྲུས་ནི་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དགའ་བ་ནི་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡིད་བདེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །བཏང་སྙོམས་ ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རྣལ་དུ་འདུག་པ་དང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཆོས་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་སྟེ་འཁོར་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགེ་ཚོགས་ ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是说明了特别生起的过患之后，说'人生是诸多损害'等。应当了知，生即是成为亲属损害等诸多损害之器与所依。
如是对一切世间生起厌离后，为了引导趣入涅槃，说'头或衣'等。意为头上着火或衣服着火。
'舍弃遮止彼等'意为舍弃杀害彼等之意。'应当为无后有而精进'意为不顾身命的如是大精进也应当为了无后有而努力。
为何如此？说'此外更无殊胜所需'。意为无有比此更殊胜的所需，如是思维唯此是士夫最上之义。
若问如何获得无后有？说'以戒定慧'等。意为圆满三学后获得涅槃。
彼涅槃有二种：无余依涅槃与有余依涅槃。其中无余依涅槃因苦寂灭而区分，故以'寂'字显示。有余依涅槃因诸根调伏而区分，故以'调'字显示。二者皆因贪等垢染寂灭而无垢，意为获得并证得如是涅槃之位。
'不老不死'等是从殊胜门中赞叹彼涅槃。其中因无衰败故不老，因不会死故不死，因无尽故不尽。其余是为了区别外道涅槃而说无四大及日月等。
今为显示现证何法而得涅槃之法，故说'念'等。其中念即不忘所缘。择法即于彼之智慧。精进即胜欢喜。喜即于彼所缘之意乐。轻安即身心堪能。三摩地即心一境性。舍即心心所平等自然而转。
彼七法因成为无漏智菩提支分，故称菩提分，意为成为眷属。'善聚'意为善因。

།ཤེས་རབ་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་གཞན་གཉིས་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་དག་མངོན་དུ་གྱུར་པས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པས་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ།དེ་གཉིས་ནི་ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་སྟོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་མེད་ལ་བསམ་གཏན་ཡོད་མིན་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་བསམ་གཏན་ལེགས་པར་བསྐྱེད་མི་ཤེས་པ་དེ་ནི་འདིར་ཤེས་རབ་མེད་པ་ཡིན་པར་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་བསམ་གཏན་མི་འགྲུབ་པོ། །བསམ་གཏན་མེད་པར་ཡང་ནི་ཤེས་རབ་ཡོད་མིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་མེད་པར་ཡང་གང་གི་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་མེད་དེ། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ལ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པ་དེ་འཁོར་བ་གནག་རྗེས་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་གང་ལ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་ཤེས་རབ་མེད་པ་དེ་ལ་བསམ་གཏན་མི་འགྲུབ་ལ། བསམ་གཏན་མེད་པར་ཡང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་མི་འགྲུབ་ཀྱི་གང་ལ་ ཤེས་རབ་དང་བསམ་གཏན་དེ་གཉི་ག་ཡོད་ལ་དེའི་འཁོར་བ་གནག་རྗེས་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།མྱུར་བ་ཁོ་ནར་བརྒལ་བར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་འདི་རྣམས་ཀྱི་བར་ཆད་དུ་གྱུར་པ་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་གནས་ལ་སེམས་པ། དེ་ལས་ བཟློག་པའི་ཕྱིར་ལུང་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞི་གསུངས་པ་བཅུ་བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་པ་དང་། རྟག་པ་ཡང་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་པ་དང་། མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ཤི་ཕན་ཆད་ཡོད་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤི་ཕན་ཆད་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤི་ཕན་ཆད་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤི་ཕན་ཆད་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། སྲོག་གང་ཡིན་པ་དེ་ལུས་ཡིན་པ་དང་། སྲོག་ཀྱང་གཞན་ལ་ལུས་ཀྱང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་བཅུ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་དྲིས་ན་ལུང་མི་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བཤད་དེ། འདི་ཉིད་གཞག་པར་བྱ་བའི་དྲི་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གནས་འདི་དག་ནི་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡང་མ ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཡིས་བློ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་སྐད་དུ་གང་ཞིག་བསམས་ན་ཕན་པ་ཐོབ་པའམ། བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་གནས་འདི་དག་ནི་བསམས་པས་ནི་སེམས་ཞི་བར་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་བས་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བཤད་ནས་གང་ཞིག་བསམས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་འདི་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བདེ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏད་པར། མི་ཤེས་པ་ལས་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་ འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སྟོན་ཏེ།འདི་དག་གི་དོན་ནི་མདོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

关于'无慧者'等词，是说明其他两种法，即：通过禅定和智慧的显现，可以获得涅槃。这两者相互结合才能获得涅槃，这两者是通过相互的力量而成就的。
'无慧者无禅定'是说，若某人不能善巧地修习禅定，在此处被认为是无慧者，他就不能成就禅定。
'无禅定者亦无慧'是说，没有禅定就没有如实了知诸法的智慧，因为经中说'由心等持而如实了知'。
具有这两者的人，应当知道他的轮回如同牛迹般。另一种解释是，若某人没有与生俱来的智慧，就不能成就禅定；没有禅定，也不能成就修所生慧。具有智慧和禅定这两者的人，其轮回应当知道如同牛迹般，因为能够迅速地超越。
现在，为了避免这些获得涅槃之法的障碍，对于不应思维的事物的思维，为了遮止这种情况，所以说'未记说'等。
如来所说的十四种未记说事是什么呢？即是：世间常住、世间无常、亦常亦无常、非常非无常、世间有边、世间无边、亦有边亦无边、非有边非无边、如来死后有、如来死后无、如来死后亦有亦无、如来死后非有非无、命即是身、命异身异。
这十四种事，因为被问及时不应记说，所以称为未记说，这表明这些是应当搁置的问题。这些事物是不应思维的。
为什么呢？因此说'由此心'等。这是说，若思维某事能获得利益或安乐，那就应当思维；而思维这些事物不能使心生起寂静，所以不应思维。
如此说明了应当完全断除不应思维的事物之后，为了专注于思维能生起随顺菩提分法的事物，所以说'从无明缘行'等，这是在说明十二缘起支，这些的含义应当依据经典来理解。

།དེ་ལ་མདོ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་དང་ གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་།འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་པོ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བཤད་ནས་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྐྱེ་བ་ འགགས་པས་འདི་ཀུན་འགག་པར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་བ་འགགས་པས་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་པོ་འདི་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་འགགས་ པས་ནི་སྲིད་པ་འགག་པར་འགྱུར་ལ།མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་པའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ། །མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། མདོ་ཉིད་ལས་གང་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་མདོར་བསྡུ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་རྣམས་མི་ཤེས་པ་ནི་དོན་ དམ་པར་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ།།མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱིས་པ་མ་རིག་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་མི་གཡོ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དང་། ངག་གི་འདུ་ བྱེད་དང་།ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་གསུངས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདིར་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་སྨོས་པ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱའོ། །ལས་དེའི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེས་བསྒོས་པའི་སེམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ ལས་ནི་འབྲས་བུ་རྒྱུས་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་དངས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཕྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་ཏེ།འབྲས་བུ་བསྟན་པར་མཛད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་པ་གང་གིས་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་འཕངས་པའི་རིམ་པ་དེ་ཁོ་ནས་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རེག་ པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བཤད་དོ།།མིང་དང་གཟུགས་གང་ཞེ་ན། མའི་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ནས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་དང་། འབྱུང་བ་དང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཏེ་ཅི་ རིགས་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཉིད་ནུར་ནུར་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིམ་གྱིས་ནི་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་འཐོབ་པོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་བཞི་ནི་ཡང་སྲིད་པར་འཁྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་ཡུལ་ལ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དང་མིང་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་དང་རྒྱུར་བྱས་པ་ནི་གྲང་བ་ལ་སོགས་པས་འགྱུར་བ་སྐྱེད་ པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཉིད་ཡིན་ནོ།

其中经文是这样的：以无明为缘而有行，以行为缘而有识，以识为缘而有名色，以名色为缘而有六处，以六处为缘而有触，以触为缘而有受，以受为缘而有爱，以爱为缘而有取，以取为缘而有有，以有为缘而有生，以生为缘而有老死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦及烦恼，如是唯有此大苦蕴生起。如是依顺序而说已，依逆序而说：'由生灭故此一切灭。'即由生灭故老死、忧愁、悲叹等诸法灭，如是唯有此大苦蕴灭。由生灭故有灭，乃至由无明灭故行灭。
何为无明？经中说：'不知前际'等。此处总结为：不知诸谛即是胜义无明。所谓不知，应知是知的相违品。愚者具有此无明的善业、不善业及不动业，即是以无明为缘的诸行。经中说：'身行、语行及意行。'虽如是说，然此处应知仅说身语意业。由彼业种子所熏之心，即是以行为缘的识。
经中依果说因而说：'六识聚'，如说：'具寿，汝诸根清净'。如是异熟识因极微细故不可显示自性，故显示其果。彼识亦由诸行以何次第投生名色等，即以彼次第为缘，故说'以识为缘而有名色'乃至'以触为缘而有受'。何为名色？从入胎结生时起，受等非色四蕴及四大种所造色，随应配合。彼即名为朦胧位，渐次得泡胞等名称。其中四蕴因能引导后有及趣向境故即是名。大种及所造因能生冷等变异故即是色。

།མིང་དང་གཟུགས་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་འཕེལ་བའི་རིམ་གྱིས་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། གནས་སྐབས་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྫོགས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཉིད་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དོན་གྱིས་སོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཡུལ་ཡང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་རེག་པ་སྐྱེ་སྟེ། རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་དྲུག་ཁོ་ནའོ། །བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་རེག་པ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་དང་འདྲ་བར་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་ ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་སྐྱེའོ།།དེ་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཡན་ལག་སྲེད་པ་དང་ལེན་པས་མངོན་པར་བརླན་པ་ནི་འཆི་བའི་དུས་ནི་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཅི་ལྟར་འཕངས་པའི་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར། རྒ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འཆི་ བར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་སྲེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་ནི་མི་འབྲལ་བར་འདོད། སྡུག་བསྔལ་ནི་འབྲལ་བར་འདོད། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་དེ་གཉི་གར་མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མདོ་ལས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་ སྤྱོད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏོ།།ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པའོ། །མདོ་ལས་ནི་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་ཏེ། འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་དེས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླངས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཁྱད་པར་མེད་པར་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདོད་པ་ནི་སྲེད་པའོ། །ཁྱད་པར་དུ་མངོན་པར་འདོད པ་ནི་ལེན་པའོ།།ཡང་ན་རིང་བའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ལ། ཉེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ལེན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ས་བོན་སྲེད་པ་དང་ལེན་པས་མངོན་པར་བརླན་པ་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ནི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་ལས་ནི་འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ དང་།གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་སྐད་གསུངས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདིར་ནི་འདས་པའི་སྲིད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །སྲིད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རིམ་གྱིས་ཚོར་བའི་བར་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ནས་ནི་རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་ལ་ སོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིམ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོགས་བདག་མེད་པ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་ཙམ་ཁོ་ནས་བསྟན་པར་མཛད་དོ།

名色增长的次第中，眼等生起的阶段成为六处的缘，因为在那个阶段六处得以圆满。六处即是心和心所生起之门的意义。
当六处成熟且境现前时，触生起，由所依的差别而有六种。随着能感受乐受等触的种类，相应地生起乐受、苦受和不苦不乐受。
如是，由诸行所引发的支分，被爱取滋润，到死亡时即成为有。此后，随着所引发的次第而有生、老、死。
其中，何为爱？对乐受欲求不离，对苦受欲求分离，对不苦不乐受则二者皆不欲求，经中也依欲界、色界、无色界的差别而说为三种。
何为取？即是对欲等的欲贪。经中依所缘的差别而说有欲取、见取、戒禁取、我语取四种，因为由此欲贪而取著欲等。
爱与取有何差别？无差别而希求后有是爱，有差别而希求是取。或者应知远因是爱，近因是取。
诸行的种子被爱取滋润，趋向于产生果实，即称为有。经中说有欲有、色有、无色有。虽如是说，然而此处是说唯是过去有。
有之后即是生，以名色的次第乃至受。生已则有老、死等。
如是等，即如前所说次第，无我的苦蕴生起，经中仅以生等略说而已。

།དེ་ལྟར་ན་འདིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་མདོར་བསྡུས་ནས་ཡན་ལག་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མཛད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་དང་། འཕངས་པའི་ཡན་ལག་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ གོ།།ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་མདོར་བསྡུས་ནས། །ཡན་ལག་བཞིར་ནི་བགྲངས་པ་སྟེ། །གསུམ་དང་བཞི་དང་གསུམ་དང་ནི། །གཉིས་པོ་དག་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བ་གཉིས་རྣམ་པར་བཞག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ན། །མདོ་ལས་ནི་མ་རིག་པ་ དང་།འདུ་བྱེད་འདི་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་པའི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སྐྱེ་བ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་མཛད་དེ། དེ་ལ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ནི་འདས་པའི་སྐྱེ་བའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་སྲིད་པའི་བར་དུ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བའོ། ། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་འདས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་འདི་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་གཟུང་སྟེ། ཚོར་བའི་བར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འགྲུབ་ལ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྲེད པ་དང་།ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདིའི་དགོས་པ་ནི་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་བར་དག་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་གསུངས་མོད་ཀྱི། འོན་ ཀྱང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པའི་དུས་ན་སྲིད་པ་དང་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་དག་གིས་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་དོ། །མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པའི སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཉིད་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་མི་འགལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ལམ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་རྣམས་ནི་ ཉོན་མོངས་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ།།འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལམ་སྟེ་སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། །དཀྱུས་མ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་འདི་རྒྱལ་བ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ བའི་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་གཅེས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་གིས་འདི་ལེགས་པར་ཤེས་པ་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཟབ་མོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟབ་མོ་ཉིད་ཁོ་ན་སྟོན་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གིས་འདི་ནི་ཡང་དག་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཤེས་པས་དེ་ཤེས་ན།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་གང་གིས་སཱ་ལུའི་ལྗང་པ་འདི་ཤེས་པ་དེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཤེས་སོ། །གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དེས་ཆོས་ཤེས་སོ།

如是当知，此处将十二缘起支略摄为四支分：即是投生支、所投生支、现前成就支、及现前成就支。十二支略摄为四支，三四三二依次第。
如是，若就二生建立而说，经中说：'无明与行是前际之投生。'故十二支建立为三生：其中无明与行是过去生，从识至有是现在生，生与老死是未来生。
其中，过去生以无明缘所造诸行，于此生结生相续识乃至受之异熟成就，现在之爱取有等能生未来生等，应当了知。
此三生建立之目的是为遣除前后际与中际之愚痴。虽作是说，然而以无明缘行生起之时，亦必定有爱取有等，以爱取有等生起未来生时，亦即是无明缘行。
除名色等外亦无别生等，彼等即是以异门而说，是故建立二生亦无相违。
此缘起应知有三道：即是无明、爱、取等是烦恼道，行与有是业道，余支是异熟道，略说已足。
今当说正文：'此缘起是佛'等，是赞叹缘起。此缘起是如来语中至为珍贵，如是善知此者即能如实通达如来教法。
'甚深'者，即是显示甚深性。'若能如实见'等，是显示佛世尊以无上无漏智所证知故而说其甚深。
由知缘起而知彼，故说缘起甚深，如经云：'诸比丘，若知此稻芽，即知缘起；若知缘起，即知法。'

།གང་གིས་ཆོས་ཤེས་པ་དེས་སངས་རྒྱས་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་ བུ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་གང་གིས་འདི་ནི་ཡང་དག་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྒྱལ་བའི་གསུང་གི་མཛོད་ཀྱི་གཅེས་པ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཟབ་པ་ཉིད་ནི་རང་གིས་མ་བྱས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་དང་། གཉི་གས་མ་བྱས་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིག་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟར་རང་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ། གཞན་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན། གཉི་ག་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེའོ། །འོན་ཀྱང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ནམ་རིག་པ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ཅག་ནི་མ་རིག་པས་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ལ། མ་རིག་པ་མེད་པར་ཡང་འདུ་ཤེས་རྣམས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔོན་ལ་བྱེད་པ་པོ་ནི་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ བར་འབྱུང་བ་ཟབ་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པར་ནུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་ལྟ་དང་འཚོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་ཟག་པ་ མེད་པའི་ཤེས་རབ་བོ།།ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ནི་ཁ་གསག་དང་ལོག་པའི་འཚོ་བ་སྤང་བའོ། །ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ། དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་སྤང་བ་བཞིའོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི། དམིགས་པ་མ་བརྗེད་པའོ། །དེ་ཡང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་ལུས་དང་། ཚོར་བ་ དང་སེམས་དང་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ།དྲན་པ་ཉིད་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །གང་དག་འདིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པས་ཞེས་འཆད་པ་དེ་དག་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཤེས་རབ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའོ།།ཡང་དག་པའི་ངག་ནི་ངག་གི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཞིའོ། །ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་ལུས་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་སྤོང་བའི་རང་བཞིན་གསུམ་མོ། །ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ནི་གནོད་སེམས་མེད་པའི་རྟོག་པ་དང་། ངེས་ པར་འབྱུང་བའི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དགེ་བའི་རྟོག་པ་རྣམས་པ་དུ་མ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་འདི་ནི་ཞི་བར་བགྱི་བའི་སླད་དུ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པར་བགྱིའོ། །འདི་ནི་འཕགས་པའི་ ལམ་འདིའི་དམིགས་པར་གྱུར།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དང་། འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །མདོ་ལས་ནི། སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པར་མཛད་དོ།

如同所说'谁知法谁知佛'。或者'谁如实见此'等，是在显示佛语藏中的精要。
应当了知其甚深性是因为非自作、非他作、非二者所作、非无因而生。
如是，不从自生，不从他生，不从二者生，也不从无因生。然而，以无明为缘有诸行，其余诸支亦复如是。
从某种意义上说，无明也不会想'我要生起诸行'，诸行也不会想'我等是由无明所生'，没有无明也不会生起诸想。这表明最初并无作者可得，如是应知缘起甚深。
如是通达缘起者能修习缘四圣谛之道，为显示此义，故说'正见及正命'等。
其中，正见是无漏智慧。
正命是断除谄诳等邪命。
正精进是精进，即四正断。
正念是不忘所缘。即是四念住：缘身、受、心、法。因为念性即是念住，所以是念住性。有些人解释为'以此安立念'，按照他们的传统，念住是智慧。
正定是四禅。
正语是语业四善业道。
正业是断除身三不善业道的自性。
正思维是无害思维、出离思维等，即诸多善思维是正思维。
修习此八圣道支是为寂灭，为证得涅槃。这是此圣道所缘。
为显示四圣谛故说'生等'。何为四谛？即苦谛、集谛、灭谛、道谛。
何为苦谛？说'生苦'等，略说五取蕴是苦，因此具有五取蕴相的生即是苦谛。
此生应知以行苦性而为苦，正是基于此义而说五取蕴是苦。经中则以'生是苦'等来显示。

།ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། སྲེད་པ་ ཞེས་བགྱི་བ།དེ་ནི་དེ་ཡི་ཀུན་འབྱུང་རྒྱ་ཆེན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཡང་འབྱུང་བའི་སྲེད་པ། དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྷན་ཅིག་པ། དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་། འབྱུང་བའི་སྲེད་པ་དང་། འཇིགས་ པའི་སྲེད་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིའོ། །འདི་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བས་ན་ཀུན་འབྱུང་སྟེ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱ་ཆེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པའི་དམིགས་པ་མང་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་འདི་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་སྲིད་པ་ལ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་སྲིད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད དོ།།འདོད་པའི་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའོ། །འབྱུང་བའི་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའོ། །འཇིག་པའི་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་མེད་པར་དམིགས་པའོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ འགོག་པ་ནི་ཐར་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཀུན་འབྱུང་བ་འདི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། སྲེད་པ་དེ་ཉིད་གཏན་འགོག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཞི་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ ལྟ་བས་ན་འདིར་སྲེད་པ་ཟད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པས་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོན་ཏོ།།ལམ་གྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། འཐོབ་བགྱིད་འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་དེ་བརྒྱད་ལགས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་གང་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ལམ་བསྒོམ་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པས་རྟག་ཏུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་།མཐོང་བར་བགྱི་སླད་དེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །འཕགས་པ་ རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་གང་དག་ཡིན་པས་ན།།འཕགས་པའི་བདེན་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་འཕགས་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པས་བདེན་པ་ཉིད་དུ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཅག་ཁྱིམ་པ་རྒྱལ་སྲིད་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བར་ ནུས་ཤེ་ན།པང་ན་དཔལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱིམ་པ་རྒྱལ་སྲིད་ལ་གནས་པ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆུ་བོ་ལས་བརྒལ་བར་ བྱས་པས།དེ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱང་འབད་པར་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་དག་ཆོས་མངོན་བགྱིས་པ་དེ་དག་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེས་བུའི་རྩལ་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་། གནམ་ལས་བབས་པ་མ་ལགས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ཟིན་པ་ཅིག་ལས་འདིར་ལྷགས་པ་མ་ཡིན་པའོ།

什么是集谛？所谓贪爱，如说'此为彼之广大集'等。又生起贪爱，与喜贪相俱，于彼彼处生起欢喜，即是欲爱、有爱、无有爱。'彼之'是指苦。由此生起一切苦故称为集，即是因的意思。'广大'是显示贪爱所缘众多。若非如此，则不应称为广大。
其中'又生起'是指再有。'与喜贪相俱'是指与悦意相俱之贪的异名。'于彼彼处生起欢喜'是显示缘于再有。'欲爱'是缘于欲界。'有爱'是缘于色界和无色界。'无有爱'是缘于无我。
什么是灭谛？如说'此灭即是解脱'。此集之灭即是解脱。应知此即是灭谛的意思。因为经中说'即是彼贪永灭、寂静'。因此，此处说明贪尽即是涅槃，是显示有余依涅槃。
什么是道谛？如说'能得圣道八支是'。意思是获得涅槃之道谛即是前述八圣道支。
'如是'等是为获得涅槃而修习。'如是'是指应当如所说修道之相而常时精进。
为什么呢？'为见四圣谛'，是为了见四圣谛。因为是圣者所见之谛故名圣谛，此等为预流等圣者所如实见故。
若问我等在家治理王政者如何能见四圣谛？如说'掌中有吉祥'等。此说明在家治理王政者如金刚藏等，亦由了知四圣谛而度烦恼暴流，是故汝亦应当精进。
'彼等现观法者'等是显示圣道应由士夫力而成就。'彼等亦非从天而降'是说他们并非从最初即具足圆满智慧而来此。

།ལོ་ཏོག་བཞིན། ས་རུམ་ལས་འཐོན་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའི་རྩ་ལ་མེད་པར་གྱི་ན་ལོ་ཏོག་བཞིན་ཐོན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །འོ་ན་ཅི་ལྟ་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པ་ ལས་འབད་དེ།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆུ་བོ་ལས་བརྒལ་བར་ཟད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྲག་པར་མ་བྱེད་ཅིག་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི། བསྙེངས་དང་བྲལ་བར་མང་དུ་གསོལ་ཅི་འཚལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མདོར་བསྡུས་ནས་འདོམས་ པར་བྱེད་དེ།བསྙེངས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པའོ། །ཕན་པའི་གདམས་ངག་དོན་པོ་འདི་ལགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་པའི་གདམས་ངག་གཅེས་པ་འདི་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་ཐུགས་དུལ་མཛོད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླངས་ཏེ་དགེ་བ་ལ་ཞོག་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། སེམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བ་ལགས་པར་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན འདས་ཀྱིས་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་སེམས་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་དུལ་བར་བྱ་སྟེ།ཡིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཡིད་རབ་ཏུ་དང་བས་ནི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། ཡིད་ རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཁྱོད་ལ་དེ་སྐད་གདམས་པ་གང་ལགས་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྟོན་ཏོ། །བདག་གིས་ཆོས་ཇི་སྙེད་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབས་པས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་ཕྱོགས་གཅིག་བསྒྲུབས་པས་ཀྱང་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་དགེ་སློང་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་ཡོངས་སུ་བོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་དཀའ་ན་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་ནང་ནས། གང་ ཞིག་ནུས་པའི་ངོ་བོ་དེའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཅིང་བསྒྲུབ་པས་སྐུ་ཚེ་དོན་ཡོད་པར་གྱིས་ཤིག་དང་།དེ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་བསྟན་པས་སེམས་མགུ་བར་བྱས་ནས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གཞུག་པར་བཞེད་དེ། ཀུན་གྱི་དགེ་བ་ཀུན་ལ་ཡི་རང་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ན་དགེ་བ་གང་ཅུང་ཟད་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ།དེ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་བླ་ན་མེད་པས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚིག་ཏུ་སྟོན་པས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱ་ཞིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་འདིས་བདག་མགོན་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མགོན། སྐྱབས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས། དཔུང་ གཉེན་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དཔུང་གཉེན།གནས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས། སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས། ཉིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་རྣམ་གསུམ་ཡང་། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་བགྱི་སླད་ཡོངས་བསྔོས་ནས། །དེ་ནས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ལས་ བྱུང་བའི་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་འདི་ཡིས་ཁྱོད།།སྐུ་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་སྦྱར་རོ། །རིམ་པ་གང་གིས་ཤེ་ན་སྐྱེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་དག་ཏུ་མཛད་ནས་སོ།

所谓'不像庄稼从地里长出'，是说不是像没有根的庄稼那样生长。那么是怎样呢？因为是凡夫，所以要努力依靠善知识渡过烦恼之河罢了。因此请不要恐惧，这是其意趣。
现在，以'何须多言离怯懦'等句作简要教诲。'离怯懦'是指鼓励。'此是有益之教诫'是说这就是重要的利益教诫的意思。
那是什么呢？说'请您调伏心'，意思是说请您从不善之处提起心，安置于善法。为什么呢？说'世尊说心是诸法根本'。'是'字表示'因为'的意思。因为世尊说一切善法的根本是心，所以您要调伏心，因为经中说'心是诸法的先导'。
因此，总之就是心若清净则获得一切安乐，心若混乱则遭受一切痛苦。
'如是教诫于您者'等句是这样显示：我所教导的一切法，即使修行了也不一定能住持如来教法。然而，修行一分也是住持，比如这一切即使是舍弃在家生活的比丘也难以成就，更何况在家人。
因此，从中选择力所能及的功德来显示和修行，使生命有意义，这将成为获得一切法的因，这是其意趣。
如是说法令心欢喜后，欲令趣入大乘，故说'于一切善随喜'等句。对世间上一切有漏无漏、世间出世间的善法，如诸佛圆满了知那样，我也以无上随喜而随喜。以此善根，愿我成为无怙者之怙主、无依者之依怙、无助者之助伴、无处者之处所，成就佛果。
'自己三种善行亦，为得佛果尽回向。'此后，以随喜和回向所生的善德资粮，与下文'愿您寿命无量'相连。
以何次第呢？说'无量生中'等，即经无量生。

།ཅི་ཞིག་མཛད་ཅེ་ན། ལྷ་དང་མིའི། འཇིག་ རྟེན་ཀུན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་དབང་མཛད་ནས།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དང་མིའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་མཛད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་གྱི་དབང་པོ་བརྙེས་ནས་སོ། ། གཞན་ཡང་། འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་སྤྱོད་པ་ཡིས། །སྐྱེ་བོ་ཉམ་ཐག་མང་པོ་རྗེས་བཟུང་སྟེ། །ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་ཐུགས་རྗེས་བརླན་པའི་ཐུགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་དུ་མ་སེང་གེ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། སྦྲུལ་དང་། མེ་དང་། ཆོམ་རྐུན་དང་། བཅིངས་པ་དང་། ཆུ་དང་། རྒྱལ་པོ་དག་ལས་བསྐྱབས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ནའི་ཚུལ་དུ་སེམས་ཅན་ཉམ་ཐག་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་བཟུང་ནས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་སྔ་མས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར བཤད་ལ།ཕྱི་མས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྲིད་པ་ཐ་མར་འཁྲུངས་ནས། ནད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་མགོན་པོ་མཛོད་ཅིག་།གང་དུ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཇི་ ལྟར་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ།།ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཅན་ཞིག་ཅེ་ན། སྐུ་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། བདེ་བ་ཅན་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཇི་འདྲ་བ་དེ་འདྲ་བར་སངས་རྒྱས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་ནད་ལ་སོགས་པ་བསལ་ཏེ། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེར་འཁྲུངས་པ་དང་སྲིད་པ་ཐ་མ་ལ་མགོན་པོ་མཛོད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། འདི་སྐད་དུ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་ ནས།དུས་ཅི་རན་ཅིག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཐའ་ཡས་པ་མཛད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཚུལ་ཁྲིམས་གཏོང་འབྱུང་གྲགས་ཆེན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། འདི་ ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའོ། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། མ་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བླ་ན་མེད་པ་དང་ལྡན་པའོ། །འདི་ལྟར་བཅོམ་ ལྡན་འདས་དེ་ནི་གཏོང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་གཏོང་བའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་ལ་དགའ་བའི་སྐྱེ་བོས་དགའ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱ་བའི་གྲགས་པ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་མཛད་ཅིང་སྤེལ་ནས་སོ།།དྲི་མ་མེད་ཅེས་སྨོས་པས་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དཔེ་ཟླ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །ཡང་ གང་དུ་རྒྱ་བསྐྱེད་ཅེ་ན་སྨྲས་པ།ལྷ་ཡུལ་མཐོ་རིས་དང་། ནམ་མཁའ་བར་སྣང་དང་། ས་སྟེང་མིའི་འཇིག་རྟེན་དུའོ། །གཞན་ཡང་མིའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ས་ལ་མི་དང་མཐོ་རིས་ནི་ལྷ་རྣམས་ངེས་པར་རབ་ཏུ་ཞི་བར་མཛད་དེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་དག་ཅིག་ཅེ་ན་ན་ཆུང་མཆོག་། བདེ་དགས་དགའ་བ་དག་སྟེ། ན་ཆུང་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་བའི་དགའ་བ་ནི་ན་ཆུང་མཆོག་བདེ་བའི་དགའ་བས་དགའ་བའོ། །དེས་དགའ་བ་དག་སྟེ། དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་མྱོས་པའི་མི་དང་ལྷ་རྣམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཞི་བར་མཛད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་བཀོད་ནས་སོ། །ངེས་པར ཞེས་སྨོས་པས་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་ལ་དགོད་པར་སྟོན་ཏོ།

做什么呢？'掌控天人一切瑜伽'这句话的意思是，在天界和人间一切世界中成为瑜伽自在者，以菩萨三昧的殊胜本性而获得三界之主。
此外，'圣观自在以行持，摄受众多苦难众'，就像世尊圣观自在以大悲心摄受众多众生，从狮子、大象、毒蛇、火灾、盗贼、囚禁、水灾、国王等危难中救护他们一样，你也要以同样的方式摄受苦难众生。
因此，前者说明圆满成熟佛法，后者说明圆满成熟众生。如是圆满资粮后，于最后有中降生，断除疾病等诸法，愿成为世间怙主。
在何处呢？在所清净的佛土中。具有什么特征呢？寿命无量，如同极乐世界的世尊无量光佛那样成佛，这是其含义。或者说，除去疾病等后，清净佛土，如是清净后，于彼佛土降生，于最后有中成为怙主。
'智慧戒律'等，是说：如是获得佛果后，适时广作无边利益众生事业，以佛陀的圆寂而证得圆寂。
其中'智慧戒律布施名声广大'，是说：如是世尊具足圆满智慧，具有决择智慧。如是具足圆满戒律，具有无上戒蕴，具备不毁等功德。如是世尊具足圆满布施，一切皆能布施，如是为喜爱功德者以欢喜心所称赞的广大名声而弘扬。
'无垢'一词表明功德无与伦比。又在何处广扬呢？答：在天界、虚空中以及地上人间。
此外，'于人间大地上必定令人天寂静'。具有什么特征呢？少女殊胜、安乐欢喜等，少女殊胜们的安乐欢喜即是少女殊胜以安乐欢喜而欢喜。以彼欢喜等，如是令放逸的人天寂静，即安置于戒律等中。'必定'一词表示安置于圣法中。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྷ་དང་མི་རྣམས་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ཁོ་ན་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱང་ན་ཆུང་མཆོག་གི་བདེ་བའི་དགའ་བས་དགའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ དུ་གྲགས་པ་ཆེན་པོ་ཡང་རྒྱས་པར་མཛད།ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཡང་མཛད་ནས་སོ། །ཉོན་མོངས་ཉམ་ཐག་སེམས་ཅན་ཚོགས་ཀྱི་འཇིགས་སྐྱེ་དང་། །འཆི་བ་ཞི་མཛད་རྒྱལ་བའི་དང་པོ་ཉིད་བརྙེས་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་ཚིག་གི་གོ་རིམས་ སྦྱར་བ་ནི་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་དེ་ལྟ་བུ་བརྙེས་ནས་གྲགས་པ་ཆེན་པོ་ཡང་རྒྱས་པར་མཛད།ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཞི་བར་མཛད་དེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་ཉམ་ཐག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཉོན་མོངས་པས་གཟིར་བ་མང་ པོའི་འོ་།འཇིག་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་ནི། འཇིགས་སྐྱེ་དང་འཆི་བ་སྟེ། གང་ལ་དེ་དག་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །འདིར་ཡང་འཇིག་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་དང་། ལས་དང་། སྲེད་པ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འཆི་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ནི་ལས་ཟད་པ་ལས་སོ། །ལ་ལ་ནི་ཚེ་ཟད་པ་ལས་སོ། །ལ་ལ་ནི་ཡ་ང་བ་མ་སྤངས་པ་ལས་ཏེ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་འཇིག་རྟེན་ཟད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་ སེམས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡིན་ན་དེ་ནི་འདིར་མི་གཟུང་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་ལས་སེལ་བ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་མིང་ཙམ་སྟེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་འགོག་པ་དང་གང་ཟག་གོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཞི་བ་ནི་འཁོར་བའི་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་བསྙེངས་པ་ནི་དེ་ལ་འཇིགས་པར་བྱ་བ་དང་། འཇིགས་པ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་བགྲེས་པ་ནི་ཟད་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ནོངས་པ་མི་མངའ་བ་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་གོ་འཕང་དེ་ལྟ་བུ་བརྙེས་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཤེས་པའི་ཕྲིན་ཡིག་གི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་ཚིག་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས ་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

正因为如此而提到天人，因为唯有他们是圣法之器。若不如此，则阿修罗也会以少年最胜乐的欢喜而欢喜。如是使世间广大名声增长，也成办天人之利益。
对烦恼疲惫众生群的坏灭生死，安息作为胜者最初获得。此句应当首先了知，此处词句次第的安排是：获得如是胜者之位后，使广大名声增长，也使天人获得寂静，愿获得涅槃。
其中'烦恼疲惫'是指众多被烦恼所困扰的众生。坏灭、生与死即是'坏生与死'，具有使彼等寂静的本性者即称为彼。此中坏灭是由萨迦耶见所造，生是从无明、业和贪爱而生，死有三种应当了知：有些是业尽而死，有些是寿尽而死，有些是未断恐怖而死。以佛性消除众生的一切彼等。
'出世间'等一切是涅槃的差别。其中'出世间'是指以无余涅槃界中世间灭尽而区分，虽有余依但以非世间心所知性而出世间，此处不取彼义，因为已摄入佛性中。
'唯名'是遮遣事物自性，如经中说：'此五唯是名，即过去、未来、涅槃、无择灭及补特伽罗。'寂静是因无轮回过患。无畏是因彼中无所畏及怖畏。不老是因无尽。无过是因常住。愿获得如是无余涅槃界之果位，此为末句。
《善知识书》广释明句论，由大智阿阇黎造毕。

D4191

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་སརྦ་ཛྙཱ་དེ་བ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་སྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།།[་]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཤི་ཥྱ་ལེ་ཁ་ཏི་པ་ན། བོད་སྐད་དུ། སློབ་མ་ལ་སྤྲིང བའི་ཕྲིན་ཡིག་གི་དཀའ་འགྲེལ།ཇོ་མོ་སྒྲོལ་མ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སློབ་མའི་སྤྲིང་ཡིག་རྟོགས་དཀའ་བའི། །ཚིག་རྣམས་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིས། །སྐྱེ་རྨོངས་མི་ཤེས་སྤང་བའི་ཕྱིར། །དཀའ་འགྲེལ་བདག་གིས་བྲི་བར་བྱ། །འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་སྙེན་པར་གྲགས་པའི་ཟླ་ བར་གྲགས་པའི་སློབ་མ་དཔའ་བོ་རིན་ཆེན་གྲགས་ཞེས་བྱ་བ་བློན་པོས་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་དོན་དུ་ཁྲིད་པ་ལ།དཔལ་ཙན་དྲ་གོ་མིའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་ཕྲིན་ཡིག་འདིས་བཟློག་གོ་ཞེས་པ་ནི་གདམས་ངག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་གིས་སྔོན་གྱི་མཛད་པ་སྤྱད་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་བསྙད་ པས་བདུད་ཀྱི་བུ་མོ་རྣམས་ཀྱི་བཞིན་རས་པད་མའི་ནགས་ཚལ་དག་ཟུམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ།སྔོན་གྱི་མཛད་པ་ནི་སྔོན་སྤྱད་པ་སྟེ། །དེ་སྤྱད་པར་མཛད་དོ། །རབ་ཏུ་བསྙད་པ་ནི་དབྱངས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་བསྙད་པའོ། །ལྷ་མོ་ནི་ལྷའི་ཁྱིམ་ཐབ་མོའོ། །དུས་ཡང་འདི་ལྟར་རོ། །ཟུམ་ པར་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཟུམ་པར་བྱེད་པའོ།།བདུད་ནི་འདོད་པའི་ལྷ་ལ་སོགས་པའོ། །བཀྲ་ཤིས་ནི་ཕན་པ་དང་བཀྲ་ཤིས་པར་བྱེད་པའོ། །ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་བསྔགས་པ་དང་ཡིད་བདེ་བར་བྱེད་པའོ། །སྐུ་ནི་ལུས་གང་ཡིན་པའོ། །ཤིན་ཏུ་ནི་མཆོག་ཏུའོ། །རྨད་དུ་བྱུང་བ་ནི་ངོ་མཚར་ བའོ།།ཤིན་ཏུ་ཡང་ཡིན་ལ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདོད་པ་རྫོགས་པ་ནི་ཡིད་ལ་རེ་བ་ཐོབ་པའོ། །གཞན་དོན་རོ་ནི་གཞན་དོན་མཆོག་ཏུའོ། །གཅིག་པུ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་སྤྱོད་པ་ཡང་དེ་ཡིན་པས་གཞན་དོན་རོ་ གཅིག་པར་སྤྱོད་པའོ།།དབུ་ཅོད་པན་ཉིད་ཀྱི་པདྨ་ནི་སྤྱན་གྱི་པད་མའོ། །བྱེ་བ་ནི་ཁ་བྱེ་བའོ། །དེས་ན་སྤྱན་གྱི་པདྨ་སྟེ་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཁེབས་པ་ཉིད་ནི་གཉིས་མེད་པའོ། །གདུགས་དཀར་པོ་གང་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་རལ་གྲིའི་སོ་བདར་བས་ལུས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ པ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་ས་གཞི་ཡང་གཞན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །བདེ་བ་ནི་དགའ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་མི་བཟོད་པའོ། །གང་ཞིག་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་བསྐྲུན་པ་འཛིན་པའོ། །སྤངས་པ་ནི་བྲལ་བར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་དེའི་ སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་ཞེས་སྨྲས་སོ།།དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་གང་ཞིག་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བས་ཀྱང་དེ་ཉིད་དེའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ་རང་གི་རྒྱུད་དེ་དང་དེས་སོ། །འཇིག་རྟེན་མངོན་པར་འདོད་པའི་རེ་བ་ནི་དེ་མཆོག་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ པའོ།།གསལ་འབྱུང་ནི་གང་ཞིག་ཤར་བས་སོ། །དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ཡང་ཟླ་བ་ཕྱེད་དོ། །དཀར་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་དེ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཡོན་ཏན་ཡང་དེ་ཡིན་པས་དེས་གསལ་བའོ། །ཉེས་པ་ནི་མཚན་མའོ། ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་རིང་དུ་སྤོང་བའོ། །ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་གང་དུ་དེས་ཡིད་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། །རབ་ཏུ་གསལ་བ་ནི་གསལ་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གཙུག་ནི་སྤྱི་བོའོ། །ལྟ་བུ་ནི་མཚུངས་པའོ། །གདེངས་ཀ་ཉིད་ནི་གང་ཞིག་གི མགོ་བོ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྟགས་ཡོད་པའོ།།བཟང་པོ་ནི་ཐར་པ་བགྲོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕེན་པ་མེད་པ་ནི་ཉམས་པ་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པ་ནི་བསམ་པའི་སྟོབས་སོ། །ཚུལ་ནི་ངང་ཚུལ་ལོ།

印度堪布萨瓦嘎雅德瓦与大译师班德巴策译校并审定。

